Osmanlı Devleti'nde Tanzimat Dönemi İtibarıyla Aile Hukukunun Gelişimi-Hukuk-ı Aile Kararnamesi-2.BASKI

İÇİNDEKİLER

İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ .......................................................................... V

ÖNSÖZ ...................................................................................................VII

İÇİNDEKİLER .......................................................................................... IX

GİRİŞ ........................................................................................................ 1

I. BÖLÜM

TANZİMAT DÖNEMİNDE AİLE HUKUKUNU MODERNLEŞTİRME GİRİŞİMLERİ

A- GENEL BİR BAKIŞ................................................................................. 9

B- HUKUK-I AİLE KARARNAMESİ ........................................................... 17

1- Kararname’yi Hazırlayan Etkenler ...................................................................... 17

a- Siyasi Etkenler ................................................................................................ 18

(1) İç Siyasal Olaylar ..................................................................................... 18

(2) Dış Siyasal Olaylar ................................................................................... 19

b- Ekonomik Etkenler ......................................................................................... 19

c- Hukuki Etkenler .............................................................................................. 21

d- Kültürel Etkenler ............................................................................................ 25

e- Sosyal Etkenler ............................................................................................... 30

2- Kararname’nin Hazırlanma Süreci ...................................................................... 33

3- Kararname’nin Sistemi ve Kapsamı .................................................................... 41

a- Sistemi: ........................................................................................................... 41

b- Kapsamı .......................................................................................................... 41

4- Kararname ve Hukuku Modernleştirme Girişimleri ............................................ 43

II. BÖLÜM

KARARNAME’NİN EVLİLİKLE İLGİLİ HÜKÜMLERİ

A- Genel Bir Bakış ..................................................................................... 45

B- Evlenme ............................................................................................... 46

1- Nişanlanma .......................................................................................................... 51

2- Evlenme Ehliyeti ................................................................................................. 53

a. Akil ve Ergin (Bâliğ) Olan Kız ve Erkeklerin Evlenmesi: .............................. 54

(1) 17 Yaşını Bitiren Kızlar ve 18 Yaşını Bitiren Erkekler ............................ 54

(2) 17-18 Yaşına Ulaşmamış Kız ve Erkekler ................................................ 55

b. Akıl Hastalarının ve Akıl Zayıflarının Evlenmesi .......................................... 56

3. Evlenme Engelleri ............................................................................................... 57

a- Mutlak Evlenme Engelleri .............................................................................. 58

b- Nisbi Evlenme Engelleri ................................................................................. 59

4- Evlilik Sözleşmesi ve Özellikleri ........................................................................ 62

a- Taraflar ve Lafız ............................................................................................. 62

b- Şahitler ............................................................................................................ 64

c- Evlilik Sözleşmesinin Bağlanabileceği Şartlar ............................................... 65

d- Evlenme Sözleşmesine Devletin Müdahalesi ................................................. 65

(1) Hâkim veya Naibinin Huzuru ................................................................... 66

(2) İlan Mecburiyeti ....................................................................................... 68

5- Denklik (Kefaet) .................................................................................................. 71

6- Evlenmenin Hükümsüzlüğü ................................................................................ 73

a- Fâsit Evlilik ..................................................................................................... 75

b- Batıl Evlilik .................................................................................................... 76

7- Evliliğin Genel Hükümleri .................................................................................. 79

8- Evliliğin Mali Hükümleri .................................................................................... 79

a. Mehir, Çeşitleri ve Hükümleri ........................................................................ 79

b. Kocanın Nafaka Mükellefiyeti ........................................................................ 82

III. BÖLÜM

KARARNAME’NİN BOŞANMA İLE İLGİLİ HÜKÜMLERİ

A- Boşanma Kurumu .................................................................................. 85

B- Boşanma Hakkı ..................................................................................... 86

1- Kocanın Boşaması (Talak) .................................................................................. 87

2- Boşamanın Şekli .................................................................................................. 88

C- Boşamanın Çeşitleri (Talakın Çeşitleri) ...................................................... 88

1- Dönülebilir Boşama (Talak-ı Ric’î) ..................................................................... 88

2- Ayırıcı- Kesin Boşama (Talak-ı Bain) ................................................................ 89

D- Adli Boşanma (Tefrik) ............................................................................ 90

1- Hastalık veya Fizyolojik Kusurların Varlığı ....................................................... 91

a- Cüzzam ve Zührevi Hastalıklar Nedeniyle Boşanma ..................................... 93

b- Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma ................................................................ 93

2- Kocanın Eşine Nafaka Ödememesi Nedeniyle Boşanma .................................... 94

3- Kocanın Gaipliği Nedeniyle Boşanma ................................................................ 95

a- Kocanın Nafaka Bırakmadan Kaybolması ...................................................... 96

4- Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma ve Aile Meclisi ............................................... 97

E- Hristiyanların Boşanmasına Ait Hükümler .................................................. 99

1- Boşanma Sebepleri ............................................................................................ 100

2- Ayrılık Kurumu ................................................................................................. 100

3- Boşanma Davası ........................................................................................... 101

F- Boşanmanın Sonuçları ........................................................................... 101

IV. BÖLÜM

KARARNAME’NİN GETİRDİĞİ YENİLİKLER VE YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI

A- Kararname’nin Hukuk Politikası Yönünden Gösterdiği Özellikler ve Getirdiği Yenilikler ........................................................................................... 103

1. İlk Kanun Olması............................................................................................... 103

2- Hukuki Birliği Sağlaması .................................................................................. 104

3- Evlenmede ve Boşanmada Devlet Kontrolü ...................................................... 105

4- Üçlü Karakteri ................................................................................................... 106

5- Çok Eşliliğin Sınırlandırılması .......................................................................... 107

6- Yargısal Boşanma ............................................................................................. 109

7- Diğer Mezheplerden Yararlanması .................................................................... 110

8- Evlenme İçin Asgari Yaş Sınırı ......................................................................... 110

B- Kararname’nin Yürürlükten Kaldırılması .................................................. 111

1- Kararname’nin Kaldırılmasında Rol Oynayan Etkenler .................................... 111

2- Kararname’nin Diğer İslam Devletlerindeki Yürürlüğü .................................... 114

C- Hukuk-ı Aile Kararnamesi’nden Sonraki Gelişmeler ................................... 116

1- 1923 Tarihli Aile Kanunu Tasarısı .................................................................... 117

2- 1924 Tarihli Aile Kanunu Tasarısı .................................................................... 119

3- Medeni Kanun’un Kabulü ................................................................................. 122

SONUÇ .................................................................................................. 125

KAYNAKÇA .......................................................................................... 129