Kişiler Hukuku (Gerçek ve Tüzel Kişiler)_{24. Baskı}

GİRİŞ

Sayfa

1.      Kişiler Hukukunun Anlamı ve Yeri            1

2.      Kişi ve Kişilik Kavramı               1

a)    Kişi          1

b)   Kişilik      3

3.      Kişiler Hukukuna İlişkin Mevzuat              3

4.      Kişiler Hukukuna İlişkin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları               5

5.      Kişiler Hukukuna Hâkim Olan Genel İlkeler             6

a)  Eşitlik ilkesi             6

b)  Özgürlük ilkesi        7

c)  Kişiye saygı ve kişiliğin korunması ilkesi              7

BÖLÜM I GERÇEK KİŞİLER

§ 1. KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ

I.       KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI         11

1.    Kişiliğin kazanılma anı          11

a)   Tam olarak doğmak:          11

b)   Sağ olarak doğmak:           12

2.    Ceninin Durumu     14

a)   Döllenme anne karnında ise             14

b)   Döllenme anne rahmi dışında ise      18

3.    Henüz Ana Rahmine Düşmemiş Olanların Hukuki Durumu                21

II.     KİŞİLİĞİN SONA ERMESİ       22

1.    Ölüm       22

a)   Biyolojik ölüm   22

b)   Beyinsel ölüm    23

c)   İsteğe bağlı olarak ölümün sağlanması mümkün müdür?                25

2.    Ölüme Bağlanan Hukuki Sonuçlar        27

3.    Cesedin Durumu    30

4.    Ölüm Karinesi         31

a)   Uygulanma esasları           32

b)   Ölüm karinesinin sonuçları               33

5.    Gaiplik Kararı         34

a)   Genel olarak      34

aa)   Gaiplik kararı isteyebilmek için gerekli şartlar         34

aaa) Ortadan kaybolma             34

bbb) Kaybolan kimsenin ölümü kuvvetli şekilde olası görünmelidir      35

ccc) Belirli süreler geçmiş olmalıdır        36

bb)  Gaiplik kararı istemeye yetkili olanlar      37

cc)   Gaiplik kararı vermeye görevli ve yetkili mahkeme 37

dd)  Mahkemece uygulanacak usul   38

ee)   Gaiplik kararı ve sonuçları         39

aaa) Miras Hukukuna ilişkin sonuçlar      40

bbb) Aile Hukukuna ilişkin sonuçlar        42

ff)    Gaiplik kararının hükümsüzleşmesi          43

b)   Özel olarak        43

III.  SAĞLIĞIN VE ÖLÜMÜN İSPATI            44

1.  Genel Kural              44

2.  İspat Kuralları           44

a)   Doğum ve ölümün ispatı   44

b)   Kayıt bulunmadığı durumda ispat    45

c)   Birlikte ölüm karinesi        46

§ 2. HAK EHLİYETİ

I.       ANLAMI     47

II.     HAK EHLİYETİNİN TEMEL İLKELERİ 47

III.   HAK EHLİYETİNİN SINIRLANDIĞI HALLER    49

1.    Yaş          49

2.    Cinsiyet   50

3.    Evlilik      51

4.    Yabancılık               53

5.    Ayırt Etme Gücüne (Temyiz Kudretine) Sahip Bulunmayanların Durumu         54

6.    Akıl Hastalığı          55

7.    Haysiyetsiz Hayat ve Mahkûmiyet        55

8.    Yabancı Hukukun Uygulanması            55

§ 3. FİİL EHLİYETİ

I.       KAVRAM   56

II.     FİİL EHLİYETİNİN ÇEŞİTLİ GÖRÜNÜMLERİ    57

1.    Hukuka Uygun Fiillerde Fiil Ehliyeti    58

a)   Hukuki işlemlerde             58

b)   Hukuki işlem benzerlerinde ve yöneltilmesi gerekli irade beyanlarına

muhatap olma    58

c)   Maddi fiiller       59

d)   Usuli işlem ehliyeti            60

2.    Hukuka Aykırı Fiiller Açısından Fiil Ehliyeti        60

III.   TAM FİİL EHLİYETİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR  60

1.    Ayırt Etme Gücü (Temyiz Kudreti)        61

a)   Kavram              61

b)   Akla uygun biçimde davranabilme yeteneği    62

c)   Akla uygun biçimde davranmayı engelleyen sebepler     64

aa)   Yaş küçüklüğü            65

bb)  Akıl hastalığı              65

cc)   Akıl zayıflığı               67

dd)  Sarhoşluk    67

ee)   Benzer sebepler          67

d)   Ayırt etme gücünün göreceliliği        68

e)   İspat yükü          71

2.    Ergin Olmak           75

a)   Normal erginlik 75

b)   Evlenme sonucu ergin olma              76

c)   Mahkeme kararı ile ergin kılınma (yargısal-kazaî rüşt)   78

aa)   Aranan şartlar             78

aaa) On beş yaşın tamamlanmış olması    78

bbb) Küçüğün isteğinin bulunması           79

ccc) Küçük velâyet altında ise, velisinin rızasının alınmış olması          79

ddd) Küçük vesayet altında ise vesayet ve denetim makamının izninin

alınmış olması   80

eee) Erginlik kararının küçüğün menfaatine uygun olması     80

bb)  Karar ve etkisi            81

3.    Kısıtlı Olmamak     82

a)   Kısıtlama sebepleri            82

aa)   Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı                83

bb)  Savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı,

kötü yönetim               85

cc)   Hapis cezasına mahkûmiyet       85

dd)  İlgilinin talebi             86

b)   Kısıtlamanın etkisi            87

c)   Danışman atanması           87

IV.   TAM EHLİYET ŞARTLARINDAKİ EKSİKLİKLERİN ETKİSİ            88

1.    Ayırt Etme Gücünün Bulunmaması       88

2.    Ergin Olmamak       88

3.    Kısıtlı Olmak          89

4.    Kendisine Danışman Atananlar             90

V.     EHLİYET AÇISINDAN KİŞİLERİN SINIFLANDIRILMASI 91

1.    Tam Ehliyetliler       91

2.    Tam Ehliyetsizler    91

a)   Genel olarak      91

b)   İşlem ehliyeti açısından tam ehliyetsizlerin durumu        92

aa)   Tam ehliyetsizin işlemlerinin hükümsüzlüğü kuralı  92

bb)  Kesin hükümsüzlük kuralının istisnaları   95

aaa) İradeden bağımsız doğan hukuki sonuçlar       95

bbb) Ayırt etme gücünden yoksun olan kimsenin yaptığı evlilik             96

ccc) Ayırt etme gücüne sahip olmayan kimsenin ölüme bağlı tasarrufları             97

ddd) Hükümsüzlüğün örtülü boşluk oluşturması veya hükümsüzlüğü

ileri sürmenin hakkın kötüye kullanılması teşkil etmesi  97

eee) Geçersiz hizmet sözleşmesinin tarafı olması    98

cc)   Tam ehliyetsizin temsil edilmesi               98

aaa) Genel olarak      98

bbb) Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar          99

dd)  Sorumluluk ehliyeti açısından tam ehliyetsizlerin hukuki durumu          101

aaa) Genel olarak      101

bbb) Hakkaniyet sorumluluğu   102

ccc) Geçici olarak ayırt etme gücünü kaybedenlerin durumu 103

ddd) Borca aykırı davranışlar    104

3.  Sınırlı Ehliyetsizler   104

a)   Genel olarak      104

b)   Hukuki işlem ehliyeti açısından sınırlı ehliyetsizlerin durumu       105

aa)   Yasal temsilcinin rızasına bağlı işlemler   106

aaa) Genel olarak      106

bbb) Rızanın kim tarafından verileceği     109

ccc) Rızanın verilme zamanı, şekli ve kapsamı       110

ddd) Rızanın hükmü  113

eee) Sınırlı ehliyetsizin kendisini tam ehliyetli gibi göstermesi              114

bb)  Sınırlı ehliyetsizlerin, yasal temsilcinin rızasına bağlı olmadan

yapabileceği işlemler  115

aaa) Şahsen kullanılacak haklar               115

bbb) Karşılıksız kazanmalar      118

ccc) Sınırlı ehliyetsizin temsilci olabilmesi              119

ddd) Ehliyetin genişlediği durumlar         120

cc)   Sınırlı ehliyetsizlerin hiç yapamayacakları işlemler  121

dd)  Sınırlı ehliyetsizlerin temsil edilmesi        121

b) Sınırlı ehliyetsizlerin hukuka aykırı fiillerinden sorumluluğu         122

4.    Sınırlı Ehliyetliler    122

§ 4. KİŞİSEL DURUM

I.       GENEL BAKIŞ           126

II.     KİŞİNİN ADI              127

1.    Genel Bilgiler         127

2.    Adın Çeşitleri          128

a)   Soyadı                128

b)   Öz ad  129

c)   Müstear ad (takma ad, mahlâs, pseudonyme)  129

d)   Lakap 129

e)   Ticaret unvanı    129

f)    Diğer meslek, soyluluk işareti vb. unvanlar     129

g)   İnternet ortamında kullanılan adlar   130

3.    Adın Kazanılması    130

a)   Soyadının kazanılması       130

aa)   Soybağı yoluyla          131

aaa) Evlilik içi doğan çocuk     131

bbb) Evlilik dışı doğan çocuk   131

ccc) Boşanan anne küçük çocuğunun soyadını değiştirebilir mi?           133

bb)  Evlenme yoluyla        135

aaa) MK m. 187 ve yargı kararları           135

bbb) Boşanan eşin soyadı          138

cc)   Evlat edinilme yoluyla               139

dd)  İdari karar ile              139

ee)   Soyadı seçme yoluyla 140

b)   Öz adın kazanılması          140

aa)   Evlilik içi çocuk         140

bb)  Evlilik dışı doğan çocuk            141

cc)   Ana-babası bilinmeyen çocuklar               141

c)   Müstear adın kazanılması  141

d)   Lakabın kazanılması          141

4.    Adın Değiştirilmesi 142

a)   Adın değişmezliği kuralı   142

b)   Ad değişikliğini haklı kılan sebepler 143

aa)   Ad ve soyadının değiştirilmesi   143

bb)  Küçük çocuğun soyadının değiştirilmesi   146

cc)   Anne baba adının değiştirilmesi 147

c)   Usul   148

d)   Adın değiştirilmesine itiraz               151

e)   Adın değiştirilmesinin sonuçları       151

5.    Ad Üzerindeki Hakkın Korunması        151

a)   Adın kullanılmasının çekişmeye yol açması halinde koruma          152

b)   Adın haksız kullanılması halinde koruma        152

c)   Kişiliği koruyan davalardan yararlanma           153

III.   HISIMLIK   154

1.    Kavram    154

2.    Kan Hısımlığı         154

a)   Anlamı               154

aa)   Üstsoy-altsoy hısımlığı              154

bb)  Yansoy hısımlığı         155

b)   Hısımlık derecesi               155

c)   Kan hısımlığına bağlanan hukuki sonuçlar      156

aa)   Evlenme yasağı          156

bb)  Dernekte oy kullanma yasağı    156

cc)   Vasi olmada 156

dd)  Mirasçılık    156

ee)   Nafaka ödeme yükümlülüğü      156

ff)    Tanıklıktan kaçınma   156

gg)  Hâkimin davaya bakma yasağı ve davaya bakmaktan kaçınabilmesi       156

3.    Kayın Hısımlığı      157

a)   Anlamı               157

b)   Kayın hısımlığının derecesi              157

c)   Kayın hısımlığının hukuki sonuçları 158

4.    Evlat Edinmeden Doğan Hısımlık         158

IV.   YERLEŞİM YERİ       159

1.    Kavram ve Önemi  159

2.    Yerleşim Yerinin Gerekliliği İlkesi ve Yerleşim Yerinin Çeşitleri         160

a)   İsteğe bağlı yerleşim yeri  160

aa)   Oturulan yer               161

bb)  Oturulan yerde sürekli kalma-yerleşme-niyeti           162

b)   İtibari yerleşim yeri           165

c)   Yasal yerleşim yeri            166

aa)   Velayet altındaki çocuklar          167

bb)  Vesayet altındaki kimseler         169

3.    Yerleşim Yeri Adresi              169

4.    Yerleşim Yerinin Tekliği İlkesi              170

V. KİŞİSEL DURUM SİCİLLERİ     171

1.    Anlamı ve Düzenleniş Tarzı   171

2.    Nüfus Hizmetleri Teşkilatı     172

3.    Nüfus Kütükleri ve Tutulması                173

a)   Aile kütüğü        173

b)   Özel kütükler     174

aa)   Doğum kütüğü           174

bb)  Ölüm kütüğü              174

cc)   Evlenme kütüğü         175

dd)  Boşanma kütüğü        175

ee)   Kayıt düzeltmeleri kütüğü         175

ff)    Diğer kişisel durum değişiklikleri kütüğü 175

gg)  Yabancılar kütüğü      175

4.    Sicili Tamamlayıcı Kayıtlar ile Kişisel Durum Değişikliklerinin

Kütüğe İşlenmesi    176

5.    Kütükteki Yanlışın Düzeltilmesi            176

6.    Nüfus Kütüklerine İlişkin İlkeler           180

a)   Sicil kayıtlarının bütünlüğü ilkesi     180

b)   Kamuya kapalılık (gizlilik) ilkesi     180

c)   Nüfus kayıtlarının ispat gücü            181

7.    Kişisel Durum Kütüklerini Tutan Memurların Sorumluluğu                182

§ 5. KİŞİLİĞİN KORUNMASI

I.       GENEL OLARAK KİŞİLİK VE KİŞİLİĞİN KORUNMASI   184

II.     KİŞİLİK HAKLARININ NİTELİKLERİ   187

III.   KİŞİLİK HAKKININ KAPSAMI              189

1.    Genel Olarak          189

2.    Kişilik Hakkının Konusu Olan Değerler               191

a)   Ad      191

b)   Hayat, sağlık ve vücut tamlığı           191

aa)   Tıbbi müdahaleler       196

bb)  Organ ve doku alınması, aşılanması, nakli                199

cc)   Cinsel faaliyete ilişkin müdahaleler           202

aaa) Üreme faaliyetleri              202

bbb) Cinsiyet değişikliği           204

c)   Faaliyet ve yaşamını düzenleme özgürlüğü     206

d)   Haysiyet ve onur               209

e)   Resim (görüntü) ve ses     218

f)    Kişinin sırları     221

g)   Özel hayat          223

IV.   KİŞİLİĞİN KORUNMASI YOLLARI      230

1.    Kişiliğin Hukuki İşlemle Saldırıya Karşı Korunması           231

a)   MK m. 23’ün kapsamı      231

b)   MK m. 23 hükmünün uygulanma alanı            234

aa)   MK m. 23/f. 1 ve 23/f. 3            234

bb)  MK m. 23/2 236

aaa) Genel olarak      236

bbb) Ekonomik özgürlüğe ilişkin kişilik hakkının

MK m 23/2 ile korunması 237

i)      Sözleşmedeki süre unsuru          239

ii)    Edim yükümlülüğünün kişi özgürlüğüne etki etmesi 240

iii)  Sözleşmede sınırlandırılmaya gidilmemiş olması dolayısıyla

kişinin üstlendiği sorumluluğun öngörülememesi     240

iv)  Taraflardan birisinin özgürlüğünü sınırlayan hükmün

sözleşme ilişkisinin amacına uygun bir menfaati içermemesi   240

v)    Sözleşmenin birtakım unsurlarının daha sonra

belirlenmesine yönelik anlaşmalar             241

vi)   Sözleşmenin borçluya sağlayacağı faydalar               241

c)   MK m. 23/1 ve 23/2’ye aykırılığın yaptırımı   241

2.    Kişiliğin Haksız Fiil Teşkil Eden Saldırılara Karşı Korunması            244

a)   İlke     244

b)   Hukuka aykırılık               245

c)   Hukuka aykırılığı kaldıran sebepler  246

aa)   Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası (mağdurun rızası)      246

aaa) Genel olarak      246

bbb) Tıbbi müdahalelerde rıza (onay)      248

ccc) Diğer haller        252

bb)  Üstün nitelikte özel yarar           253

aaa) Mağdura ait üstün özel yarar            254

bbb) Üçüncü kişiye ait üstün özel yarar   256

ccc) Faile ilişkin üstün özel yarar            257

cc)   Üstün nitelikte kamu yararı       258

dd)  Kanunun verdiği yetki               276

aaa) Genel olarak      276

bbb) Dilekçe hakkının ya da hak arama yetkisinin kullanılması              277

ccc) TBMM üyelerinin dokunulmazlıkları               277

ddd) Meşru müdafaa  278

d)   Kişilik haklarına saldırılan kişiye tanınan dava hakları   279

aa)   Genel olarak               279

bb)  Davacı ve davalı sıfatı               280

cc)   Davalar       283

aaa) Saldırıya son verilmesi davası          283

bbb) Saldırı tehlikesinin önlenmesi davası               286

ccc) Saldırının hukuka aykırılığının tespiti davası   288

ddd) Maddi tazminat davası      291

eee) Manevi tazminat davası    293

fff)  Saldırıdan elde edilen kazancın verilmesi davası            299

dd)  Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı sebebiyle açılacak

dâvalarda yetkili mahkeme        300

BÖLÜM II TÜZEL KİŞİLER

§ 1. GİRİŞ

I.       TÜZEL KİŞİ KAVRAMI           305

II.     TÜZEL KİŞİLİK KAZANILMASININ KOŞULLARI             306

1.    Örgütlenme Unsuru               306

2.    Sürekli Amaç Unsuru            307

3.    Bağımsızlığa Hukuken İmkân Verilmesi              307

III.   TÜZEL KİŞİLİĞİN NİTELİĞİ   308

1.    Farazi Kişilik Teorisi              309

2.    Gerçek Kişilik Teorisi            309

3.    Amaç (Gaye) Kişiliği Teorisi ve Soyutlama Teorisi             310

IV.   TÜZEL KİŞİLERİN ÇEŞİTLERİ               311

1.    Kamu Hukuku Tüzel Kişileri 312

2.    Özel Hukuk Tüzel Kişileri      313

a)   Kazanç paylaşmak amacı güden tüzel kişiler   313

b)   Kazanç paylaşmak amacı gütmeyen tüzel kişiler             314

3.    Kamu İktisadi Teşebbüsleri    314

V.     TÜRK HUKUKUNDA TÜZEL KİŞİLERİN DÜZENLENİŞ TARZI      315

VI.   TÜZEL KİŞİLERDE “ARADAN SIZMA” VEYA “PERDENİN

KALDIRILMASI” TEORİSİ      317

§ 2. TÜZEL KİŞİLERE İLİŞKİN GENEL KURALLAR

I.       TÜZEL KİŞİNİN KURULUŞU 320

1.    Çeşitli Kuruluş Sistemleri      320

a)   Serbest kuruluş sistemi      320

b)   İzin sistemi        320

c)   Tescil sistemi     321

2.    Türkiye’de Yürürlükte Olan Sistem      321

II.     TÜZEL KİŞİLERİN HAK EHLİYETİ       324

1.    Sadece Gerçek Kişilere Özgü Olan Haklar           325

2.    Sadece Tüzel Kişilere Özgü Olan Haklar              326

3.    Hem Gerçek Kişilerin Hem Tüzel Kişilerin Yararlanacağı Haklar       326

a)   Malvarlığı haklarında        327

aa)   İntifa hakkı 327

bb)  Oturma hakkı             328

cc)   Mirasçı olma ve miras bırakma  328

dd)  Alacak ve borç sahibi olma        328

b)   Zilyetlik              328

c)   Kişisel haller bakımından  329

aa)   Ad               329

bb)  Yerleşim yeri (ikametgâh)          329

cc)   Uyrukluk    330

dd)  Kişiliğin korunması    331

III.   TÜZEL KİŞİLERİN FİİL EHLİYETİ        333

1.    Genel Bakış            333

2.    Tüzel Kişilerde Fiil Ehliyetinin Başlangıcı ve Fiil Ehliyetsizliği          334

3.    Tüzel Kişilerin Organları       335

a)   Organ kavramı   335

b)   Organ, temsilci ve yardımcı kişi       337

c)   Organ çeşitleri    339

aa)   Karar organı - Yürütme organı  339

bb)  Zorunlu organ - İhtiyarî organ   339

cc)   İç organ - Dış organ   340

dd)  Fert organ - Kurul organ            340

ee)   Resmi organ - Fiili organ (Görünüşte - Fonksiyonel) organ     340

4.    Organın Fiilinin Tüzel Kişiye İzafesi    341

a)   Hukuki işlemler açısından 341

b)   Hukuka aykırı fiiller açısından          343

aa)   Organın borca aykırı davranışı  343

bb)  Organın haksız fiili     344

IV.    TÜZEL KİŞİLERİN SONA ERMESİ       347

1.    Tasfiye    348

2.    Tahsis (Özgüleme)  350

§ 3. DERNEKLER

I.       GİRİŞ           353

II.     DERNEK KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ      356

1.    Kavram    356

2.    Çeşitleri   357

a)   Ticari işletme işleten ve işletmeyen dernekler  357

b)   Alelade dernekler - Kamuya yararlı dernekler 358

c)   Dernekler-Üst kuruluş (Dernek birlikleri: federasyonlar, konfederasyonlar)  360

III.   DERNEKLERDE ÜYE UNSURU            361

1.    Dernek Üyeliği       361

2.    Üyelik Şartları        363

a)   Normal üyelik için aranan şartlar     364

aa)   Kamu hizmeti görevlilerinin derneklere üye olmaları              364

bb)  Çocuk derneklerine üyelik         364

cc)   Yabancıların derneklere üye olmaları        365

dd)  Tüzükte belirlenmiş olan şartlar 365

b)   Kurucu üyelik için aranan şartlar      366

aa)   Fiil ehliyetine sahip olmak         366

bb)  Dernekler Kanunu m. 3/2’de sayılanlardan olmamak               366

cc)   Çocuk derneklerinde   366

3.    Üyelik Sıfatının Kazanılması  366

4.    Üyeliğe Bağlı Hak ve Yükümlülükler   369

a)   Üyelik hakları    369

aa)   Katılma hakları           370

aaa) Oy hakkı            370

bbb) Genel kurulu toplantıya davet ettirme hakkı    372

ccc) Genel kurul toplantısında gündeme ek madde koydurma hakkı     372

bb)  Yararlanma hakları     372

cc)   Koruma hakları           373

aaa) Derneğin amacını koruma hakkı      373

bbb) Şikâyet hakkı     374

ccc) İstifa (dernekten çekilme) hakkı       374

ddd) İtiraz hakkı        374

b)   Üyelik yükümlülükleri      379

aa)   Sadakat yükümlülüğü 379

bb)  Ödenti (aidat) ödeme borcu       380

cc)   Derneğin amacına uygun davranmak        382

5.    Üyelik Sıfatının Sona Ermesi 382

a)   Üyelik sıfatının kendiliğinden sona ermesi      383

b)   Üyenin dernekten çekilmesi (istifa)  383

c)   Üyenin dernekten çıkarılması (ihraç)               384

aa)   Çıkarma sebepleri       385

aaa) Çıkarma tüzükte düzenlenmişse       385

bbb) Çıkarma hakkında tüzükte hiçbir hüküm öngörülmemişse             386

bb)  Dernekten çıkarılan üyenin itiraz hakkı    386

aaa) Çıkarma sebepleri tüzükte düzenlenmemişse   386

bbb) Çıkarma sebepleri veya çıkarma tüzükte düzenlenmişse 387

d)   Üyelik sıfatının sona ermesinin sonuçları        388

IV.   DERNEKTE AMAÇ (GAYE) UNSURU  389

1.    Kavram    389

2.    Amacın Hukuka veya Ahlâka Aykırı Olmaması    390

a)   Genel olarak      390

b)   Çocuk dernekleri için sınırlandırılmış amaçlar 391

c)   Amacın imkânsız olmaması              391

V.     DERNEĞİN TÜZEL KİŞİLİĞİ  392

1.    Derneğin Kuruluşu 392

a)   Tüzüğün hazırlanması       393

aa)   Tüzük kavramı           393

bb)  Tüzüğün içeriği          393

b)   Tüzüğün idareye verilmesi                394

c)   Yurt dışı faaliyetler ve yabancı derneklerle işbirliği         396

d)   Kuruluşa etkili olmayan düzen hükümleri       396

aa)   Kuruluş bildirimi ve tüzüğün incelenmesi 396

bb)  İlk genel kurul toplantısı            397

cc)   Dernek kütüğüne kayıt               397

2.    Derneğin Organları 397

a)   Genel kurul        398

aa)   Genel kurulun toplanması          399

aaa) Olağan toplantı  399

bbb) Olağanüstü toplantı           399

bb)  Çağrı usulü 401

cc)   Toplantı yeter sayısı   401

dd)  Toplantı yeri               402

ee)   Toplantının yapılış usulü           403

ff)    Gündem ve genel kurulun yetkileri           403

gg)  Genel kurulda karar alınması     404

b)   Yönetim kurulu 405

aa)   Yönetim kurulunun oluşumu ve görevinin sona ermesi           405

bb)  Yönetim kurulunun görev ve yetkileri       406

c)   Denetim kurulu  407

3.    Derneğin Faaliyeti  409

a)   Faaliyeti kısıtlayıcı ve yasaklayıcı hükümler   409

b)   Kolluk kuvvetlerinin dernek faaliyetlerine müdahale yetkisi          411

4.    Derneğin Devlet Tarafından Denetlenmesi            412

5.    Derneğin Sona Ermesi           414

a)   Sona erme şekli 414

aa)   Derneğin kendi kendini feshetmesi           414

bb)  Derneğin kendiliğinden sona ermesi (infisah, kendiliğinden

dağılmış sayılma)       414

aaa) Derneğin aciz haline düşmesi           415

bbb) Yönetim kurulunun tüzüğe göre kurulmasına imkân kalmaması    415

ccc) Genel kurulun toplanması için gerekli yeter sayının bulunmaması yüzünden olağan genel kurul toplantısının üst

üste iki defa yapılamaması                415

ddd) Derneğin amacının gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkansızlaşması veya şartların kaybolması           416

eee) İlk genel kurul toplantısının yapılmaması ve zorunlu organların kurulmaması              416

fff)  Sürenin dolması 417

cc)   Derneğin mahkeme kararı ile feshedilmesi               417

aaa) Derneğin amacının kanuna yahut ahlâka aykırı hale gelmesi

(MK m. 89)       417

bbb) Kuruluştaki kanuna aykırılık ve eksikliklerin giderilmemesi          418

ccc) Suç sebebiyle derneğin kapatılması  420

b)   Sona ermenin sonuçları     420

§ 4. VAKIF

I.       GİRİŞ           422

II.     VAKIF KAVRAMI     425

III.   VAKFIN ÇEŞİTLERİ 426

1.    Yeni Vakıflar          426

2.    Kamuya Yararlı Vakıflar        426

3.    Çalıştırılanlara ve İşçilere Yardım Vakıfları          430

a)   İki taraflı (katılmalı), çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları    432

b)   Tek taraflı, çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları     433

c)   Ortak esaslar      433

4.    Aile Vakıfları          433

5.    Mazbut Vakıflar      434

6.    Mülhak Vakıflar     435

7.    Cemaat Vakıfları     436

8.    Esnaf Vakıfları        438

IV.   VAKIFTA MAL UNSURU         439

1.    Tahsis Edilecek Malvarlığı Değerleri    439

2.    Vakfedilen Malın Değiştirilmesi            441

V.     MALIN USULÜNE GÖRE BELİRLİ VE SÜREKLİ BİR AMACA TAHSİSİ

(VAKIF KURMA İŞLEMİ)        443

1.    Amaç (Gaye)          443

a)   Amaç kanuna, ahlâka ve milli menfaatlere aykırı olmamalıdır        446

b)   Amaç imkânsız olmamalıdır             447

c)   Amaç belirli olmalıdır       450

d)   Amaç devamlı olmalıdır    451

2.    Malvarlığının Tahsisi             451

3.    Vakıf Kurma İşlemi                452

a)   Vakıf kurma işleminin şekli              452

aa)   Sağlıkta vakıf kurma  452

bb)  Ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurma           452

b)   Vakıf kurma işleminde ehliyet          453

aa)   Sağlıkta vakıf kurma  453

bb)  Ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurma           454

c)   Vakıf kurma işleminin içeriği            454

d)   Vakıf kurma işleminin geri alınması 457

e)   Mirasçıların ve alacaklıların itiraz hakkı          458

VI.   VAKIFTA TÜZEL KİŞİLİK UNSURU     458

1.    Tüzel Kişiliğin Kazanılması   458

a)   Tescil  458

b)   Mahkeme siciline tescilin hukuki sonuçları     461

aa)   Tüzel kişiliğin kazanılması        461

bb)  Vakfın tahsis olunan malları ve hakları kazanması    462

2.    Vakfın Yönetimi ve Örgütü    465

a)   Genel olarak      465

b)   Örgütün tamamlattırılması 467

c)   Yönetimin değiştirilmesi   468

d)   Yönetim organlarının görevleri         470

e)    Vakıf yöneticilerinde aranan nitelikler ve yöneticilerin yönetimden uzaklaştırılmaları  473

f)    Görevden alınmanın sonuçları          475

3.    Vakıf Senedinin Değiştirilmesi              476

4.    Vakıfların Uluslararası Faaliyetleri ve Şube ve Temsilcilik Açmaları   479

5.    Yurt Dışındaki Vakıfların Türkiye’deki Faaliyetleri              479

6.    Vakfın Denetimi      480

a)   Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün denetimi          480

b)   İktisadi işletme ve iştiraklerin denetimi            483

7.    Vakfın Sona Ermesi                484

a)   Vakfın kendiliğinden sona ermesi (vakfın dağılması)      484

aa)   Vakıf senedindeki hüküm dolayısıyla sona erme      485

bb)  Kanun gereğince sona erme       485

b)   Vakfın mahkeme kararı gereği sona ermesi (vakfın dağıtılması)     488

aa) Amacın kanuna aykırı olması     488

c)   Alacaklıların veya saklı pay sahibi mirasçıların itirazı üzerine sona erme      489

8.    Vakfın Sona Ermesinin Sonuçları          489

a)   Tasfiye               489

b)   Tahsis 489

c)   Sona eren vakfın kaydının silinmesi ve ilân edilmesi      490

Yararlanılan Eserler            491