Sorularla Siyasi Partiler Hukuku

ÖNSÖZ   III

İÇİNDEKİLER   V

GİRİŞ  1

Soru 1:      Siyasi Parti Terim Olarak Nasıl Tanımlanabilir?  3

Soru 2:      Öğretide Siyasi Parti Kavramı Nasıl Tanımlanmaktadır?  4

Soru 3:      Türk Mevzuatında Siyasi Partiler Nasıl Tanımlanmıştır?  4

Soru 4:      Yabancı Mevzuatta Siyasi Parti Kavramı Nasıl Tanımlanmaktadır?  10

Soru 5:      Siyasi Partilerin Baskı Gruplarından Farkı Nedir?  13

Soru 6:      Siyasi partilerin ortaya çıkışını açıklayan başlıca teoriler nelerdir?  14

Soru 7:      Siyasi partilerin tarihsel kökeni nereye dayanmaktadır?  16

Soru 8:      ABD'de siyasi partiler ne zaman ortaya çıkmış ve nasıl gelişmiştir?  18

Soru 9:      Birleşik Krallık'ta siyasi partilerin ortaya çıkışı ve gelişimini izah ediniz. 27

Soru 10:    Diğer Avrupa ülkelerinde siyasi partilerin ortaya çıkışı nasıl olmuştur?  33

Soru 11:    Osmanlı – Türk siyasi tarihinde siyasi partiler ne zaman doğmuş, nasıl gelişmiştir?  38

Soru 12:    1961 Anayasası döneminde siyasi partilerin gelişimini  anlatınız. 42

Soru 13:    1982 Anayasası döneminde siyasi partiler nasıl gelişmiştir?  44

Soru 14:    Siyasi partiler hangi ölçütlere göre sınıflandırılır ve yapılarına göre nasıl ayrışırlar?  49

Soru 15:    Siyasi partiler işlevlerine göre nasıl gruplandırılmaktadır?  50

Soru 16:    Siyasi partiler disiplin düzeylerine göre nasıl ayrılırlar?  51

Soru 17:    Siyasi partiler homojenlik derecelerine göre nasıl gruplandırılır?  51

Soru 18:    Alman öğretisine göre siyasi parti türleri nelerdir?  52

Soru 19:    Türkiye'de siyasi parti türleri hangileridir?  53

Soru 20:    Siyasi parti sistemlerinden ne anlıyorsunuz? Kaç tür siyasi parti sistemi vardır?  53

Soru 21:    Tek parti sistemi nedir? Kaç türlü tek parti sistemi vardır?  55

Soru 22:    İki parti ve çok parti sistemleri nedir? Kaç türlü yarışmacı parti sistemi vardır?  57

Soru 23:    Siyasi partilerin işlevleri nelerdir?  59

Soru 24:    Siyasi partiler hukukunun oluşumunu izah ediniz. 62

Soru 25:    Siyasi partilerin hukuki niteliği nedir?  64

Soru 26:    Siyasi partiler, anayasal düzeyde hangi ülkelerde ve nasıl düzenlenmiştir?  68

Soru 27:    Türk hukukunda siyasi partilere ilişkin yasal düzenlemelerin gelişimini ve düzenleme şeklini izah ediniz. 74

Soru 28:    Siyasi partilerin örgütlenmesi ve çalışma düzeni bakımından “siyasi parti özgürlüğü” ne ifade eder, hangi alt özgürlükleri kapsar?  80

Soru 29:    Siyasi parti özgürlüğünün öznesini izah ediniz. 82

Soru 30:    Siyasi parti özgürlüğünün kapsamındaki özgürlükler hangileridir?  83

Soru 31:    Siyasi partilerin kuruluş özgürlüğünü izah ediniz. 84

Soru 32:    Siyasi partilerin faaliyet özgürlüğü nedir, kapsamı ve sınırları nedir?  89

Soru 33:    Siyasi partilerin program özgürlüğü nedir, kapsamı ve sınırları nedir?  90

Soru 34:    Siyasi partilerin rekabet özgürlüğü nedir?  92

Soru 35:    Siyasi partilerin parti sicili nedir? Parti sicilinin niteliği, tutulma sebepleri ve sonuçları nelerdir?  93

Soru 36:    Siyasi parti defterlerini ve defter tutma yükümlülüğünün hukuki sonuçlarını izah ediniz. 95

Soru 37:    Parti örgütünden ne anlıyorsunuz? Türkiye'de siyasi partilerin belde, ilçe, il ve merkez örgütlerini izah ediniz. 98

Soru 38:    Partilerin belde örgütlerini izah ediniz. 100

Soru 39:    Siyasi partilerin ilçe örgütlerini izah ediniz. 101

Soru 40:    Siyasi partilerin il örgütlerini izah ediniz. 103

Soru 41:    Siyasi partilerin merkez örgütlerini izah ediniz. 105

Soru 42:    Siyasi parti gruplarından ne anlıyorsunuz?  111

Soru 43:    Siyasi partilerin yan kuruluşlarının oluşumunu izah ediniz. 113

Soru 44:    Siyasi parti teşkilatlarının ve genel başkan/merkez organlarının seçimlerinin yargısal denetimi nasıl yapılır?  116

Soru 45:    Siyasi partilerin seçimler ve seçimlerin siyasi partiler üzerindeki etkisini anlatınız. 120

Soru 46:    Aday belirleme yöntemi ne demektir? Aday belirleme yöntemleri hangileridir?  122

Soru 47:    Önseçim nedir? Önseçimi ilk uygulayan ve en iyi uygulayan ülkeyi esas alarak izah ediniz. 126

Soru 48:    Aday belirleme yöntemi olarak merkez yoklaması nedir?  130

Soru 49:    Aday belirleme yöntemi olarak örgüt yoklaması ne demektir?  132

Soru 50:    Kontenjan Adaylığı'nı izah ediniz. 134

Soru 51:    Parti içi eğitim, siyasi partiler hukuku bağlamında ne tür bir olgudur?  136

Soru 52:    Siyasi partilerin kamu olanaklarından yararlanmasından ne anlıyoruz? Kamu olanaklarından yararlanma dendiğinde öncelikle hangileri akla gelir?  138

Soru 53:    Siyasi partilerin kitle iletişim araçlarından yararlanmaları ne demektir?  139

Soru 54:    Siyasi partilere neden devlet tarafından mali yardım yapılır?  141

Soru 55:    Siyasi partilere yapılan mali yardımın ülkemizdeki gelişimi ve günümüzdeki durumunu izah ediniz. 143

Soru 56:    Siyasi partilerin gelirleri nelerdir?  145

Soru 57:    Siyasi partilerin üye aidatı gelirini izah ediniz. 147

Soru 58:    Devlet yardımının siyasi partilerin üye kazanma ve aidat toplama çabası üzerindeki etkisi nedir? Diğer ülkelerde durum nasıldır?  149

Soru 59:    Siyasi partilerin adaylık aidatı gelirini izah ediniz. 150

Soru 60:    Siyasi partilerin milletvekili aidatı gelirini izah ediniz. 151

Soru 61:    Siyasi partilere yapılan bağışları izah ediniz. 154

Soru 62:    Siyasi partilerin mali denetimi, hangi kurum tarafından hangi usullerle yapılır?  156

Soru 63:    Parti disiplini nedir?  160

Soru 64:    Parti disiplini nasıl ortaya çıkmıştır? Parti disiplininin tarihsel gelişimini, farklı ülkelerdeki seyrini de dikkate alarak izah ediniz. 162

Soru 65:    Parti disiplinini etkileyen etmenler nelerdir?  164

Soru 66:    Türkiye'de parti disiplini nasıl düzenlenmiştir?  169

Soru 67:    Türk hukukunda siyasi partilerin tüzel kişiliğinin sona erme sebepleri nelerdir?  173

Soru 68:    Siyasi partilerin tüzel kişiliğinin sona erme sebeplerinden "fesih" kurumunu izah ediniz. 174

Soru 69:    Siyasi partilerin birleşme yoluyla tüzel kişiliklerinin sona ermesini izah ediniz. 176

Soru 70:    Siyasi partilerin hangi hallerde kendiliğinden dağılmış sayıldığı kabul edilir?  177

Soru 71:    Siyasi partilerin kapatılma yoluyla tüzel kişiliklerinin sona ermesinden ne anlaşılmalıdır?  180

Soru 72:    Genel anlamda Türkiye'de siyasi partilerin kapatılmasından ne anlaşılır?  181

Soru 73:    Türk ve mukayeseli hukuka göre siyasi parti kapatma nedenleri nelerdir?  184

Soru 74:    Türk hukukuna göre kapatma, temelli kapatma ve kapatılmış parti kavramları ne anlama gelmektedir?  186

Soru 75:    Siyasi partilerin tüzük ve programının Anayasa'daki yasaklara aykırılığından ne anlıyoruz?  188

Soru 76:    Siyasi partilerin Anayasa'ya aykırı eylemlerin odağı haline gelmesinden ne anlaşılmalıdır?  190

Soru 77:    Bir siyasi partinin Anayasa'ya aykırı eylemlerin odağı haline geldiğinin kabulü için hangi ölçütler aranır?  192

Soru 78:    Odak olma halinin tespiti halinde uygulanacak yaptırım  nedir?  195

Soru 79:    Siyasi partilerin yabancılardan maddi yardım almasının kapatma nedeni olarak düzenlenmesinden ne anlaşılmalıdır?  197

Soru 80:    Türk hukukunda diğer sebeplerle kapatılmadan ne anlaşılmalıdır?  199

Soru 81:    Siyasi partilerin kapatılmasında yargılama usulü nasıldır?  205

Soru 82:    Siyasi parti kapatma davalarında önsorun kurumu ve oylama nisabı nasıl işlemektedir?  209

Soru 83:    Siyasi parti kapatma davalarının hukuksal niteliğini izah ediniz. 211

Soru 84:    Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davasına esas aldığı ölçütler nelerdir?  214

Soru 85:    Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davalarında "insan haklarına aykırılık" ölçütünü izah ediniz. 215

Soru 86:    Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davalarında "demokratik cumhuriyet ilkesine aykırılık" ölçütünü izah ediniz. 216

Soru 87:    Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davalarında "eşitlik ilkesine aykırılık" ölçütünü izah ediniz. 219

Soru 88:    Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davalarında "hukuk devleti ilkesine aykırılık" ölçütünü izah ediniz. 220

Soru 89:    Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davalarında "laiklik" ölçütünden ne anlaşılmalıdır?  222

Soru 90:    Hristiyanlık ve İslam açısından laiklik sorunsalının farkı nedir ve bu fark Türk laikliğinin özgünlüğünü nasıl açıklar?  224

Soru 91:    Anayasa Mahkemesi'nin Milli Nizam Partisi ve Huzur Partisi kararlarında laiklik ilkesini ele alış biçimi nasıldır?  227

Soru 92:    Anayasa Mahkemesi'nin Refah Partisi ve Fazilet Partisi kararlarında laiklik ilkesini ele alış biçimi nasıldır?  228

Soru 93:    Anayasa Mahkemesi'nin Ak Parti kararında laiklik ilkesini ele alış biçimi nasıldır?  231

Soru 94:    Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davalarında "devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü ve bağımsızlığı" ölçütünün genel çerçevesi nedir?  233

Soru 95:    Anayasa Mahkemesi'nin Demokratik Toplum Partisi kararında bölünmez bütünlük ölçütünü ele alış biçimi nasıldır?  235

Soru 96:    Anayasa Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davalarında kullandığı "destek ölçü norm" ve "dayanak ölçü norm" kavramlarından ne anlıyorsunuz?  237

Soru 97:    Anayasa Mahkemesi'nin kapatma kararının hukuki niteliği ve sonuçları nelerdir?  239

Soru 98:    Kapatma davası sırasında kendini fesheden bir siyasi partinin malvarlığına ne olur?  240

Soru 99:    Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılan bir siyasi partinin dava takip yetkisi var mıdır?  242

Soru 100: Anayasa Mahkemesi'nin kapatma kararına karşı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin inceleme ve karar yetkisi var mıdır?  243

Soru 101: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin parti kapatmada İHAS kapsamındaki dayanak normlarını ve kapatma usul ve esaslarını izah ediniz. 244

Soru 102: İHAS'nin 17. maddesi parti kapatma davalarında uygulama alanı bulabilir mi?  246

Soru 103: İHAS'nin 11. maddesi parti kapatma davalarında uygulama alanı bulabilir mi?  248

Soru 104: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin parti kapatma davalarında esas aldığı ölçütler nelerdir?  250

Soru 105: Sadak ve Diğerleri/Türkiye davası ve parti kapatılmasının milletvekilliğine otomatik etkisi meselesi nedir?  253

Soru 106: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin siyasi parti kapatma davalarına ilişkin kararlarının Türk Siyasi Partiler Hukukuna etkileri nelerdir?  255

Soru 107: Parti içi demokrasi kavramından ne anlaşılmalıdır?  257

Soru 108: Parti özerkliği, devlet müdahalesi ve üyelerin demokratik hakları arasındaki gerilim ekseni nasıl kurulmalıdır?  260

Soru 109: Parti içi demokrasinin önemi ve zorunluluğu nedir?  262

Soru 110: Parti içi demokrasiyi etkileyen etmenler nelerdir?  265

Soru 111: Parti içi demokrasinin Türkiye'deki tarihsel gelişimi, İttihat ve Terakki döneminden tek partili döneme kadar nasıl seyretmiştir?  269

Soru 112: Parti içi demokrasinin Türkiye'deki tarihsel gelişimi, çok partili döneme (1945-1960) geçişle birlikte nasıl seyretmiştir?  273

Soru 113: Parti içi demokrasinin Türkiye'deki tarihsel gelişimi, 1961 Anayasası döneminde nasıl seyretmiştir?  277

Soru 114: Parti içi demokrasinin Türkiye'deki tarihsel gelişimi, 1982 Anayasası döneminde nasıl seyretmiştir?  278

Soru 115: Parti içi demokrasinin gerçekleşme koşulları nelerdir?  281

Soru 116: Parti içi demokrasiyi gerçekleştirmek için Siyasi Partiler Kanunu'nda yapılması gereken düzenlemeler nelerdir?  285

Soru 117: Parti içi demokrasiyi gerçekleştirmek için Seçim Kanunu'nda yapılması gereken düzenlemeler nelerdir?  294

Soru 118: Parti içi demokrasiyi gerçekleştirmek için siyasi parti tüzüklerinde ve grup iç yönetmeliklerinde yapılması gereken düzenlemeler nelerdir?  295

Soru 119: Siyasi Partiler Hukuku'nun geleceğini şekillendiren başlıca eksenler nelerdir?  297

Soru 120: 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun bütünüyle yenilenmesine ihtiyaç var mıdır ve Türkiye'nin parti hukuku aşırı düzenleyici midir?  298

Soru 121: Parti özerkliği ile devlet denetimi arasında yeni bir denge kurulmalı mıdır?  299

Soru 122: Cumhurbaşkanının aynı zamanda parti genel başkanı olması, parti hukukunu ve parti-yürütme ilişkisini nasıl etkilemektedir?  301

Soru 123: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, parti-Meclis ilişkisini nasıl etkilemiştir?  302

Soru 124: Seçim ittifakının hukuki niteliği nedir ve bu nitelik, kalıcı bir parti birleşmesinden ne bakımdan ayrılır?  304

Soru 125: Dijitalleşme, siyasi parti üyeliğini ve parti içi elektronik oylama süreçlerini nasıl değiştirebilir, bu değişim hangi anayasal ve hukuki sorunları doğurabilir?  306

Soru 126: Sosyal medya ve yapay zekanın siyasi partilerce kullanılması hangi hukuki sorumluluk sorunlarını doğurmaktadır?  308

Soru 127: Siyasi partilerin üyelerine ait kişisel verileri işlemesinin sınırları nelerdir ve parti üyeliği özel nitelikli kişisel veri sayılmalı mıdır?  309

Soru 128: Siyasi reklamların şeffaflığı ve dijital kampanya finansmanının denetimi nasıl sağlanmalıdır?  311

Soru 129: Türkiye için yeni bir Siyasi Partiler Kanunu'nun temel ilkeleri ne olmalı ve geleceğin parti hukukunda özgürlük, özerklik, eşitlik ve demokrasi arasında nasıl bir denge kurulmalıdır?  313

SON SÖZ   315

EK: 2820 SAYILI SİYASİ PARTİLER KANUNU   319