Akıllı Sözleşmeler Ve Hukuki Sonuçları
ÖNSÖZ III
İÇİNDEKİLER V
KISITLAMALAR LİSTESİ XVII
ÖZET XXI
ABSTRACT XXII
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
AKILLI SÖZLEŞME VE İLGİLİ KAVRAMLAR, HUKUKİ NİTELİĞİ, BAZI ÜLKELERDEKİ DÜZENLEMELER
1.1. Akıllı Sözleşmelerin Teknik Altyapısı 7
1.1.1. Akıllı Sözleşmelerin Temelini Oluşturan Blokzincir Yapısı 8
1.1.1.1. Blokzincir Kavramı 8
1.1.1.2. Blokzincirin Unsurları 11
1.1.1.2.1. Blok 11
1.1.1.2.2. Bilgi 12
1.1.1.2.3. Hash 12
1.1.1.2.4. Zaman Damgası 13
1.1.1.3. Blokzincirin Özellikleri 13
1.1.1.3.1. Blokzincirin Dağıtık Hesap Defteri Niteliği 13
1.1.1.3.1.1. Dağıtık Hesap Defteri 13
1.1.1.3.1.2. Dağıtık Hesap Defterlerinin Hakimiyeti 16
1.1.1.3.2. Blokzincirin Üçüncü Taraf Gibi İşlev Görmesi 17
1.1.1.3.3. Blokzincirin Şeffaflığı 19
1.1.1.3.4. Blokzincirin Otomasyon Özelliği 19
1.1.1.3.5. Değiştirilemezlik ve Tahrif Edilemezlik 20
1.1.1.3.6. Sistemin Saldırılara Karşı Dayanıklılığı 21
1.1.1.4. Blokzincir Türleri 22
1.1.1.4.1. Açık (İzinsiz) Blokzincir – Public Blockchain 23
1.1.1.4.1.1. Bitcoin Blokzinciri 23
1.1.1.4.1.2. Ethereum Blokzinciri 27
1.1.1.4.2. Özel (İzinli) Blokzincir – Private / Permissioned Blockchain 29
1.1.1.4.3. Karma (Hibrit) Blokzincir – Hybrid Blockchain 29
1.1.1.5. Blokzincir Teknolojisinin Kullanım Alanları 30
1.1.2. Akıllı Sözleşmelerin Blokzincirde Teknik İşleyiş Süreci 32
1.1.2.1. Akıllı Sözleşmenin Kodlanması 33
1.1.2.2. Sözleşmenin Blokzincire Yüklenmesi ve Doğrulanması 35
1.1.2.3. Blokların Blokzincire Eklenmesi 37
1.1.2.4. Blokzincirde Şifreleme sistemi 38
1.1.2.4.1. Hash İle Şifreleme (Sha 256 Algorithm) 38
1.1.2.4.2. Anahtar İle Şifreleme (Public Key - Private Key) 39
1.1.2.5. Akıllı Sözleşmenin Otonom Çalışması ve Oracle Sisteminin Rolü 40
1.1.3. Blokzincirde Dijital Kimlik ve İmza 42
1.1.3.1. Dijital Kimlik 42
1.1.3.2. Dijital İmza 43
1.2. Akıllı Sözleşme Kavramı 47
1.2.1. Akıllı Sözleşme Kavramının Tarihi, Tanımı ve Çalışma Prensibi 48
1.2.1.1. Akıllı Sözleşmenin Tarihi Gelişimi 48
1.2.1.2. Akıllı Sözleşmenin Tanımı 50
1.2.1.2.1. Hukuki Düzenlemelerde Akıllı Sözleşmelerin Tanımlanması 50
1.2.1.2.2. Doktrinde Akıllı Sözleşmelerin Tanımlanması 54
1.2.1.2.2.1. Akıllı Sözleşmenin Bilgisayar Kodu ya da Bilgisayar Programı Olarak Tanımlanması 54
1.2.1.2.2.2. Akıllı Sözleşmenin Sözleşme Olarak Tanımlanması 56
1.2.1.3. Akıllı Sözleşmelerin Çalışma Prensibi 58
1.2.1.3.1. Akıllı Sözleşmelerin Otomat Makinelerine Benzer Çalışma Prensibi 58
1.2.1.3.2. Akıllı Sözleşmelerin İşleyiş Aşamaları 59
1.2.2. Akıllı Sözleşmelerin Özellikleri, Avantajları ve Dezavantajları 62
1.2.2.1. Akıllı Sözleşmelerin Özellikleri 62
1.2.2.1.1. Akıllı Sözleşmenin Kod Olması 62
1.2.2.1.2. Akıllı Sözleşmelerin Değiştirilemezlik Özelliği (Immutability) 63
1.2.2.1.3. Akıllı Sözleşmelerin Otomatik Olarak İşlenme Özelliği 65
1.2.2.1.3.1. Akıllı Sözleşmenin Yükümlülüklerinin Otomatik Olarak İfa Edilmesi 65
1.2.2.1.3.2. Akıllı Sözleşmelerde Anlaşmazlıkların Otomatik Olarak Çözülmesi 68
1.2.2.1.4. Akıllı Sözleşmenin Özerk Bir Sözleşme Olması 69
1.2.2.1.4.1. Akıllı Sözleşmenin Üçüncü Kişilerin Müdahalesini Gerektirmeden Çalışabilmesi 70
1.2.2.1.4.2. Üçüncü Kişinin Rolünü Yapan Oracle ve Araçların Gerekliği 71
1.2.2.2. Akıllı Sözleşmenin Avantajları 73
1.2.2.2.1. İşlem Maliyetini Azaltması 73
1.2.2.2.2. Akıllı Sözleşmenin Hız ve Verimlilik Sağlaması 75
1.2.2.2.3. Akıllı Sözleşmenin Güvenilirlik Sağlaması 76
1.2.2.2.4. Akıllı Sözleşmenin Şeffaflık Sağlaması 79
1.2.2.3. Akıllı Sözleşmelerin Dezavantajları 80
1.2.2.3.1. Akıllı Sözleşmenin Dilini Normal İnsanların Anlamaması 81
1.2.2.3.2. Akıllı Sözleşmelerin Değiştirilemez Olması ve Esneklik Sağlamaması 83
1.2.2.3.3. Akıllı Sözleşmelerin Meşru Olmayan İşlere Yol Açabilmesi 85
1.2.3. Akıllı Sözleşmelerin Benzer İşlemlerden Ayrılması 86
1.2.3.1. Akıllı Sözleşmeler ve Otomat Makinesi 87
1.2.3.2. Akıllı Sözleşmeler ve İnternet Ortamında kurulan Elektronik Sözleşmeler 88
1.2.3.2.1. Sözleşmenin Kurulması Bakımından 89
1.2.3.2.2. Sözleşmenin Yürütülmesi Bakımından 90
1.2.3.2.3. Sözleşmenin Yazıldığı Dil Bakımından 91
1.2.3.2.4. Maddi Belgeler Kullanma ve Ödeme Yöntemi Bakımından 91
1.2.3.3. Akıllı Sözleşmeler ve Akıllı Yardımcılar Vasıtasıyla Kurulan Sözleşmeler 92
1.2.3.4. Akıllı Sözleşmeler ve Ricardian Sözleşmeler 96
1.2.4. Akıllı Sözleşmelerin Çeşitleri 98
1.2.4.1. Akıllı Sözleşme ile Akıllı Sözleşme Kodu Ayrımı 98
1.2.4.2. Geniş Anlamda ve Dar Anlamda Akıllı Sözleşmeler 99
1.2.4.3. Kuruluş Biçimine Göre Akıllı Sözleşmelerin Türleri 100
1.2.4.3.1. Geleneksel Olarak Kurulup Blokzincire Kaydedilen Akıllı Sözleşmeler (Off-chain Akıllı Sözleşmeler) 101
1.2.4.3.2. Blokzincir İçinde Kurulan Akıllı Sözleşmeler (On-chain Akıllı Sözleşmeler) 102
1.2.4.4. Dış Dünyadan Bilgi Akışına Olan İhtiyaca Göre Akıllı Sözleşmeler 103
1.2.4.5. Mahkeme Yetkisi Bakımından Akıllı Sözleşmeler 103
1.2.4.6. Kullanılan Teknoloji ve Teknik Özellikler Bakımından Akıllı Sözleşmeler 104
1.2.4.7. Taraf Sayısına Göre Akıllı Sözleşmeler 105
1.2.4.8. Hibrit Akıllı Sözleşmeler 107
1.3. Akıllı Sözleşmenin Hukuki Niteliği 108
1.3.1. Akıllı Sözleşmeleri Sözleşme Olarak Kabul Etmeyen Görüşler 109
1.3.1.1. Akıllı Sözleşmelerin Bir Bilgisayar Programı Niteliğinde Olduğu Görüşü 111
1.3.1.2. Akıllı Sözleşmenin Kod Niteliğinde Olduğu Görüşü 113
1.3.1.3. Akıllı Sözleşmelerin Yürütme Aracı veya İfa Mekanizması Niteliğinde Olduğu Görüşü 115
1.3.1.4. Akıllı Sözleşmenin Akıllı Temsilci Niteliğinde Olduğu Görüşü 117
1.3.1.5. Akıllı Sözleşmenin Bir Kuruma Aracı Niteliğinde Olduğu Görüşü 119
1.3.1.6. Akıllı Sözleşmenin Tek Taraflı Bir Hukuki İşlem Olduğu Görüşü 120
1.3.2. Akıllı Sözleşmeyi Sözleşme Olarak Kabul Eden Görüş 121
1.3.2.1. Akıllı Sözleşmenin Sözleşme Niteliğinde Olduğunu Engelleyen Sakıncaların Reddedilmesi 122
1.3.2.2. Akıllı Sözleşmenin Hukuki Anlamda Bir Sözleşme Niteliğinde Olduğu Görüşü 124
1.3.3. Akıllı Sözleşmenin "Akıllı" Sıfatı 129
1.4. Akıllı Sözleşmelerin Hukuk Sistemlerindeki Yeri 134
1.4.1. Dünya Hukuk Sistemlerine Genel Bir Bakış 135
1.4.1.1. Amerika Kıtası Ülkelerinde Akıllı Sözleşmeler 135
1.4.1.1.1. Amerika Birleşik Devletleri 135
1.4.1.1.2. Brezilya 138
1.4.1.2. Avrupa Ülkelerinde Akıllı Sözleşmeler 138
1.4.1.2.1. Avrupa Birliği 139
1.4.1.2.2. Fransa 142
1.4.1.2.3. Malta 143
1.4.1.2.4. İtalya 144
1.4.1.2.5. Birleşik Krallık 144
1.4.1.2.6. Lüksemburg 146
1.4.1.2.7. İsviçre 147
1.4.1.2.8. Belarus 148
1.4.1.2.9. Rusya 148
1.4.1.3. Asya Ülkelerinde Akıllı Sözleşmeler 150
1.4.1.3.1. Çin 150
1.4.1.3.2. Birleşik Arap Emirlikleri 151
1.4.1.3.3. Katar 153
1.4.1.3.4. Suudi Arabistan Krallığı 154
1.4.1.3.5. Singapur 157
1.4.1.4. Uluslararası Antlaşmalar 159
1.4.2. Türkiye’de Blokzincir ve Akıllı Sözleşmlere Yönelik Çalışma ve Hukuki Düzenlemeler 161
1.4.2.1. Türkiye'de Blokzincir Teknolojisi Alanındaki Çalışmalar 161
1.4.2.2. Türkiye'de Kripto Varlıklarla İlgili Çalışmalar 165
İKİNCİ BÖLÜM
AKILLI SÖZLESMELERİN KURULMASI VE HUKUKİ SONUÇLARI
2.1. Akıllı Sözleşme Bağlamında Sözleşme Serbestliği İlkesi 171
2.2. Akıllı Sözleşmelerin Kurulması 174
2.2.1. Akıllı Sözleşmelerin Kurucu Unsurları 175
2.2.1.1. Akıllı Sözleşmelerde İrade Beyanları 176
2.2.1.1.1. Akıllı Sözleşmelerde Birden Fazla Taraf Bulunması 176
2.2.1.1.2. Akıllı Sözleşmelerde İrade Beyanının Unsurları 177
2.2.1.1.3. Akıllı Sözleşmelerde İrade Açıklamasının Şekli 178
2.2.1.2. Açıklanan İrade Beyanlarının Karşılıklı Olması 180
2.2.1.2.1. Öneri 181
2.2.1.2.1.1. Önerinin Sözleşmenin Esaslı Unsurlarını İçermesi 182
2.2.1.2.1.2. Önerinin Karşı Tarafa Ulaşması 183
2.2.1.2.1.3. Önerenin Önerisiyle Bağlı Olması 184
2.2.1.2.1.4. Akıllı Sözleşmelerde Öneri ve Öneriye Davet 189
2.2.1.2.2. Kabul 194
2.2.1.2.3. Öneri veya Kabulün Geri Alınması 196
2.2.1.3. Açıklanan İradelerin Birbirine Uygun Olması 198
2.2.2. Otomatikleştirilmiş İrade Beyanı 200
2.2.3. Akıllı Sözleşmenin Kuruluş Zamanı 204
2.2.4. Akıllı Sözleşmenin Hüküm ve Sonuç Doğurduğu An 207
2.2.5. Akıllı Sözleşmenin Kurulduğu Yer 209
2.3. Akıllı Sözleşmelerin Geçerliliği 211
2.3.1. Akıllı Sözleşmelerin Geçerlilik Şartları 211
2.3.1.1. Sözleşmenin Taraflarının Fiil Ehliyetine Sahip Olmaları 211
2.3.1.2. Sözleşme Konusunun Emredici Hukuk Kurallarına, Ahlaka, Kamu Düzenine ve Kişilik Haklarına Aykırı Olmaması 216
2.3.1.3. Sözleşmenin Konusunun İmkânsız Olmaması 219
2.3.1.4. Sözleşmenin Muvazaalı Olmaması 222
2.3.1.5. Sözleşmenin Kanunun Öngördüğü Şekilde Yapılmış Olması 224
2.3.1.5.1. Resmi Şekil Şartına Tabi Akıllı Sözleşmeler 226
2.3.1.5.2. Yazılı Şekil Şartına Tabi Akıllı Sözleşmeler 229
2.3.1.5.2.1. Metin 230
2.3.1.5.2.2. İmza 233
2.3.1.6. Genel İşlem Şartları İhtiva Eden Akıllı Sözleşmeler 235
2.3.2. Akıllı Sözleşmelerin Geçersizliği 239
2.4. Akıllı Sözleşmelerde İrade ile Beyan Arasında İstenerek Maydana Getirilen Uygunsuzluk ve İrade Bozukluğu Halleri 242
2.4.1. İrade ile Beyan Arasında İstenerek Meydana Getirilen Uygunsuzluk 242
2.4.1.1. Latife Beyanı 242
2.4.1.2. Zihni Kayıt 244
2.4.2. Akıllı Sözleşmelerde İrade Bozukluğu halleri 245
2.4.2.1. Yanılma (hata) 246
2.4.2.2. Aldatma (hile) 250
2.4.2.3. Korkutma (ikrah) 252
2.4.2.4. Aşırı Yararlanma (Gabin) 253
2.5. Akıllı Sözleşmelerle İlgili Özel Durumlar 255
2.5.1. Akıllı sözleşmelerin yorumlanması 255
2.5.1.1. On-Chain akıllı sözleşmenin yorumlanması 256
2.5.1.2. Off-Chain akıllı sözleşmenin yorumlanması 258
2.5.1.3. Akıllı sözleşmenin yorum yöntemleri 260
2.5.2. Akıllı sözleşmelerin tamamlanması 264
2.5.3. Akıllı Sözleşmenin Uyarlanması 266
2.6. Akıllı Sözleşmenin İfası 270
2.6.1. Edimin Tamamının İfa Edilmesi 272
2.6.2. Edimin Kendisinin İfa Edilmesi 273
2.6.2.1. Genel Kural 273
2.6.2.1.1. Tarafların Tek Bir Edim Üzerinde Anlaşmaları 273
2.6.2.1.2. Birden Fazla Edim Üzerinde Anlaşılması (Seçimlik Borç) 274
2.6.2.2. İstisnalar 275
2.6.2.2.1. İfa Yerine Edim ve İfa Amacıyla Edim 275
2.6.2.2.2. Seçimlik Yetki 277
2.6.3. İfa Zamanında Yapılması 277
2.6.3.1. Sözleşmenin İfa Zamanı 277
2.6.3.2. Erken İfa 278
2.6.3.3. Şarta Bağlı Borçlar 280
2.6.4. Sözleşmenin İfa Yeri 282
2.6.5. İfada Bulunacak ve İfa Yapılacak Taraflar 283
2.6.6. Akıllı Sözleşmelerde İfa Garantisi 284
2.7. Akıllı Sözleşmenin İfa Edilmemesi 285
2.7.1. Akıllı Sözleşmelerde Borcun Hiç İfa Edilmemesi 286
2.7.1.1. Akıllı Sözleşmelerde Temerrüt 286
2.7.1.1.1. Aıllı Sözleşmelerde Alacaklının Temerrüdü 287
2.7.1.1.2. Akıllı Sözleşmelerde Borçlunun Temerrüdü 289
2.7.1.1.3. Akıllı Sözleşmelerde Ödemezlik Defi Kullanma İmkânı 292
2.7.1.2. Akıllı Sözleşmelerde İfa İmkânsızlığı 294
2.7.1.2.1. Akıllı Sözleşmelerde Kusurlu İfa İmkânsızlığı 295
2.7.1.2.2. Akıllı Sözleşmelerde Kusursuz İfa İmkânsızlığı 297
2.7.1.2.2.1. Alacaklı veya Üçüncü Kişiden Kaynaklanan İfa İmkânsızlığı 297
2.7.1.2.2.2. Hukuki İfa İmkânsızlığı 298
2.7.1.2.2.3. Teknik Sorunlardan Kaynaklanan İfa İmkânsızlığı 300
2.7.1.2.2.4. Mücbir Sebepten Kaynaklanan İfa İmkânsızlığı 302
2.7.2. Akıllı Sözleşmelerde Borcun Gereği Gibi İfa Edilmemesi 305
2.8. Akıllı Sözleşmeden Doğan Sorumluluk 309
2.8.1. Ön Sözleşmeden Doğan Sorumluluk 309
2.8.2. Sözleşme Öncesi Sorumluluk (Culpa İn Contrahendo) 310
2.8.3. Akıllı Sözleşme Kapsamında Sözleşmesel Sorumluluk 312
2.8.3.1. Genel Olarak Sözleşmesel Sorumluluk 312
2.8.3.2. Borçlunun Sorumluluktan Kurtulması 315
2.8.3.3. Akıllı Sözleşmelerde Üçüncü Kişinin Sorumluluğu 317
2.8.3.3.1. Akıllı Sözleşmelerde Yazılımcının Sorumluluğu 318
2.8.3.3.2. Akıllı Sözleşmelerde Oracle Sisteminin Sorumluluğu 320
2.8.3.3.3. Blokzincir Tasarımcı ve Geliştiricilerinin Sorumluluğu 322
2.8.4. Akıllı Sözleşmelerde Cezai Şart 323
2.9. Akıllı Sözleşmenin Sona Ermesi 326
2.9.1. Borç İlişkisini Sona Erdiren Sebepler 327
2.9.1.1. Akıllı Sözleşmelerde İkale 327
2.9.1.2. Akıllı Sözleşmenin Feshi 328
2.9.1.3. Akıllı Sözleşmeden Dönme 330
2.9.1.4. Akıllı Sözleşmelerin İptal Edilmesi 334
2.9.1.5. Akıllı Sözleşmelerde Geri Alma Hakkı 337
2.9.2. Akıllı Sözleşmeler Bağlamında Borcu Sona Erdiren Sebepler 338
2.9.2.1. Akıllı Sözleşmelerde İbra 339
2.9.2.2. Akıllı Sözleşmelerde Yenileme 340
2.9.2.3. Akıllı Sözleşmelerde Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Birleşmesi 341
2.9.2.4. Akıllı Sözleşmelerde Takas 342
2.9.2.5. Akıllı Sözleşmelerde Zamanaşımı 343
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
AKILLI SÖZLEŞMELERİN UYGULAMADAKİ YERİ, KARŞILAŞILAN ZORLUKLAR VE BAZI HUKUK DALLARINDAKİ YANSIMALARI
3.1. Akıllı Sözleşmelerin Uygulama Alanları 345
3.1.1. Akıllı Sözleşmelerin Finansal İşlemlerde Kullanımı 346
3.1.1.1. Ödeme ve Transfer İşlemlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 346
3.1.1.2. Fonlama Projelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 349
3.1.1.3. Kredi Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 351
3.1.1.4. Şirket İşlemlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 352
3.1.2. Devlet Hizmetlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 354
3.1.2.1. Kimlik ve Vatandaşlık İşlemlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 355
3.1.2.2. Tapu Kayıtları ve Gayrimenkul Devir İşlemleri Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 357
3.1.2.2.1. Tapu Kayıtlarında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 357
3.1.2.2.2. Gayrimenkul Devir Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 359
3.1.2.3. Sağlık Hizmetlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 362
3.1.2.4. Vergi Toplama Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 364
3.1.2.5. Seçimlerde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 365
3.1.3. Sigorta Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 366
3.1.4. Kiralama Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 370
3.1.5. İş Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 374
3.1.6. Satış Sözleşmeleri Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 377
3.1.6.1. Perakende Satış ve Tüketici Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 380
3.1.6.2. Tedarik Zinciri Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 381
3.1.6.3. Uluslararası Ticaret Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 383
3.1.7. Kamu İhale ve Açık artırma Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 385
3.1.8. Fikri Mülkiyet Haklarının Yönetiminde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 387
3.1.9. Otomobil Sanayii Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 389
3.1.10. Enerji Sektöründe Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 390
3.1.11. Evlilik Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 392
3.2. Akıllı Sözleşmelerin Gelişimini Olumsuz Etkileyebilecek Faktörler 394
3.2.1. Akıllı Sözleşmelerin Gelişimini Olumsuz Etkileyebilecek Pratik Zorluklar 395
3.2.1.1. Yasal Düzenlemelerin Eksikliği 396
3.2.1.2. Kod ve Doğal Dilin İkiliği 398
3.2.1.3. Dijital ve Gerçek Varlık İkiliği 400
3.2.1.4. Kripto Paralarla İlgili Zorluklar 402
3.2.1.5. Akıllı Sözleşmelerin Yüksek Maliyeti 405
3.2.1.6. Akıllı Sözleşmelerde Yargılama Zorlukları 406
3.2.2. Akıllı Sözleşmelerin Gelişimini Olumsuz Etkileyebilecek Teknik Zorluklar 408
3.2.2.1. Akıllı Sözleşmelerin Hacklenme Riski 409
3.2.2.2. Özel Anahtarın Kaybedilmesi 411
3.2.2.3. Bağlantı Problemi 412
3.3. Akıllı Sözleşmeler Kapsamında Kişisel Verilerin Korunması 414
3.3.1. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Veriler Kavramı 416
3.3.2. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Verilerin İhlali 419
3.3.3. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Verilerin Sorumlusu 421
3.3.3.1. Özel Blokzincirlerde Veri Sorumlusunun Belirlenmesi 422
3.3.3.2. Açık Blokzincirlerde Veri sorumlusunun Belirlenmesi 424
3.3.4. Blokzincir Üzerinde Akıllı Sözleşmelerde Verilerin İşlenmesi 428
3.3.4.1. Açık Rıza 430
3.3.4.2. Kişisel Verilerin İşlenmesine Hukuken Olanak Tanıyan Sebepler 431
3.3.4.3. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Verilerin İşlenmesi ve Bilgilendirme Yükümlülükleri 434
3.3.5. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Verilerin İşlenmesinde İlgili Kişinin Hakları 436
3.3.5.1. Kişisel Verilerin İşlenip İşlenmediğini Öğrenme ve Bilgi Talep Etme Hakkı 437
3.3.5.2. Yanlış veya Eksik Kişisel Verilerin Düzeltilmesini Talep Etme Hakkı 438
3.3.5.3. Kişisel Verilerin Silinmesini veya Unutulmasını Talep Etme Hakkı 440
3.4. Akıllı Sözleşmelerde Yetkili Mahkemenin ve Uygulanacak Hukukun Tespiti 443
3.4.1. Akıllı Sözleşmelerde Yabancılık Unsuru 443
3.4.2. Akıllı Sözleşmeler Bağlamında Yetkili Mahkemenin Tespiti 445
3.4.3. Akıllı Sözleşmelerde Uygulanacak Hukukun Tespiti 448
3.4.3.1. Akıllı Sözleşmelerde Uygulanacak Hukukun Tespitinde Sübjektif Bağlama Kuralı 448
3.4.3.2. Akıllı Sözleşmelerde Uygulanacak Hukukun Tespitinde Objektif Bağlama Kuralı 450
3.5. İspat Hukukunda Akıllı Sözleşmelerin Değerlendirilmesi 451
3.5.1. Türk Hukukunda Delil Serbestisi İlkesi ve Elektronik Deliller 452
3.5.2. Blokzincir Sisteminin İspat Hukuku Açısından Sağladığı Avantajlar 453
3.5.3. Akıllı Sözleşmenin İspat Hukuku Bakımından Belge Olarak Kabul Edilmesi 455
3.5.3.1. Belge Kavramı ve Akıllı Sözleşmeler 455
3.5.3.2. Delil Başlangıcı Olarak Akıllı Sözleşmeler 457
3.5.3.3. Akıllı Sözleşmelerin Senet Niteliği 458
3.5.4. Akıllı Sözleşmelerin Uygulamada Delil Olarak Sunulması 460
SONUÇ 463
KAYNAKÇA 471
- Açıklama
ÖNSÖZ III
İÇİNDEKİLER V
KISITLAMALAR LİSTESİ XVII
ÖZET XXI
ABSTRACT XXII
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
AKILLI SÖZLEŞME VE İLGİLİ KAVRAMLAR, HUKUKİ NİTELİĞİ, BAZI ÜLKELERDEKİ DÜZENLEMELER
1.1. Akıllı Sözleşmelerin Teknik Altyapısı 7
1.1.1. Akıllı Sözleşmelerin Temelini Oluşturan Blokzincir Yapısı 8
1.1.1.1. Blokzincir Kavramı 8
1.1.1.2. Blokzincirin Unsurları 11
1.1.1.2.1. Blok 11
1.1.1.2.2. Bilgi 12
1.1.1.2.3. Hash 12
1.1.1.2.4. Zaman Damgası 13
1.1.1.3. Blokzincirin Özellikleri 13
1.1.1.3.1. Blokzincirin Dağıtık Hesap Defteri Niteliği 13
1.1.1.3.1.1. Dağıtık Hesap Defteri 13
1.1.1.3.1.2. Dağıtık Hesap Defterlerinin Hakimiyeti 16
1.1.1.3.2. Blokzincirin Üçüncü Taraf Gibi İşlev Görmesi 17
1.1.1.3.3. Blokzincirin Şeffaflığı 19
1.1.1.3.4. Blokzincirin Otomasyon Özelliği 19
1.1.1.3.5. Değiştirilemezlik ve Tahrif Edilemezlik 20
1.1.1.3.6. Sistemin Saldırılara Karşı Dayanıklılığı 21
1.1.1.4. Blokzincir Türleri 22
1.1.1.4.1. Açık (İzinsiz) Blokzincir – Public Blockchain 23
1.1.1.4.1.1. Bitcoin Blokzinciri 23
1.1.1.4.1.2. Ethereum Blokzinciri 27
1.1.1.4.2. Özel (İzinli) Blokzincir – Private / Permissioned Blockchain 29
1.1.1.4.3. Karma (Hibrit) Blokzincir – Hybrid Blockchain 29
1.1.1.5. Blokzincir Teknolojisinin Kullanım Alanları 30
1.1.2. Akıllı Sözleşmelerin Blokzincirde Teknik İşleyiş Süreci 32
1.1.2.1. Akıllı Sözleşmenin Kodlanması 33
1.1.2.2. Sözleşmenin Blokzincire Yüklenmesi ve Doğrulanması 35
1.1.2.3. Blokların Blokzincire Eklenmesi 37
1.1.2.4. Blokzincirde Şifreleme sistemi 38
1.1.2.4.1. Hash İle Şifreleme (Sha 256 Algorithm) 38
1.1.2.4.2. Anahtar İle Şifreleme (Public Key - Private Key) 39
1.1.2.5. Akıllı Sözleşmenin Otonom Çalışması ve Oracle Sisteminin Rolü 40
1.1.3. Blokzincirde Dijital Kimlik ve İmza 42
1.1.3.1. Dijital Kimlik 42
1.1.3.2. Dijital İmza 43
1.2. Akıllı Sözleşme Kavramı 47
1.2.1. Akıllı Sözleşme Kavramının Tarihi, Tanımı ve Çalışma Prensibi 48
1.2.1.1. Akıllı Sözleşmenin Tarihi Gelişimi 48
1.2.1.2. Akıllı Sözleşmenin Tanımı 50
1.2.1.2.1. Hukuki Düzenlemelerde Akıllı Sözleşmelerin Tanımlanması 50
1.2.1.2.2. Doktrinde Akıllı Sözleşmelerin Tanımlanması 54
1.2.1.2.2.1. Akıllı Sözleşmenin Bilgisayar Kodu ya da Bilgisayar Programı Olarak Tanımlanması 54
1.2.1.2.2.2. Akıllı Sözleşmenin Sözleşme Olarak Tanımlanması 56
1.2.1.3. Akıllı Sözleşmelerin Çalışma Prensibi 58
1.2.1.3.1. Akıllı Sözleşmelerin Otomat Makinelerine Benzer Çalışma Prensibi 58
1.2.1.3.2. Akıllı Sözleşmelerin İşleyiş Aşamaları 59
1.2.2. Akıllı Sözleşmelerin Özellikleri, Avantajları ve Dezavantajları 62
1.2.2.1. Akıllı Sözleşmelerin Özellikleri 62
1.2.2.1.1. Akıllı Sözleşmenin Kod Olması 62
1.2.2.1.2. Akıllı Sözleşmelerin Değiştirilemezlik Özelliği (Immutability) 63
1.2.2.1.3. Akıllı Sözleşmelerin Otomatik Olarak İşlenme Özelliği 65
1.2.2.1.3.1. Akıllı Sözleşmenin Yükümlülüklerinin Otomatik Olarak İfa Edilmesi 65
1.2.2.1.3.2. Akıllı Sözleşmelerde Anlaşmazlıkların Otomatik Olarak Çözülmesi 68
1.2.2.1.4. Akıllı Sözleşmenin Özerk Bir Sözleşme Olması 69
1.2.2.1.4.1. Akıllı Sözleşmenin Üçüncü Kişilerin Müdahalesini Gerektirmeden Çalışabilmesi 70
1.2.2.1.4.2. Üçüncü Kişinin Rolünü Yapan Oracle ve Araçların Gerekliği 71
1.2.2.2. Akıllı Sözleşmenin Avantajları 73
1.2.2.2.1. İşlem Maliyetini Azaltması 73
1.2.2.2.2. Akıllı Sözleşmenin Hız ve Verimlilik Sağlaması 75
1.2.2.2.3. Akıllı Sözleşmenin Güvenilirlik Sağlaması 76
1.2.2.2.4. Akıllı Sözleşmenin Şeffaflık Sağlaması 79
1.2.2.3. Akıllı Sözleşmelerin Dezavantajları 80
1.2.2.3.1. Akıllı Sözleşmenin Dilini Normal İnsanların Anlamaması 81
1.2.2.3.2. Akıllı Sözleşmelerin Değiştirilemez Olması ve Esneklik Sağlamaması 83
1.2.2.3.3. Akıllı Sözleşmelerin Meşru Olmayan İşlere Yol Açabilmesi 85
1.2.3. Akıllı Sözleşmelerin Benzer İşlemlerden Ayrılması 86
1.2.3.1. Akıllı Sözleşmeler ve Otomat Makinesi 87
1.2.3.2. Akıllı Sözleşmeler ve İnternet Ortamında kurulan Elektronik Sözleşmeler 88
1.2.3.2.1. Sözleşmenin Kurulması Bakımından 89
1.2.3.2.2. Sözleşmenin Yürütülmesi Bakımından 90
1.2.3.2.3. Sözleşmenin Yazıldığı Dil Bakımından 91
1.2.3.2.4. Maddi Belgeler Kullanma ve Ödeme Yöntemi Bakımından 91
1.2.3.3. Akıllı Sözleşmeler ve Akıllı Yardımcılar Vasıtasıyla Kurulan Sözleşmeler 92
1.2.3.4. Akıllı Sözleşmeler ve Ricardian Sözleşmeler 96
1.2.4. Akıllı Sözleşmelerin Çeşitleri 98
1.2.4.1. Akıllı Sözleşme ile Akıllı Sözleşme Kodu Ayrımı 98
1.2.4.2. Geniş Anlamda ve Dar Anlamda Akıllı Sözleşmeler 99
1.2.4.3. Kuruluş Biçimine Göre Akıllı Sözleşmelerin Türleri 100
1.2.4.3.1. Geleneksel Olarak Kurulup Blokzincire Kaydedilen Akıllı Sözleşmeler (Off-chain Akıllı Sözleşmeler) 101
1.2.4.3.2. Blokzincir İçinde Kurulan Akıllı Sözleşmeler (On-chain Akıllı Sözleşmeler) 102
1.2.4.4. Dış Dünyadan Bilgi Akışına Olan İhtiyaca Göre Akıllı Sözleşmeler 103
1.2.4.5. Mahkeme Yetkisi Bakımından Akıllı Sözleşmeler 103
1.2.4.6. Kullanılan Teknoloji ve Teknik Özellikler Bakımından Akıllı Sözleşmeler 104
1.2.4.7. Taraf Sayısına Göre Akıllı Sözleşmeler 105
1.2.4.8. Hibrit Akıllı Sözleşmeler 107
1.3. Akıllı Sözleşmenin Hukuki Niteliği 108
1.3.1. Akıllı Sözleşmeleri Sözleşme Olarak Kabul Etmeyen Görüşler 109
1.3.1.1. Akıllı Sözleşmelerin Bir Bilgisayar Programı Niteliğinde Olduğu Görüşü 111
1.3.1.2. Akıllı Sözleşmenin Kod Niteliğinde Olduğu Görüşü 113
1.3.1.3. Akıllı Sözleşmelerin Yürütme Aracı veya İfa Mekanizması Niteliğinde Olduğu Görüşü 115
1.3.1.4. Akıllı Sözleşmenin Akıllı Temsilci Niteliğinde Olduğu Görüşü 117
1.3.1.5. Akıllı Sözleşmenin Bir Kuruma Aracı Niteliğinde Olduğu Görüşü 119
1.3.1.6. Akıllı Sözleşmenin Tek Taraflı Bir Hukuki İşlem Olduğu Görüşü 120
1.3.2. Akıllı Sözleşmeyi Sözleşme Olarak Kabul Eden Görüş 121
1.3.2.1. Akıllı Sözleşmenin Sözleşme Niteliğinde Olduğunu Engelleyen Sakıncaların Reddedilmesi 122
1.3.2.2. Akıllı Sözleşmenin Hukuki Anlamda Bir Sözleşme Niteliğinde Olduğu Görüşü 124
1.3.3. Akıllı Sözleşmenin "Akıllı" Sıfatı 129
1.4. Akıllı Sözleşmelerin Hukuk Sistemlerindeki Yeri 134
1.4.1. Dünya Hukuk Sistemlerine Genel Bir Bakış 135
1.4.1.1. Amerika Kıtası Ülkelerinde Akıllı Sözleşmeler 135
1.4.1.1.1. Amerika Birleşik Devletleri 135
1.4.1.1.2. Brezilya 138
1.4.1.2. Avrupa Ülkelerinde Akıllı Sözleşmeler 138
1.4.1.2.1. Avrupa Birliği 139
1.4.1.2.2. Fransa 142
1.4.1.2.3. Malta 143
1.4.1.2.4. İtalya 144
1.4.1.2.5. Birleşik Krallık 144
1.4.1.2.6. Lüksemburg 146
1.4.1.2.7. İsviçre 147
1.4.1.2.8. Belarus 148
1.4.1.2.9. Rusya 148
1.4.1.3. Asya Ülkelerinde Akıllı Sözleşmeler 150
1.4.1.3.1. Çin 150
1.4.1.3.2. Birleşik Arap Emirlikleri 151
1.4.1.3.3. Katar 153
1.4.1.3.4. Suudi Arabistan Krallığı 154
1.4.1.3.5. Singapur 157
1.4.1.4. Uluslararası Antlaşmalar 159
1.4.2. Türkiye’de Blokzincir ve Akıllı Sözleşmlere Yönelik Çalışma ve Hukuki Düzenlemeler 161
1.4.2.1. Türkiye'de Blokzincir Teknolojisi Alanındaki Çalışmalar 161
1.4.2.2. Türkiye'de Kripto Varlıklarla İlgili Çalışmalar 165
İKİNCİ BÖLÜM
AKILLI SÖZLESMELERİN KURULMASI VE HUKUKİ SONUÇLARI
2.1. Akıllı Sözleşme Bağlamında Sözleşme Serbestliği İlkesi 171
2.2. Akıllı Sözleşmelerin Kurulması 174
2.2.1. Akıllı Sözleşmelerin Kurucu Unsurları 175
2.2.1.1. Akıllı Sözleşmelerde İrade Beyanları 176
2.2.1.1.1. Akıllı Sözleşmelerde Birden Fazla Taraf Bulunması 176
2.2.1.1.2. Akıllı Sözleşmelerde İrade Beyanının Unsurları 177
2.2.1.1.3. Akıllı Sözleşmelerde İrade Açıklamasının Şekli 178
2.2.1.2. Açıklanan İrade Beyanlarının Karşılıklı Olması 180
2.2.1.2.1. Öneri 181
2.2.1.2.1.1. Önerinin Sözleşmenin Esaslı Unsurlarını İçermesi 182
2.2.1.2.1.2. Önerinin Karşı Tarafa Ulaşması 183
2.2.1.2.1.3. Önerenin Önerisiyle Bağlı Olması 184
2.2.1.2.1.4. Akıllı Sözleşmelerde Öneri ve Öneriye Davet 189
2.2.1.2.2. Kabul 194
2.2.1.2.3. Öneri veya Kabulün Geri Alınması 196
2.2.1.3. Açıklanan İradelerin Birbirine Uygun Olması 198
2.2.2. Otomatikleştirilmiş İrade Beyanı 200
2.2.3. Akıllı Sözleşmenin Kuruluş Zamanı 204
2.2.4. Akıllı Sözleşmenin Hüküm ve Sonuç Doğurduğu An 207
2.2.5. Akıllı Sözleşmenin Kurulduğu Yer 209
2.3. Akıllı Sözleşmelerin Geçerliliği 211
2.3.1. Akıllı Sözleşmelerin Geçerlilik Şartları 211
2.3.1.1. Sözleşmenin Taraflarının Fiil Ehliyetine Sahip Olmaları 211
2.3.1.2. Sözleşme Konusunun Emredici Hukuk Kurallarına, Ahlaka, Kamu Düzenine ve Kişilik Haklarına Aykırı Olmaması 216
2.3.1.3. Sözleşmenin Konusunun İmkânsız Olmaması 219
2.3.1.4. Sözleşmenin Muvazaalı Olmaması 222
2.3.1.5. Sözleşmenin Kanunun Öngördüğü Şekilde Yapılmış Olması 224
2.3.1.5.1. Resmi Şekil Şartına Tabi Akıllı Sözleşmeler 226
2.3.1.5.2. Yazılı Şekil Şartına Tabi Akıllı Sözleşmeler 229
2.3.1.5.2.1. Metin 230
2.3.1.5.2.2. İmza 233
2.3.1.6. Genel İşlem Şartları İhtiva Eden Akıllı Sözleşmeler 235
2.3.2. Akıllı Sözleşmelerin Geçersizliği 239
2.4. Akıllı Sözleşmelerde İrade ile Beyan Arasında İstenerek Maydana Getirilen Uygunsuzluk ve İrade Bozukluğu Halleri 242
2.4.1. İrade ile Beyan Arasında İstenerek Meydana Getirilen Uygunsuzluk 242
2.4.1.1. Latife Beyanı 242
2.4.1.2. Zihni Kayıt 244
2.4.2. Akıllı Sözleşmelerde İrade Bozukluğu halleri 245
2.4.2.1. Yanılma (hata) 246
2.4.2.2. Aldatma (hile) 250
2.4.2.3. Korkutma (ikrah) 252
2.4.2.4. Aşırı Yararlanma (Gabin) 253
2.5. Akıllı Sözleşmelerle İlgili Özel Durumlar 255
2.5.1. Akıllı sözleşmelerin yorumlanması 255
2.5.1.1. On-Chain akıllı sözleşmenin yorumlanması 256
2.5.1.2. Off-Chain akıllı sözleşmenin yorumlanması 258
2.5.1.3. Akıllı sözleşmenin yorum yöntemleri 260
2.5.2. Akıllı sözleşmelerin tamamlanması 264
2.5.3. Akıllı Sözleşmenin Uyarlanması 266
2.6. Akıllı Sözleşmenin İfası 270
2.6.1. Edimin Tamamının İfa Edilmesi 272
2.6.2. Edimin Kendisinin İfa Edilmesi 273
2.6.2.1. Genel Kural 273
2.6.2.1.1. Tarafların Tek Bir Edim Üzerinde Anlaşmaları 273
2.6.2.1.2. Birden Fazla Edim Üzerinde Anlaşılması (Seçimlik Borç) 274
2.6.2.2. İstisnalar 275
2.6.2.2.1. İfa Yerine Edim ve İfa Amacıyla Edim 275
2.6.2.2.2. Seçimlik Yetki 277
2.6.3. İfa Zamanında Yapılması 277
2.6.3.1. Sözleşmenin İfa Zamanı 277
2.6.3.2. Erken İfa 278
2.6.3.3. Şarta Bağlı Borçlar 280
2.6.4. Sözleşmenin İfa Yeri 282
2.6.5. İfada Bulunacak ve İfa Yapılacak Taraflar 283
2.6.6. Akıllı Sözleşmelerde İfa Garantisi 284
2.7. Akıllı Sözleşmenin İfa Edilmemesi 285
2.7.1. Akıllı Sözleşmelerde Borcun Hiç İfa Edilmemesi 286
2.7.1.1. Akıllı Sözleşmelerde Temerrüt 286
2.7.1.1.1. Aıllı Sözleşmelerde Alacaklının Temerrüdü 287
2.7.1.1.2. Akıllı Sözleşmelerde Borçlunun Temerrüdü 289
2.7.1.1.3. Akıllı Sözleşmelerde Ödemezlik Defi Kullanma İmkânı 292
2.7.1.2. Akıllı Sözleşmelerde İfa İmkânsızlığı 294
2.7.1.2.1. Akıllı Sözleşmelerde Kusurlu İfa İmkânsızlığı 295
2.7.1.2.2. Akıllı Sözleşmelerde Kusursuz İfa İmkânsızlığı 297
2.7.1.2.2.1. Alacaklı veya Üçüncü Kişiden Kaynaklanan İfa İmkânsızlığı 297
2.7.1.2.2.2. Hukuki İfa İmkânsızlığı 298
2.7.1.2.2.3. Teknik Sorunlardan Kaynaklanan İfa İmkânsızlığı 300
2.7.1.2.2.4. Mücbir Sebepten Kaynaklanan İfa İmkânsızlığı 302
2.7.2. Akıllı Sözleşmelerde Borcun Gereği Gibi İfa Edilmemesi 305
2.8. Akıllı Sözleşmeden Doğan Sorumluluk 309
2.8.1. Ön Sözleşmeden Doğan Sorumluluk 309
2.8.2. Sözleşme Öncesi Sorumluluk (Culpa İn Contrahendo) 310
2.8.3. Akıllı Sözleşme Kapsamında Sözleşmesel Sorumluluk 312
2.8.3.1. Genel Olarak Sözleşmesel Sorumluluk 312
2.8.3.2. Borçlunun Sorumluluktan Kurtulması 315
2.8.3.3. Akıllı Sözleşmelerde Üçüncü Kişinin Sorumluluğu 317
2.8.3.3.1. Akıllı Sözleşmelerde Yazılımcının Sorumluluğu 318
2.8.3.3.2. Akıllı Sözleşmelerde Oracle Sisteminin Sorumluluğu 320
2.8.3.3.3. Blokzincir Tasarımcı ve Geliştiricilerinin Sorumluluğu 322
2.8.4. Akıllı Sözleşmelerde Cezai Şart 323
2.9. Akıllı Sözleşmenin Sona Ermesi 326
2.9.1. Borç İlişkisini Sona Erdiren Sebepler 327
2.9.1.1. Akıllı Sözleşmelerde İkale 327
2.9.1.2. Akıllı Sözleşmenin Feshi 328
2.9.1.3. Akıllı Sözleşmeden Dönme 330
2.9.1.4. Akıllı Sözleşmelerin İptal Edilmesi 334
2.9.1.5. Akıllı Sözleşmelerde Geri Alma Hakkı 337
2.9.2. Akıllı Sözleşmeler Bağlamında Borcu Sona Erdiren Sebepler 338
2.9.2.1. Akıllı Sözleşmelerde İbra 339
2.9.2.2. Akıllı Sözleşmelerde Yenileme 340
2.9.2.3. Akıllı Sözleşmelerde Alacaklı ve Borçlu Sıfatlarının Birleşmesi 341
2.9.2.4. Akıllı Sözleşmelerde Takas 342
2.9.2.5. Akıllı Sözleşmelerde Zamanaşımı 343
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
AKILLI SÖZLEŞMELERİN UYGULAMADAKİ YERİ, KARŞILAŞILAN ZORLUKLAR VE BAZI HUKUK DALLARINDAKİ YANSIMALARI
3.1. Akıllı Sözleşmelerin Uygulama Alanları 345
3.1.1. Akıllı Sözleşmelerin Finansal İşlemlerde Kullanımı 346
3.1.1.1. Ödeme ve Transfer İşlemlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 346
3.1.1.2. Fonlama Projelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 349
3.1.1.3. Kredi Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 351
3.1.1.4. Şirket İşlemlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 352
3.1.2. Devlet Hizmetlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 354
3.1.2.1. Kimlik ve Vatandaşlık İşlemlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 355
3.1.2.2. Tapu Kayıtları ve Gayrimenkul Devir İşlemleri Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 357
3.1.2.2.1. Tapu Kayıtlarında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 357
3.1.2.2.2. Gayrimenkul Devir Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 359
3.1.2.3. Sağlık Hizmetlerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 362
3.1.2.4. Vergi Toplama Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 364
3.1.2.5. Seçimlerde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 365
3.1.3. Sigorta Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 366
3.1.4. Kiralama Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 370
3.1.5. İş Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 374
3.1.6. Satış Sözleşmeleri Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 377
3.1.6.1. Perakende Satış ve Tüketici Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 380
3.1.6.2. Tedarik Zinciri Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 381
3.1.6.3. Uluslararası Ticaret Sözleşmelerinde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 383
3.1.7. Kamu İhale ve Açık artırma Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 385
3.1.8. Fikri Mülkiyet Haklarının Yönetiminde Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 387
3.1.9. Otomobil Sanayii Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 389
3.1.10. Enerji Sektöründe Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 390
3.1.11. Evlilik Alanında Akıllı Sözleşmelerin Kullanımı 392
3.2. Akıllı Sözleşmelerin Gelişimini Olumsuz Etkileyebilecek Faktörler 394
3.2.1. Akıllı Sözleşmelerin Gelişimini Olumsuz Etkileyebilecek Pratik Zorluklar 395
3.2.1.1. Yasal Düzenlemelerin Eksikliği 396
3.2.1.2. Kod ve Doğal Dilin İkiliği 398
3.2.1.3. Dijital ve Gerçek Varlık İkiliği 400
3.2.1.4. Kripto Paralarla İlgili Zorluklar 402
3.2.1.5. Akıllı Sözleşmelerin Yüksek Maliyeti 405
3.2.1.6. Akıllı Sözleşmelerde Yargılama Zorlukları 406
3.2.2. Akıllı Sözleşmelerin Gelişimini Olumsuz Etkileyebilecek Teknik Zorluklar 408
3.2.2.1. Akıllı Sözleşmelerin Hacklenme Riski 409
3.2.2.2. Özel Anahtarın Kaybedilmesi 411
3.2.2.3. Bağlantı Problemi 412
3.3. Akıllı Sözleşmeler Kapsamında Kişisel Verilerin Korunması 414
3.3.1. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Veriler Kavramı 416
3.3.2. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Verilerin İhlali 419
3.3.3. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Verilerin Sorumlusu 421
3.3.3.1. Özel Blokzincirlerde Veri Sorumlusunun Belirlenmesi 422
3.3.3.2. Açık Blokzincirlerde Veri sorumlusunun Belirlenmesi 424
3.3.4. Blokzincir Üzerinde Akıllı Sözleşmelerde Verilerin İşlenmesi 428
3.3.4.1. Açık Rıza 430
3.3.4.2. Kişisel Verilerin İşlenmesine Hukuken Olanak Tanıyan Sebepler 431
3.3.4.3. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Verilerin İşlenmesi ve Bilgilendirme Yükümlülükleri 434
3.3.5. Akıllı Sözleşmelerde Kişisel Verilerin İşlenmesinde İlgili Kişinin Hakları 436
3.3.5.1. Kişisel Verilerin İşlenip İşlenmediğini Öğrenme ve Bilgi Talep Etme Hakkı 437
3.3.5.2. Yanlış veya Eksik Kişisel Verilerin Düzeltilmesini Talep Etme Hakkı 438
3.3.5.3. Kişisel Verilerin Silinmesini veya Unutulmasını Talep Etme Hakkı 440
3.4. Akıllı Sözleşmelerde Yetkili Mahkemenin ve Uygulanacak Hukukun Tespiti 443
3.4.1. Akıllı Sözleşmelerde Yabancılık Unsuru 443
3.4.2. Akıllı Sözleşmeler Bağlamında Yetkili Mahkemenin Tespiti 445
3.4.3. Akıllı Sözleşmelerde Uygulanacak Hukukun Tespiti 448
3.4.3.1. Akıllı Sözleşmelerde Uygulanacak Hukukun Tespitinde Sübjektif Bağlama Kuralı 448
3.4.3.2. Akıllı Sözleşmelerde Uygulanacak Hukukun Tespitinde Objektif Bağlama Kuralı 450
3.5. İspat Hukukunda Akıllı Sözleşmelerin Değerlendirilmesi 451
3.5.1. Türk Hukukunda Delil Serbestisi İlkesi ve Elektronik Deliller 452
3.5.2. Blokzincir Sisteminin İspat Hukuku Açısından Sağladığı Avantajlar 453
3.5.3. Akıllı Sözleşmenin İspat Hukuku Bakımından Belge Olarak Kabul Edilmesi 455
3.5.3.1. Belge Kavramı ve Akıllı Sözleşmeler 455
3.5.3.2. Delil Başlangıcı Olarak Akıllı Sözleşmeler 457
3.5.3.3. Akıllı Sözleşmelerin Senet Niteliği 458
3.5.4. Akıllı Sözleşmelerin Uygulamada Delil Olarak Sunulması 460
SONUÇ 463
KAYNAKÇA 471
DOI:doi.org/10.64161/filiz.9786258585278Stok Kodu:9786258585278Boyut:16 x 23Sayfa Sayısı:520Basım Yeri:İstanbulBaskı:1Basım Tarihi:2026 03Kapak Türü:Karton KapakKağıt Türü:1. Hamur
- Yorumlar
- Yorum yazBu kitabı henüz kimse eleştirmemiş.
