Sigorta Hukuku_4.Baskı

4. BASKIYA ÖNSÖZ   IX

3. BASKIYA ÖNSÖZ   X

2. BASKIYA ÖNSÖZ   XI

ÖNSÖZ   XII

İÇİNDEKİLER   XV

KISALTMALAR   XXXVII

ÖZET   XLI

ABSTRACT   XLI

KAYNAKÇA   XLV

BİRİNCİ BÖLÜM

SİGORTA HUKUKU

§1. SİGORTACILIĞIN VE SİGORTA HUKUKUNUN TARİHİ GELİŞİMİ VE SİGORTA HUKUKUNUN KAYNAKLARI  4

I. SİGORTACILIĞIN TARİHİ GELİŞİMİ  4

A. DÜNYADA SİGORTACILIK   4

B. TÜRKİYE’DE SİGORTACILIK   8

1. Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Sigortacılığın Gelişimi 8

2. Cumhuriyet Döneminde Sigortacılığın Gelişimi 11

3. Günümüzde Sigortacılıktaki Durum    12

C. SİGORTA HUKUKUNUN GELİŞİMİ  14

II. SİGORTA HUKUKUNUN KAYNAKLARI  15

A. KANUNLAR   15

1. Sigortacılık Kanunu  15

2. Türk Ticaret Kanunu  18

a. Genel Olarak  18

b. TTK’da Düzenlenmeyen Hususlar 19

c. Türk Ticaret Kanunu Uygulama Kanunu  19

3. Kooperatifler Kanunu  20

4. Diğer Kanunlar 22

a. Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu  22

b. Tarım Sigortaları Kanunu  23

c. Karayolları Trafik Kanunu  23

d. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun  23

e. Turizmi Teşvik Kanunu  24

f.  Afet Sigortaları Kanunu  25

g. Muhtelif Kanunlar 26

B. YÖNETMELİKLER   26

C. SİGORTA GENEL ŞARTLARI  33

D. İÇTİHATLAR VE DOKTRİN   34

§2. SİGORTA HUKUKUNUN KONUSU VE İŞLEVLERİ  35

I. SİGORTA HUKUKUNUN KONUSU   35

II. SİGORTANIN İŞLEVLERİ  35

A. EKONOMİK İŞLEVLERİ  35

B. SOSYAL İŞLEVLERİ  36

III. SİGORTACILIK FAALİYETİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ  36

A. SİGORTACILIK ESASI BİLİME VE TEKNİĞE DAYALIDIR   36

B. SİGORTACILIK DENETİME TABİDİR   37

C. SİGORTACILIĞIN ETKİSİ ULUSAL OLDUĞU KADAR ULUSLARARASI NİTELİK TAŞIR   37

IV. SİGORTANIN YARARLARI  38

§3. SİGORTA HUKUKUNUN AYRIMLARI VE TEMEL SİGORTA KAVRAMLARI  38

I. SİGORTA HUKUNUN AYRIMLARI  38

A. ÖZEL HUKUK AYRIMI  38

1. Kara ve Deniz Sigortaları 38

2. Mal, Sorumluluk ve Can Sigortaları 39

3. Sabit Primli ve Değişen Primli Sigorta  40

4. Zarar Sigortaları – Meblağ Sigortaları 40

a. Zarar Sigortaları 40

b. Meblağ Sigortaları 40

5. Aktif ve Pasif Sigortaları 41

a. Aktif Sigortası 41

b. Pasif Sigortası 41

B. SOSYAL SİGORTA-ÖZEL SİGORTA AYRIMI  42

1. Genel Olarak  42

2. Sosyal Sigortayı Özel Sigortadan Ayıran Unsurlar 43

II. YURTDIŞINDA YAPTIRILABİLECEK SİGORTALAR   44

§4. TÜRK VE ULUSLARARASI SİGORTA ÖRGÜTLERİ  45

I. TÜRK SİGORTA ÖRGÜTLERİ  45

1. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu  45

2. Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği 46

3. Sigorta Hukuku Türk Derneği 47

II. ULUSLARARASI SİGORTA ÖRGÜTLERİ  47

A. ULUSLARARASI SİGORTA HUKUKU DERNEĞİ  47

B. AVRUPA BİRLİĞİ’NDE SİGORTA ÖRGÜTLERİ  48

1. Avrupa Birliği ve Sigorta Hukuku  48

2. Avrupa Sigortalar Komitesi 49

§5. SİGORTA ARACILARI  49

I. SİGORTA ACENTESİ  50

A. TANIMI  50

B. UNSURLARI  51

C. ACENTENİN YÜKÜMLÜKLERİ  52

D. ACENTE OLMAK İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR   52

E. LEVHAYA YAZILMA VE SİLİNME   54

1. Levhaya Yazılma  54

2. Levhadan Silinme  55

F. ÖZELLİKLERİ  57

G. ACENTENİN ÜCRET HAKKI  59

H. YETKİSİZ ACENTE   59

İ. YABANCI SİGORTA ACENTESİ  59

J. SİGORTA ACENTE TEŞKİLATI  60

1. Sigorta Acenteleri Sektör Meclisi 60

2. Sigorta Acenteleri İcra Komitesi 60

K. ACENTELİK SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ  61

1. Sona Ermede Komisyon Hakkı 61

2. Portföy Tazminatı 63

L. REKABET YASAĞI  65

II. SİGORTA BROKERİ  66

A. TANIMI  66

B. BROKERLİK YETKİSİNİN VERİLMESİ  67

C. BROKERLERİN TAŞIMASI GEREKEN NİTELİKLER   68

1. Gerçek Kişi Broker 68

2. Tüzel Kişi Broker 68

D. SİGORTA BROKERLİĞİNİN ÖZELLİKLERİ  69

E. BROKERİN PRİM TAHSİL YETKİSİ VE AVANS ÖDEMESİ  70

F. SİGORTA ACENTESİNİN BROKERDEN FARKI  70

§6. SİGORTA AKTÜER VE EKSPERİ  71

I. SİGORTA AKTÜERİ  71

II. SİGORTA EKSPERİ  72

A. TANIMI  72

B. SİGORTA EKSPERİNİN TAŞIMASI GEREKEN ŞARTLAR   72

C. SİGORTA EKSPERLERİ İCRA KOMİTESİ  72

D. RUHSAT VE LEVHAYA YAZILMA   72

1. Faaliyete Başlama  72

2. Levhaya Yazılma  74

3. Levhadan Silinme  74

4. Eksperlerle İlgili Sınırlamalar 75

5. Uzaktan Ekpertiz  75

6. Yabancı Eksperler 75

§7. SİGORTA HUKUKU AYRIMI  76

I. SİGORTA DENETİM HUKUKU   76

§8. SİGORTA VE REASÜRANS ŞİRKETLERİ  76

I. SİGORTA ŞİRKETLERİ  76

A. SİGORTA ŞİRKETLERİNİN TAŞIMASI GEREKEN ŞARTLAR   77

1. Anonim Şirket Şeklinde Kurulan Sigorta Şirketlerin Taşıması  Gereken Şartlar 77

2. Kooperatif Şeklinde Kurulan Sigorta Şirketlerinin Taşıması Gereken Şartlar 78

a. Kooperatiflerin Kuruluşu  78

b. Kooperatif Sigortacılığı 79

c. Kooperatif Sigortacılığının Özellikleri 81

d. Türleri 82

e. Kooperatif Şeklinde Kurulan Şirketlerin Taşıması Gereken Şartlar Sigortacılık Yapabilmesi İçin Taşıması Gereken Şartlar 82

B. SİGORTA ŞİRKETİNİN İŞLEYİŞİ  83

1. Ücret Sigortacılığı 83

2. Üyelik Sigortacılığı 83

3. Sigorta Şirketlerinin Teşkilatlanması 83

a. Yönetim Kurulu  83

b. Genel Müdür 84

c. Denetim Kurulu ve İç Denetim    85

II. REASÜRANS ŞİRKETLERİ  85

§9. SİGORTA HUKUKUNUN DENETİMİ  86

A. GENEL OLARAK   86

B. SİGORTACILIK VE ÖZEL EMEKLİLİK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU   87

1. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme  Kurumunun Kuruluşu  87

2. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme  Kurumunun Görev ve Yetkileri 88

3. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme  Kurumunun Teşkilat Yapısı 89

a. SEDD Kurulu  90

aa. SEDD Kurulu’nun Görev ve Yetkileri 90

bb. SEDD Kurulu’nun Üyeleri 90

cc. SEDD Kurulu’nun Toplantıları 91

dd. SEDD Kurulu Düzenleyici İşlemleri 91

b. Başkanlık  92

c. Geçiş Hükümleri ve Atıflar 92

aa. Geçiş Hükümleri 92

bb. Atıflar 93

B. SİGORTA VE REASÜRANS ŞİRKETLERİNİN DENETLENMESİ  93

1. Kuruluş Aşamasında Denetim    94

a. Genel Olarak  94

b. Kuruluş İzni Alma  95

c. Faaliyet için Ruhsat Alma  96

aa. Ruhsat Alma  96

bb. Ruhsatın İptali 97

d. Kanunda Öngörüldüğü Şekilde Teşkilatlanma  98

e. Kanuna Uygun Faaliyette Bulunma  99

f. Sermayesinin Asgari Yeterlilikte Olması 99

g. Yabancı Sigorta ve Reasürans Şirketleri 100

2. Faaliyet Aşamasında Denetim    101

a. Esas Sözleşmenin Denetimi 101

aa. Esas Sözleşmede Değişiklik Yapılması 101

bb. Ortaklık Yapısının Değişmesi 103

cc. Sermaye Artırımına İlişkin Esas Sözleşme Değişikliği Yapılması 103

b. Mali Bünye İle İlgili Denetim    104

aa. Teknik Karşılık Ayrılması 104

1) Kazanılmamış Primler Karşılığı 104

2) Dengeleme Karşılığı 104

3) Matematik Riskler Karşılığı 104

4) Sonuca Bağlanmamış (Muallak) Tazminat Karşılığı 105

5) Devam Eden Riskler Karşılığı 105

6) İkramiyeler ve Primler Karşılığı 105

c. Teminatlar 105

d. Hesap ve Kayıtların Denetimi 107

e. Aktif Azaltıcı İşlem Yasağı 107

f. Sigorta Şirketinin İflas Etmesi 108

3. Tasfiye Aşamasında Denetim    109

İKİNCİ BÖLÜM

SİGORTA SÖZLEŞMELERİ

§10. SİGORTA SÖZLEŞMESİ HUKUKU   116

I. GENEL OLARAK   116

A. SİGORTA SÖZLEŞMESİ  116

B. KARŞILIKLI SİGORTA   117

C. REASÜRANS SÖZLEŞMESİ  117

II. SİGORTA SÖZLEŞMESİNDE TEMEL KAVRAMLAR   119

A. PRİM    119

B. SİGORTA HİMAYESİ  119

C. KAZA   120

D. RİZİKO   121

E. SİGORTA DEĞERİ  121

F. SİGORTA MENFAATİ  122

G. ZARAR   123

H. SİGORTA TAZMİNATI-SİGORTA BEDELİ  124

İ. İSTATİSTİK   125

J. RİYAZİ İHTİYAT   126

III. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN ÖZELLİKLERİ  126

A. TANIMI  126

B. KONUSU   128

C. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI  130

1. Sigortacı 130

2. Sigorta Ettiren  131

D. ŞEKLİ  132

E. HUKUKİ NİTELİĞİ  132

F. MESAFELİ AKDEDİLEN SİGORTA SÖZLEŞMESİ  134

G. YABANCILIK UNSURU BULUNAN SİGORTA SÖZLEŞMELERİ  137

1. Uygulanacak Hükümler 137

2. Türk Hukukunun Doğrudan Uygulanması 139

H. ZAMANAŞIMI  139

IV. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN KURULMASI  144

A. ÖNERİ (İCAP) 145

B. KABUL   145

C. SUSMANIN SİGORTA SÖZLEŞMESİNE ETKİSİ  145

V. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI  147

A. UNSURLARI  147

B. SİGORTA HUKUKUNUN TTK’DA KORUYUCU (EMREDİCİ) HÜKÜMLERLE KORUNMASI  148

1. Kararlaştırılması Halinde Sözleşmeyi Geçersiz Kılan Şartlar 149

2. Kararlaştırılması Halinde Geçersiz Olan Şartlar 149

3. Sigorta Ettiren, Sigortalı ve Lehtar Aleyhine Değiştirilemeyen  Hükümler (Nispi Emredici Kurallar) 150

VI. SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN İHTİLAFLARDA UYGULANACAK HÜKÜMLER   151

A. EMREDİCİ HÜKÜMLER   151

B. SİGORTA ÖZEL ŞARTLARI  152

C. SİGORTA GENEL ŞARTLARI  154

1. Tanımı 154

2. Genel Şartların Haksız Şart Kapsamında Değerlendirilmesi 155

3. Genel Şartların Sigorta Sözleşmesi Devam Ederken Değişmesi 158

D. TÜRK TİCARET KANUNU HÜKÜMLERİ  158

E. TİCARİ ÖRF VE ADET   158

F. GENEL HÜKÜMLER   158

VII. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN BAŞKASI ADINA VEYA BAŞKASI LEHİNE YAPILMASI  159

A. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN BAŞKASI TARAFINDAN YAPILMASI  159

1. Yetkili Temsilci 161

2. Yetkisiz Temsilci 161

B. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN BAŞKASI LEHİNE YAPILMASI  163

VIII. SİGORTA SÖZLEŞMESİNE AİT SÜRELER   164

1. Şekli (Formel) Süre  165

2. Teknik Süre  165

3. Maddi Süre  166

IX. ÖZEL SİGORTA SÖZLEŞME ŞEKİLLERİ  166

A. GEÇMİŞE ETKİLİ SİGORTA   166

B. GEÇİCİ (MUVAKKAT) SİGORTA KUVERTÜRÜ   170

C. ABONMAN SİGORTA SÖZLEŞMESİ  172

D. BİRLEŞTİRİLMİŞ SÖZLEŞMELER   179

E. GRUP SİGORTASI  179

§11. TARAFLARIN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ  179

I. BORÇ KAVRAMI  179

II. YÜKÜMLÜK KAVRAMI  180

III. KÜLFET KAVRAMI  182

IV. SÖZLEŞME ÖNCESİ TARAFLARIN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ  183

V. SİGORTA SÖZLEŞMESİNE GÖRE SİGORTACININ BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ  184

A. RİZİKOYU TAŞIMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ   184

1. Tanım    184

2. Rizikoyu Taşımak  187

3. Sigortalanan Riziko  188

4. İmkânsızlık  189

5. Rizikonun Ağırlaşması 190

B. SİGORTA ETTİRENİ AYDINLATMAK   190

1. Genel Olarak  190

2. Hukuki Niteliği 191

3. Terim Sorunu  191

4. Aydınlatma Yükümlülüğünün Muhatabı ve Sorumluları 194

a. Muhatabı 194

b. Sorumluları 194

5. Yenilenen (Zeyilname Düzenlenen) Sigortalarda Aydınlatma  195

6. Çeşitli Sigorta Türlerinde Aydınlatma  195

7. Aydınlatma Şekli ve Kapsamı 196

a. Şekli 196

b. Kapsamı 198

8. Aydınlatma Yükümlülüğüne Aykırılığın Müeyyidesi 199

9. TTK’ya Göre Aydınlatma Yükümlüğüne Aykırılığın Sonuçları 200

10. Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi 207

11. Aydınlatma Metninin Saklanması 208

12. Aydınlatma Yükümlüğünden kaçınılabilecek Haller 208

a. Bilgi Talepleri ve Şikayetlerin Cevaplandırılması 208

b. İnternet Sitesi Kurma Zorunluluğu  209

C. SİGORTACININ SİGORTA POLİÇESİNİ DÜZENLEMESİ VE TESLİM ETMESİ  210

1. Genel olarak  210

2. Poliçenin Teslim Süresi 211

3. Poliçenin Şekli 214

4. Poliçenin Kapsamı ve Vergisel Yükümlülükler 214

D. ZARARI TAZMİN ETMEK   215

1. Genel olarak  216

2. Muacceliyet 217

3. Avans Ödemesi 218

4. Kısmi Tazminat Ödemeleri 219

5. Rizikonun Gerçekleşmesinde Kusur 220

6. Eşya Üzerinde Rehin Bulunması Halinde Ödeme  220

a. Genel Olarak Rehinli Eşya  220

b. Gemi İpoteği 221

aa. İpotekli Gemide Sigorta Tazminatı 221

bb. Gemi İpoteğinin Sigortacıya Bildirilmesi 221

cc. Sigortacının Malike Ödeme Yapması 222

dd. Sigortacının Borcundan Kurtulması 223

E. GİDERLERİ ÖDEMEK   223

1. Genel Olarak  223

2. Hukuki Niteliği 224

3. Talep Edilebilecek Giderler 224

4. Giderleri Talep Edebilme Şartları 225

F. TİCARİ VE MESLEKİ SIRLARI SAKLI TUTMAK   226

G. KİŞİSEL VERİLERİ SAKLAMAK   226

VI. SİGORTA SÖZLEŞMESİNDE SİGORTA ETTİRENİN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ  228

A. PRİM ÖDEME BORCU   229

1. Primin Ödenmesi 229

2. Primin Özellikleri 232

3. Sigorta Himayesinin Başlaması 233

4. Primin Değişmesi 233

5. Ödeme Yeri 234

6. Primin Muaccel Hale Gelmesi 235

7. Temerrüt 235

8. Prim Ödememenin Sonuçları 236

a. Cayma  236

b. Fesih  237

9. Takas  238

B. BEYAN YÜKÜMLÜLÜĞÜ   239

1. Genel Olarak  239

2. Hukuki Niteliği 240

3. Beyan Yükümlüğünün Safhaları 241

a. Sözleşmenin Yapılmasından Önce  241

aa. Genel olarak  241

bb. Hukuki Niteliği ve Sorumluluğun Kaynağı 242

cc. Yazılı sorular 242

dd. Önemli Sayılan Hususlar 244

ee. Bağlantı 245

ff. Beyanla Yükümlü Kişiler 246

gg. Beyan Hangi Kişilere Yapılmalıdır 246

hh. Teklifin Yapılması İle Kabulü Arasındaki Değişiklikleri Beyan  247

b. Sözleşme Süresi İçinde  248

c. Riziko Gerçekleştiğinde  248

4. Beyan Yükümlülüğüne Aykırılığın Yaptırımı 248

a. Cayma Hakkı 248

aa. Sözleşme Öncesinde  248

(1) Cayma Hakkının Kullanılması 248

(2) Cayma Hakkının kullanılamayacağı Haller 249

bb. Sözleşme Süresinde  249

b. Tazminatın İndirilmesini Talep Hakkı 250

C. RİZİKO GERÇEKLEŞTİĞİNDE BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ   250

D. RİZİKO GERÇEKLEŞTİKTEN SONRA BİLGİ VERME VE ARAŞTIRMA YAPILMASINA İZİN VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ   251

E. ZARARI ÖNLEME, AZALTMA VE SİGORTACININ RÜCU HAKLARINI KORUMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ   251

F. ZARAR GÖREN MAL VE ZARARIN GERÇEKLEŞTİĞİ YERDE DEĞİŞİKLİK YAPMAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ   252

G. SÖZLEŞMEDE ÖNGÖRÜLEN YÜKÜMLÜLÜKLER   253

KONUNUN ÖZETİ-I  254

I. SİGORTACININ BORÇ VE YÜKÜKÜMLÜLÜKLERİNE AYKIRI DAVRANMASI HALİNDE UYGULANACAK YAPTIRIMLAR   254

II. SİGORTA ETTİRENİN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİNE AYKIRI DAVRANMASI HALİNDE UYGULANACAK YAPTIRIMLAR   255

§12. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERME HALLERİ  257

I. POLİÇEDE KARARLAŞTIRILAN SÜRENİN GELMESİ  257

II. SİGORTACININ İFLASI  257

III. TARAFLARIN ANLAŞMASI  257

IV. TARAFLARDAN BİRİNİN SÖZLEŞMEYİ FESHETMESİ VEYA CAYMASI  258

A. FESİH   258

1. Olağanüstü Durumlarda Fesih  258

2. Sigorta Priminin Artırılmasında Fesih  258

3. Kısmi Fesih ve Cayma  259

B. CAYMA   259

1. Tarafların Aczi, Takibin Semeresiz Kalması 259

2. Sigortacının İflası 259

V. SİGORTALI MALIN SAHİBİNİN DEĞİŞMESİ  260

VI. RİZİKONUN GERÇEKLEŞMESİ  260

VII. SİGORTA KONUSUNUN ORTADAN KALKMASI  260

KONUNUN ÖZETİ-II  261

I. SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN CAYMA HALLERİ  261

II. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİ FESİH HALLERİ  261

III. KUSURUN AĞIRLIĞINA GÖRE TAZMİNATTAN İNDİRİM YAPILMASI GEREKEN HALLER   262

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ÖZEL SİGORTA TÜRLERİ

§13. TÜRK TİCARET KANUNUNA GÖRE SİGORTA TÜRLERİ  271

I. MAL SİGORTASI  271

A. GENEL OLARAK   271

B. MAL SİGORTALARINA İLİŞKİN İLKELER   273

1. Menfaat İlkesi 273

a. Müşterek Menfaat 273

b. Müşterek Menfaat Durumunda Başkası Lehine Sigorta  273

c. Menfaat Üzerinde Sınırlamalar 274

aa. Sınırlı Ayni Hak  274

bb. Haciz  275

2. Sigorta Değerinin Sigorta Bedeline Denkliği İlkesi 276

a. Aşkın Sigorta  276

b. Eksik Sigorta  277

c. Takseli Sigorta  279

d. Birden Fazla Sigorta  279

aa. Müşterek sigorta  280

bb. Çifte sigorta  281

cc. Kısmi sigorta  282

3. Tazminat İlkesi 282

a. Aşkın Sigorta  282

b. Eksik Sigorta  282

c. İlk Tehlike Sigortası 283

4. Halefiyet İlkesi 283

C. UYGULAMADA SIKLIKLA KARŞILAŞILAN MAL SİGORTASI TÜRLERİ  283

1. Yangın Sigortası 284

a. Sigorta Bedelinin Kapsamı 285

aa. Taşınmaz mallarda: 285

bb. Taşınır Mallarda  285

b. Ek Sözleşme İle Sigorta Teminatı Kapsamına Alınabilecek  Rizikolar 286

c. Teminat Kapsamı Dışındaki Haller 286

d. Özel Şekilli Yangın Poliçeleri 287

aa. Abonman Poliçeleri 287

bb. Dalgalı (Mütemevviç) Sigorta Poliçesi 288

cc. Ayarlama Klozlu Poliçeler 288

dd. İlk Ateş Sigortası Poliçeleri 288

ee. Yeni Değer Klozlu Sigorta Poliçeleri 289

e. Hasarın Gerçekleşmesi Halinde Sigorta Ettirenin/Sigortalının  Yükümlükleri 290

f. Yangın Sigortasında Menfaat Sahibinin Değişmesi 290

2. Nakliyat (Taşıma) Sigortaları 290

a. Deniz Taşımasına Dair Klozlar 290

b. Sigorta Abonman Poliçesi 292

c. Uluslararası Eşya Satım Sözleşmelerinde Sigorta  292

aa. Türleri 292

bb. Satış Bedelinin Ödenmesi 295

d. Sigorta Enstitü Yük Klozları 296

aa. (A) Klozu  298

bb. (B) Klozu  299

cc. (C) Klozu  299

3. Borç Ödeme Sigortası 300

a. Sigortanın Konusu  300

b. Teminatlar 301

aa. İşsizlik Teminatı 301

bb.Geçici İş Göremezlik Teminatı 302

cc. Ek Sözleşme ile Teminat Kapsamına Dâhil Edilebilecek Hâller 302

c. Sigortanın Süresi ve Sona Ermesi 303

4. Kara Araçları Kasko Sigortası 304

a. Sigortanın Konusu  304

b. Kasko Poliçesinde Bulunması Gereken Özellikler 304

c. Rizikolar 304

aa. Sigorta Kapsamında Olan Rizikolar 304

bb. Sigorta Teminatı Kapsamı Dışında Olan Rizikolar 305

cc. Ek Teminat İle Kapsam İçine Alınabilen Rizikolar 307

c. Sigorta Teminatı Kapsamındaki Kişiler 309

d. Kiralık Araçlar 309

e. Hasarın Gerçekleşmesi Halinde Sigortalı veya Sigorta Ettirenin  Yükümlülükleri 311

5. Zorunlu Deprem Sigortası 312

a. Genel Olarak  312

b. Zorunlu Deprem Sigortasının Hukuki Niteliği 314

c. DASK’ın Amacı 315

d. Sigortanın Kapsamı ve Teminat Dışı Haller 315

aa. Kapsamı 315

bb. Teminat Verilen Binalar 316

cc. Sigorta Kapsamı Dışında Kalan Binalar 317

e. Teminat Dışında Kalan Haller 317

f. Aşkın Sigorta ve Muafiyet 318

aa. Aşkın Sigorta  318

bb. Muafiyet 318

g. Sigortanın Başlangıcı ve Sonu  318

h. Malikin Sorumluluğu ve Rizikonun Gerçekleşmesi Halinde  Yükümlülükler 318

aa) Malikin ve İntifa Hakkın Sahibinin Sorumluluğu  318

bb) Devre Mülk Binalarda Sorumluluk  319

cc) Rizikonun Gerçekleşmesi Halinde Yükümlülükler 319

i. Hasarın Tespiti, Tazminatın Hesaplanması ve Tazminatın Ödenmesi 320

aa. Hasarın Tespiti 320

bb. Tazminatın Hesabı 320

cc. Tazminatın Ödenmesi 320

j. Sigorta Ettirenin Beyan Yükümlülüğü, Fesih ve İptaller 321

II. SORUMLULUK SİGORTALARI  322

A. SORUMLULUK SİGORTALARININ, MAL VE CAN SİGORTALARINDAN FARKLARI  322

B. SORUMLULUK SİGORTASININ ÖZELLİKLERİ  322

1. Tanımı 322

2. Uygulanacak Hükümler 324

3. Hukuki Niteliği 325

4. Sigortacının Hakları 326

a. Sigortacının Bilgi Alma Hakkı 326

b. Takas  326

c. Halefiyet 327

5. Sigorta Geçerlilik Süresi 328

6. Sözleşme Hükümleri İle Üçüncü Kişi Aleyhine Düzenlenme  Yapmanın Geçerliliği Sorunu  329

7. Manevi Tazminat Talepleri 329

8. Müteselsil Sorumluluk  330

9. Sigortacının Yaptığı Kısmi Ödemeler 331

10. Zarara Kasten Sebep Olma  331

11. Bildirim Yükümlülüğü  332

12. Hukuki Koruma  332

a. Genel Olarak  332

b. Yapılacak Hukuki Yardımlar 332

13. Üçüncü Kişinin Doğrudan Sigortacıya Dava Açma Hakkı 333

a. Genel Olarak  333

b. Doğrudan Dava Hakkına Dair Hukuki Düzenleme  334

c. Doğrudan Dava Hakkının Amacı 335

d. Doğrudan Doğruya Davada Sigortacının Yapabileceği Savunma  336

e. Doğrudan Dava Hakkında Zamanaşımı Süresi 337

14. Öde ki Ödeme Alabilesin (Pay to be Paid) Kuralı 338

15. Sözleşmeye Yetki veya Tahkim Şartı Konulması 338

C. ZORUNLU SORUMLULUK SİGORTASI  339

1. Genel Olarak  339

2. Zorunlu Sorumluluk Sigortasının Düzenlenmesi 339

3. Zorunlu Sorumluluk Sigortasının Tanımı ve Türleri 341

a. Tanımı 341

b. Türleri 342

aa. Kanunla Düzenlenmiş Olan Zorunlu Sigortalar 342

bb. Yönetmelik İle Düzenlenmiş Olan Zorunlu Sigorta Türleri 347

cc. Cumhurbaşkanlığı Kararı (Bakanlar Kurulu Kararı) İle  Düzenlenmiş Olan Zorunlu Sorumluluk Sigortaları 352

4. Zorunlu Sorumluluk Sigortasının Denetimi ve Takibi 354

D. UYGULAMADA SIKLIKLA KARŞILAŞILAN SORUMLULUK SİGORTASI TÜRLERİ  356

1. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 357

a. Hukuki Düzenleme  357

b. ZMSS’da Kusur Kavramı 360

aa. Genel Olarak  360

bb. Kazanın Alkolün Etkisi ile Meydana Gelmesi 364

c. Aracın Yurtdışında Kullanılması 366

d. Sigortanın Kapsamı 368

e. Sigortanın Kapsamı Dışında Kalan Haller 371

f. Sigorta Priminin Belirlenmesi ve Sigortacının Sözleşme Yapmaktan Kaçınması 372

aa. Sigorta Priminin Belirlenmesi 372

bb. Sigortacının Sözleşme Yapmaktan Kaçınması 373

g. Aktüerya Hesabı 373

h. Tazmin Edilecek Zararlar 375

i. Tazminatın Ödenmesi 379

j. İşletenin Değişmesi 381

k. Sigortadan Yaralanacak Kişiler 382

aa. İşletenin eylemlerinden Sorumlu Olduğu Araç Sürücüsü ve Sürücü Yardımcıları 382

bb. İşletenin Eşi, Çocukları ve Yakınları 382

cc. Diğer Kişiler 388

dd. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Hesabında Uygulanacak Tablo  389

l. Hatır Taşımaları 390

m. İkame Araç  395

n. Dava Şartı 396

o. Zamanaşımı 397

2. İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası 397

a. Genel Olarak  397

b. Sigortanın Konusu  397

c. Sigorta Kapsamında Olan Rizikolar 398

d. Sigorta Kapsamı Dışında Olan Rizikolar 398

3. Taşıyıcı Mali Sorumluluk Sigortası 400

a. Genel Olarak  400

b. Taşıyıcının Sorumluluğu  400

c. Sorumluluğun Kapsamı 401

d. CMR (Taşıyıcının Malî  Sorumluluğu) Sigortaları 401

aa. Kapsamı 402

bb. CMR Sigortalarının Uluslararası Karayolu Taşımacılığındaki Yeri ve Önemi 403

4. Hekim Zorunlu Sorumluluk Sigortası (Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) 404

a. Malpraktis Kavramı 404

b. Hukuki Düzenleme ve Düzenlemenin Amacı 406

aa. Hukuki Düzenleme  406

bb. Düzenlemenin Amacı 409

c. Kapsamı 410

d. Sigorta Kapsamına Dahil Olan Alacaklar 411

aa. Sigorta Kapsamındaki Rizikolar 413

bb. İlave Sözleşme İle Sigorta Kapsamına Alınabilen Rizikolar 414

cc. Sigorta Kapsamı Dışındaki Rizikolar 415

dd. Sigortacının, Sigorta Ettirene Rücu Edebileceği Haller 416

e. Sigortanın Süresi ve Bildirim    416

aa. Olay Esaslı Sigorta  416

bb. Talep Esaslı Sigorta  418

cc. Karma Esaslı Sigorta  420

f. Sigortacının Hukuki Yardımı ve Sigortalının Sulh Sözleşmesi  Yapması 421

E. GÜVENCE HESABI  423

1. Yasal Düzenleme ve Amacı 423

2. Kapsamı 423

3. Güvence Hesabına Başvurabilecekler 424

4. Güvence Hesabının Gelirleri 426

5. Güvence Hesabının Giderleri 427

F. SİGORTACININ TAZMİNATI ÖDEMESİ  427

G. SORUMLULUK SİGORTALARINDA ZAMANAŞIMI SÜRESİ  427

III. CAN SİGORTALARI  430

A. CAN SİGORTALARI İLE MAL SİGORTALARI ARASINDAKİ FARKLAR   430

B. CAN SİGORTASI KAPSAMINDA YAPTIRILABİLECEK SİGORTALAR   431

1. Hayat Sigortası 431

a. Hayat Sigortasının Tarafları 432

aa. Sigortacı 432

bb. Sigorta Ettiren  433

cc. Sözleşmenin İlgilisi Sıfatıyla Lehtar 434

(1) Genel Olarak  434

(2) Atanması 435

(3) Lehtarlar Arasında Paylaşım    437

b. Hayat Sigortası Türleri 438

aa. Yaşama Koşullu Hayat Sigortası 438

bb. Ölüm Koşullu Hayat Sigortası 438

c. Tontin  438

d. Grup Sigortası 440

e. Sigorta Değeri 442

f. Beyan Yükümlülüğü  443

aa. Sözleşmenin Yapılması Sırasında  443

bb. Sözleşmenin yapılması sırasındaki beyan yükümlülüğünün ihlali 445

cc. Sözleşmenin Devamı Esnasında beyan yükümlülüğünün ihlali 446

g. Sigortanın Sona Ermesi 446

aa. Sigortacının Ödünç Vermesi 446

bb. Prim Ödenmesinden Muaf Sigorta  446

cc. Sigortadan ayrılma  447

dd. Sigorta Ettiren veya Sigortalının Sözleşmeden Cayması 447

h. Düzenlenen Özel Haller 448

aa. Sigorta Ettiren veya Lehtarın Sigortalıyı Öldürmesi 448

bb. Lehtarın Sigorta Ettirenin Yerine Geçmesi 449

cc. Sigortalının İntihar Etmesi 450

dd. Sigortacının iflası 450

i. Hayat Sigortalarına Uygulanacak Hükümler 451

2. Kaza sigortası 451

a. Tanımı 451

b. Sigortalı Olabilecek Kişiler 453

c. Uygulanacak Hükümler 453

3. Hastalık ve Sağlık Sigortası 454

a. Tanımı 454

b. Sigortanın Yaptırılması 455

c. Sigorta Değeri 456

d. Sigorta Teminatları 456

e. Ömür Boyu Yenileme Garantisi 457

f. Bekleme Süresi 459

g. Bilgi İsteme Hakkı 459

h. Hastalık ve Sağlık Sigortasına Uygulanacak Diğer Hükümler 460

C. CAN SİGORTALARINDA KORUYUCU HÜKÜMLER   461

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

SİGORTA DAVALARI

§14. SİGORTACININ HALEFiYETİ  467

I. GENEL OLARAK HALEFİYET KAVRAMI  467

A. TANIMI  467

B. HALEFİYETİN TÜRLERİ  467

1. Naklen Halefiyet-Kurucu Halefiyet 467

2. Külli Halefiyet-Cüzi Halefiyet 468

C. HALEFİYETİN RÜCUDAN FARKLARI  468

II. SİGORTA HUKUKUNDA HALEFİYET   471

A. MAL SİGORTALARINDA HALEFİYET   473

B. SORUMLULUK SİGORTALARINDA HALEFİYET   474

III. HATIR ÖDEMESİNDE HALEFİYET   475

IV. SİGORTA TAZMİNATININ KAPSAMI  475

§15. GENEL OLARAK RÜCU   477

I. TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ  477

A. TANIMI  477

B. HUKUKİ NİTELİĞİ  477

II. HAKKIN KAPSAMI  477

A. RÜCU HAKKININ HALEFİYETLE GÜÇLENDİRİLMESİ  477

B. HALEFİYETE DAYALI RÜCU HAKKI VE HALEFİYETE DAYANMAYAN RÜCU HAKKI  478

III. ZAMANAŞIMI SÜRESİ  480

§16. SİGORTA DAVALARI  481

I. SİGORTA DAVALARINDA ARABULUCULUK VE DAVA AÇILMASI  481

II. MAHKEMELERİN GÖREV VE YETKİSİ  482

A. SİGORTA DAVALARINDA GENEL YETKİLİ MAHKEME   482

B. GÖREVLİ MAHKEME   482

1. Tüketici Tarafından Açılan veya Tüketiciye Karşı Açılan Davada  Görevli Mahkeme  483

2. Halefiyetten Doğan Davalarda Görevli ve Yetkili Mahkeme  484

3. Güvence Hesabına Karşı Açılan Davada Görev ve Yetki 487

4. Trafik Kazalarında Görevli Mahkeme  489

5. Zorunlu Deprem Sigortasından Kaynaklanan Davalar 492

6. Sigortacıya Doğrudan Dava Açılması Halinde Yetkili ve Görevli Mahkeme  492

7. Yabancı Sigorta Şirketlerine Karşı Açılan Davalarda Yetkili  Mahkeme  493

III. TAHKİM    495

A. TANIMI  495

B. TÜRLERİ  496

1. İç Tahkim-Yabancı Tahkim    496

2. Ad Hoc Tahkim-Kurumsal Tahkim    497

a. Ad Hoc Tahkim    497

b. Kurumsal Tahkim    498

3. İhtiyari Tahkim-Zorunlu Tahkim    500

a. İhtiyari Tahkim    500

b. Zorunlu Tahkim    500

III. SİGORTA TAHKİMİ  501

1. Sigorta Tahkimi 501

2. Uygulanacak Hükümler 501

3. Sigorta Tahkiminin Konusu  502

4. Sigorta Tahkiminin Süresi 503

5. Sigorta Tahkiminin Hukuki Niteliği 504

6. Sigorta Tahkimini Genel Tahkimden Ayıran Hususlar 505

7. Sigorta Tahkim Komisyonu  506

a. Komisyonunun Kurulma Amacı 506

b. Komisyon Üyeleri 506

aa. Üyelerin Sayıları 506

bb. Komisyon Üyelerinin Özellikleri 508

cc. Komisyon Müdürünün Özellikleri 508

c. Tahkim Komisyonunun Toplantıları 509

d. Tahkim Komisyonu Başkanlığı’nın Görevleri 510

8. Sigorta Tahkimine Üyelik  511

9. Sigortacının Tahkim Sistemine Dâhil Olması 511

10. Sigorta Hakemi ve Raportörleri 512

a. Tanımı 512

b. Yeterlilikleri 512

c. Listeye Kaydolma ve Silinme  515

d. Özellikleri 515

aa. Sigorta Hakemleri ve Raportörlerin Tarafsız Olması 515

bb. Sır Saklama Yükümlülüğü  516

11. Hakemlerin Reddi 516

12. Sigorta Tahkimine Başvuru Yapılması 517

a. Komisyona Başvuru Şartları 517

b. Hakem İncelemesinin Yapılması 519

c. Tahkim Süresi ve Hakem Ücreti 520

13. Tahkimde Yargılama Usulü  522

a. Genel Olarak  522

b. Delillerin Toplanması 523

14. Hakem Kararlarına Karşı Kanun Yolları 525

a. Kesin Hakem Kararları 525

b. İtiraz  525

c. Temyiz  526

15. Sigorta Hakem Kararına Karşı İptal Davası Açılıp Açılamayacağı 530

16. Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Yapma Hakkı 531

17. Seyahat Sağlık Sigortası Kapsamında Tahkim    533

KAVRAM DİZİNİ  537