^{Türk Hukuku ve Amerikan Hukukuna Göre}Manevi Tazminatın Belirlenmesinde Sistemler

ÖNSÖZ                III

İÇİNDEKİLER  V

KISALTMALAR LİSTESİ             XI

GİRİŞ   1

BİRİNCİ BÖLÜM

MANEVİ ZARARIN VE MANEVİ TAZMİNATIN HUKUKİ TEMELLERİ

I.  Tazminatın Yeri ve Türleri           3

A.  Türk Hukukunda Tazminatın Yeri ve Türleri    4

1.  Borç, Sorumluluk ve Tazminat Kavramları  4

a.  Borcun Kaynakları       4

(1).  Hukuki İşlem         6

(2).  Haksız Fiil              7

(3).  Sebepsiz Zenginleşme         8

(4).  Diğer Kaynaklar   9

b.  Sorumluluk Kavramı ve Türleri 9

2.  Zararın Türüne Göre Maddi Tazminat ve Manevi Tazminat Ayrımı      11

a.  Maddi Tazminat            12

b.  Manevi Tazminat         13

3.  Diğer Yaptırım Türleri ve Medeni Ceza (Özel Hukuk Cezası) 13

B.  Amerikan Hukukunda Tazminatın Yeri ve Türleri           15

1.  Borç ve Sorumluluk Kavramları     16

2.  Haksız Fiil ve Tazminat Düzenlemesi           16

a.  Haksız Fiil Düzenlemesinin Amacı ve Fonksiyonu               17

b.  Haksız Fiil Türleri         17

c.  Haksız Fiilin Yaptırımı Olarak Tazminat 18

d.  Tazminat Haricindeki Yaptırım Türleri    19

3.  Tazminatın Türleri             21

a.  Telafi Tazminatı           22

b.  İzleyen Zarar Tazminatı              22

c.  Sembolik Tazminat      23

d.  Varsayılan Tazminat    23

e.  Bedensel Zarar, Destekten Yoksun Kalma ve Ölüm Öncesi Zarara Dayanan Tazminat             23

f.  Mislî Tazminat              24

g.  Cezalandırıcı Tazminat 24

II.  Manevi Zarar Kavramı 25

A.  Türk Hukukunda Manevi Zarar Kavramı         25

1.  Manevi Zararın Hukuki Niteliğine İlişkin Teoriler      26

a.  Subjektif Teori               26

b.  Objektif Teori 28

c.  Karma Teori   29

2.  Manevi Zararın Niteliğine İlişkin Teorilerin Özel Sonuçları    30

a.  Ayırt Etme Gücünden Yoksun Kişilerin Manevi Tazminat Talep Etme Hakkı             31

b.  Tüzel Kişilerin Manevi Tazminat Talep Etme Hakkı           32

3.  Değerlendirme     34

B.  Amerikan Hukukunda Manevi Zarar Kavramı 36

1.  Manevi Zararın Terminolojisi          37

2.  Manevi Zararın Ortaya Çıkış Şekilleri           37

a.  Acı ve Elem    38

b.  Duygusal Sıkıntı           38

c.  Yaşam Zevkinin Kaybı 40

3.  Manevi Zararın Ortaya Çıkış Şekillerinin Somut Olayda Bir Arada Bulunması Sorunu             41

III.  Manevi Tazminatın Amacı ve Fonksiyonu           42

A.  Türk Hukukunda Manevi Tazminatın Amacı ve Fonksiyonu       42

1.  Telafi (Giderim)  42

2.  Tatmin  43

3.  Denkleştirme       43

4.  Önleme (Caydırma)           44

5.  Cezalandırma      45

6.  Değerlendirme     46

B.  Amerikan Hukukunda Manevi Tazminatın Amacı ve Fonksiyonu             46

1.  Zarar Görenin Çektiği Acıları Dindirme        47

2.  Potansiyel Davalılar Bakımından Caydırıcılık Sağlama            48

3.  Maddi Tazminatı Tamamlama        49

4.  Avukatlık Masraflarının Giderimi  49

İKİNCİ BÖLÜM

MANEVİ TAZMİNATIN UYGULAMA ALANLARI

I.  Türk Hukukunda Manevi Tazminat Talep Edilebilen Hâller 51

A.  Genel Olarak           52

B.  Manevi Tazminatın Yasal Dayanakları             52

1.  Kişilik Hakkına Saldırı Hâlinde Uğranılan Manevi Zararın Tazminine İlişkin Genel Düzenleme (TMK m. 25/III ve TBK m. 58)        53

2.  Ölüm ve Bedensel Zarar Hâlinde Uğranılan Manevi Zararın Tazminine İlişkin Özel Düzenleme (TBK m. 56)        55

3.  Sözleşmeye Aykırılıktan Doğan Manevi Tazminat (TBK m. 114/II ve TBK m. 112)       57

4.  Diğer Özel Düzenlemeler 59

a.  Türk Medeni Kanunu’nda ve Türk Borçlar Kanunu’nda Yer Alan Özel Hükümler      59

b.  Diğer Kanunlarda Yer Alan Özel Düzenlemeler    65

II.  Amerikan Hukukunda Manevi Tazminat Talep Edilebilen Hâller    72

A.  Bedensel Zarara Neden Olan Haksız Fiillerde Uğranılan Acı ve Elemin Tazmini    73

B.  Kişiye Acı ve Elem Vermeyen Bedensel Müdahalelerde Uğranılan Manevi Zararın Tazmini            77

C.  Bedensel Bütünlüğe Müdahale Oluşturmayan Haksız Fiilerde Uğranılan Manevi Zararın Tazmini       78

D.  Ölümden Önce Uğranılan Manevi Zararın Tazmini       83

E.  Ölen Kişinin Yakınlarının Uğradığı Manevi Zararın Tazmini       85

F.   Aile Birliği Zararının Bir Unsuru Olan Ortak Hayatın Kaybından Dolayı Uğranılan Manevi Zararın Tazmini              88

G.  Sözleşmeye Aykırılık Sonucu Uğranılan Manevi Zararın Tazmini             90

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

MANEVİ ZARARIN GİDERİMİ VE MANEVİ TAZMİNATIN BELİRLENMESİ

I.  Manevi Zararın Giderim Biçimleri             93

A.  Türk Hukukunda Manevi Zararın Giderim Biçimleri      94

1.  Manevi Tazminat               94

2.  Manevi Zararın Diğer Giderim Biçimleri      96

a.  Tespit Kararı  97

b.  Düzeltmenin veya Kararın Üçüncü Kişilere Bildirilmesi ya da Yayımlanması               98

c.  Kınama Kararı ve Bu Kararın Yayımlanması         99

d.  Manevi Tazminatın Bir Üçüncü Kişiye Ödenmesi 100

e.  Sembolik Tazminat      101

f.  Davacıdan Özür Dilenmesi          102

B.  Amerikan Hukukundaki Durum          102

1.  Tazminatın Parasal Olarak Belirlenmesi Kuralı           103

2.  Manevi Zararın Diğer Giderim Biçimlerine Benzer Yaptırımlar             104

II.  Manevi Tazminatın Nakden Belirlenmesinde Yöntemler   107

A.  Türk Hukukunda Öngörülen Yöntemler            108

1.  Uygun Bir Miktar Paranın Manevi Tazminat Olarak Belirlenmesi         108

2.  Yargı Uygulaması              111

3.  Öğretide İleri Sürülen Yöntemler    114

a.  Klasik Yöntem: Somut Olayın Özelliklerini Değerlendirme Yöntemi              114

b.  Emsal Karar Karşılaştırma Yöntemi         115

c.  Tarife Yöntemi              116

d.  İki Aşamalı Yöntem     117

e.  Ekonomik Analiz Yöntemi         117

B.  Amerikan Hukukunda Öngörülen Yöntemler   118

1.  Acının Yaşandığı Süreye Göre Manevi Tazminatın Belirlenmesi Yöntemi               119

2.  Altın Kural Yöntemi          122

3.  Hâkimin Jürinin Belirlediği Manevi Tazminat Tutarına Müdahale

Etmesi Yöntemi  123

4.  Manevi Tazminata Üst Sınır Konulması Yöntemi      124

5.  Tarife Yöntemi   126

C.  Yöntemlerin Değerlendirilmesi             126

D.  İki Sistem Arasındaki Farklılıkların Değerlendirilmesi   130

SONUÇ                135

KAYNAKÇA      139