Türk Özel Hukuku Cilt II Kişiler Hukuku Gerçek Ve Tüzel Kişiler 26. Baskı_{Gerçek ve Tüzel Kişiler}

Yirmialtıncı basıya önsöz        V

Kısaltmalar cetveli    XXVII

Bibliyografya             XXIX

BİRİNCİ KISIM GERÇEK KİŞİLER

1. GİRİŞ VE GENEL BİLGİLER           5

1.1.  Kişiler Hukukunun konusu        5

1.2.  Kişi ve kişilik kavramı 5

1.2.1.  Kişi kavramı ve türleri     5

1.2.1.1.  Kişi kavramı        5

1.2.1.2.  Kişilerin türleri    7

1.2.1.2.1.  Gerçek kişiler    7

1.2.1.2.2.  Tüzel kişiler      8

1.2.1.  Kişilik kavramı   8

1.3.  Kişiler Hukukunun Medenî Kanundaki yeri ve sistematiği  10

1.4.  Kişiler Hukukunun temel ilkeleri              11

1.4.1.  Eşitlik ilkesi        11

1.4.2.  Özgürlük ilkesi   13

1.4.3.  Kişiliğe saygı ve kişiliğin korunması            13

BİRİNCİ BÖLÜM

KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ

2. KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI  17

2.1.  Tam doğum     17

2.2.  Sağ doğum      17

2.3.  Kişiliğin kazanılması için, doğan çocuğun insan biçiminde olması

gerekir mi?     19

2.4.  Doğumun ispatı             20

2.5.  Ceninin durumu            20

2.6.  Henüz ana rahmine düşmemiş olanların durumu    22

3. KİŞİLİĞİN SONA ERMESİ               23

3.1.  Genel olarak   23

3.2.  Ölüm 23

3.2.1.  Ölümün saptanması          23

3.2.1.1.  Biyolojik ölüm    24

3.2.1.2.  Beyinsel ölüm     24

3.2.2.  Ölümün ispatı     26

3.2.2.1.  İspat yükü            26

3.2.2.2.  İspat araçları        26

3.2.2.2.1.  Kişisel durum (şahsî hâl) kütükleri             26

3.2.2.2.2.  Karineler           26

3.2.2.2.2.1.  Ölüm karinesi             26

3.2.2.2.2.2.  Birlikte ölüm karinesi 28

3.2.3.  Cesedin durumu 28

3.3.  Gaiplik (kişiliğin hakim kararı ile sona ermesi)     30

3.3.1.  Genel olarak       30

3.3.2.  Gaiplik kararının şartları  31

3.3.2.1.  Maddî şartlar       31

3.3.2.1.1.  Ölüm tehlikesi   31

3.3.2.1.2.  Uzun süreden beri haber alınamama           31

3.3.2.1.3.  Süre     32

3.3.2.2.  Yargılama usulü   32

3.3.2.2.1.  Gaiplik kararı almak için mahkemeye

başvurmaya yetkili kişiler              32

3.3.2.2.2.  Gaiplik kararı vermeye yetkili mahkeme    33

3.3.2.2.3.  İlân      33

3.3.2.2.4.  İlânın sonuçları 33

3.3.3.  Gaiplik kararının sonuçları             34

İKİNCİ BÖLÜM

KİŞİNİN EHLİYETLERİ

4. HAK EHLİYETİ    39

4.1.  Hak ehliyeti kavramı    39

4.2.  Hak ehliyetinin temel ilkeleri     39

4.2.1.  Genellik 39

4.2.2.  Eşitlik   40

4.3.  Hak ehliyetine getirilen farklılıklar           40

4.3.1.  Hak ehliyetine kanun tarafından getirilen farklılıklar 41

a)  Evlenme         41

b)  Evlât edinme  41

c)  Vasiyetname ve miras sözleşmesi yapma 41

d)  Kefil olma, vakıf kurma, önemli bağışlamada bulunma       42

e)  Vasi olabilme  42

f)  Din seçme       42

g)  Evlenme yasağı            42

h)  Kocasının soyadını taşıma zorunluluğu   43

i)  Evlilik içinde doğan çocuğun babanın soyadını taşıması     43

j)  Velayet ve vesayetten doğan farklar          44

k)  Mirasçılıktan doğan farklar        45

l)  Şeref ve haysiyetsizlikten doğan farklılıklar           45

m) Akıl hastalığı 45

n)  Yabancılık      45

o)  Dernek kurabilme ve derneğe üye olabilme           46

4.3.2.  Hâkim tarafından farklılık yaratılması          46

5. FİİL EHLİYETİ      47

5.1.  Kavram           47

5.2.  Hak ehliyetinden farkı  48

5.3.  Fiil ehliyetinin türleri    50

5.3.1.  Hukukî işlem ehliyeti       50

5.3.2.  Hukuka aykırı fiillerden sorumlu olma         52

5.4.  Fiil ehliyetinin şartları  52

5.4.1.  Erginlik 53

5.4.1.1.  Kavram 53

5.4.1.2.  Erginliğin türleri  53

5.4.1.2.1. Yasal erginlik    53

5.4.1.2.2.  Evlenmeyle kazanılan erginlik      53

5.4.1.2.3.  Ergin kılınma (hâkim kararıyla kazanılan

erginlik, kazai rüşt)          55

5.4.1.2.3.1.  Onbeş yaşın tamamlanması      55

5.4.1.2.3.2.  Küçüğün isteği           55

5.4.1.2.3.3.  Yasal temsilcinin katılması       56

5.4.1.2.3.4.  Küçüğün çıkarlarının gözetilmesi           56

5.4.1.2.3.5.  Kararın ilânı 57

5.4.2. Ayırt etme gücü (temyiz kudreti)    57

5.4.2.1.  Kavram 57

5.4.2.2.  Ayırt etme gücünü ortadan kaldıran haller    58

5.4.2.2.1. Yaş küçüklüğü   58

5.4.2.2.2. Akıl hastalığı     59

5.4.2.2.3. Akıl zayıflığı     60

5.4.2.2.4.  Sarhoşluk           60

5.4.2.2.5.  Diğer sebepler   60

5.4.2.3.  Ayırt etme gücünün nisbiliği            60

5.4.2.4.  Ayırt etme gücünün karine oluşu     61

5.4.3.  Kısıtlı olmama    62

a)  Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı 63

b)  Savurganlık, alkol ya da uyuşturucu madde alışkanlığı, kötü

yaşam tarzı, kötü yönetim (MK 406)        63

c)  Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet (MK 407)            64

d)  İlgilinin talebi 64

6. FİİL EHLİYETİ YÖNÜNDEN KİŞİLERİN AYIRIMI  65

6.1.  Giriş  65

6.2.  Ehliyetliler      65

6.2.1.  Genel kural         65

6.2.2. Yasal danışman atanmasının fiil ehliyetine etkisi       65

a)  Oy (katılma) danışmanlığı          67

b)  Yönetim (idare) müşavirliği       67

c)  Karma yasal danışmanlık           68

6.3.  Tam ehliyetsizler           69

6.3.1.  Genel bilgi          69

6.3.2.  İşlem ehliyetsizliği            69

6.3.2.1.  Ana kural             69

6.3.2.2.  İstisnalar 71

6.3.2.2.1.  Hukukî işlem dışı haller  71

6.3.2.2.2.  Dürüstlük kuralından doğan istisna             72

6.3.2.2.3.  Evlenme            74

6.3.2.2.4.  Ölüme bağlı tasarruflar   74

6.3.3. Tam ehliyetsizlerin hukuka aykırı fiillerden sorumlulukları     75

6.3.3.1.  Ana kural             75

6.3.3.2.  İstisnalar 75

6.3.3.2.1.  Kusursuz sorumluluk halleri         75

6.3.3.2.2.  Hakkaniyet sorumluluğu 75

6.3.3.2.3. Ayırt etme gücünün geçici olarak kaybından sorumluluk             76

6.3.4.  Sebepsiz zenginleşme       77

6.3.5. Tam ehliyetsizlerin temsili              78

6.3.5.1.  Ana kural             78

6.3.5.2.  Ana kuralın istisnaları: Yasak işlemler           78

6.3.6.  Özel olarak kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar    78

6.4.  Sınırlı ehliyetsizler        84

6.4.1.  Genel olarak       84

6.4.2.  Ana kural: Sınırlı ehliyetsizin yapacağı işleme yasal temsilcinin katılması zorunluluğu         85

6.4.2.1.  Genel olarak        85

6.4.2.2.  Yasal temsilcinin rızasını açıklaması             86

6.4.2.2.1.  Rızayı gösterecek kişi     86

6.4.2.2.2.  Rızanın açıklanmasının özellikleri 87

6.4.2.3.  İşlemin geçersiz olmasının sonuçları             90

6.4.2.4.  Üçüncü kişinin iyiniyetinin etkisi   91

6.4.3. Ana kuralın istisnası: Sınırlı ehliyetsizin tek başına yapabileceği

işlemler 91

6.4.3.1.  Karşılıksız kazandırmalar  91

6.4.3.2.  Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar         93

6.4.3.3.  Sınırlı ehliyetsizin temsilci olarak işlem yapması       94

6.4.4.  Sınırlı ehliyetsizin hukuka aykırı fiillerden sorumluluğu         94

6.4.5.  Ehliyetin genişletildiği haller         95

6.4.6. Yasak işlemler    95

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

KİŞİLİK HAKKI

7. KİŞİLİK HAKKI-KİŞİNİN KORUNMAYA DEĞER

VARLIKLARI VE KİŞİNİN KORUNMASI   99

7.1.  Genel bilgiler ve tanım 99

7.1.1.  Genel bilgiler      99

7.1.2. Tanım   99

7.2.  Kişinin hakkının İsviçre/Türk Hukukunda düzenleniş biçimi             100

7.3.  Kişilik hakkının nitelikleri          103

7.4.  Kişisel varlıkların başlıcaları      104

7.4.1.  Hayat, sağlık ve vücut tamlığı        104

7.4.1.1  Genel olarak         104

7.4.1.2  Tıbbî müdahaleler 106

7.4.1.3  Organ ve doku aktarması    114

7.4.1.3.1.  Genel olarak       114

7.4.1.3.2. Yaşayan kişilerden organ(ve doku) nakli     115

7.4.1.3.3.  Cesetten organ nakli         119

7.4.1.4.  Cinsî hayat ve üreme fonksiyonuna müdahaleler        120

7.4.1.5.  Cinsiyet değişiklikleri        123

7.4.2.  Kişinin şeref ve haysiyeti 131

7.4.2.1.  Genel olarak        131

7.4.2.2.  Şeref ve haysiyetin ihlali   132

7.4.2.3.  Şeref ve haysiyete müdahale ve basın           133

7.4.3.  Kişinin hayat alanı            138

7.4.3.1.  Genel olarak        138

7.4.3.2.  Kişinin hayat alanları        139

7.4.3.2.1.  Kamuya açık alan            139

7.4.3.2.2.  Özel alan           139

7.4.3.2.3.  Gizlilik alanı     139

7.4.3.3.  Kişinin hayatının özel ve gizlilik alanına müdahaleler 140

7.4.3.3.1. Ana kural           140

7.4.3.3.2.  Kişinin özel ya da gizlilik alanına müdahalenin hukuka uygunluk şartları             142

7.4.4.  Kişinin resmi üzerindeki hakkı      143

7.4.4.1.  Genel olarak        143

7.4.4.2.  Kişinin resminin yayınlanmasının hukuka uygun olduğu

hâller     144

7.4.5.  Kişinin, meslek, sanat ve ticaret hayatında (kişiliğin)

korunması           145

7.5.  Kişiliğin korunması      149

7.5.1.  Genel olarak       149

7.5.2.  Kişiliğin hukuki işlem sonucu olan tecavüzlere karşı

korunması           149

7.5.2.1.  Ana kural             149

7.5.2.1.1.  Hak ehliyeti yönünden    150

7.5.2.1.2.  Fiil ehliyeti yönünden     150

7.5.2.1.3.  Özgürlükler yönünden    151

7.5.2.2.  Ana kuralın istisnası          152

7.5.3.  Kişinin sözleşme dışı saldırılara karşı korunması      152

7.5.3.1.  Genel olarak        152

7.5.3.2.  İlke: Tecavüzün hukuka aykırı olması           153

7.5.3.3.   Hukuka aykırılığı gideren haller (hukuka uygunluk sebepleri)               153

7.5.3.3.1. Kişiliğine müdahale edilenin (kişilik hakkı zedelenenin) rızası             153

7.5.3.3.2.  (Daha) Üstün özel yarar  154

7.5.3.3.3.  Üstün kamu yararı           156

7.5.3.3.4.  Kanunun verdiği yetki    156

7.5.4.  Kişiliğe tecavüz halinde tanınan davalar      156

7.5.4.1.  Durdurma davası 156

7.5.4.2.  Önleme davası     157

7.5.4.3.  Hukuka aykırılığın tespiti davası    159

7.5.4.4.  Vekâletsiz iş görmeden kaynaklanan dava    160

7.5.4.5.  Maddî tazminat davası      162

7.5.4.6.  Manevî tazminat davası    162

7.5.4.6.1.  Genel açıklamalar            162

7.5.4.6.2. Manevî tazminat hakkının hayatta devri ve mirasçılara intikali 165

7.5.5.  Kişiliği koruyan davalarda yetkili mahkeme 167

7.5.6.  Özel olarak cevap ve düzeltme hakkı           167

8. KİŞİLERİN ADI    169

8.1.  Tanım ve genel bilgiler 169

8.2. Adın türleri      169

8.2.1.  Kullanılması zorunlu olan haklar   169

8.2.1.1.  Özad      169

8.2.1.2.  Soyadı   170

8.2.2.  Kullanılması zorunlu olmayan adlar             170

8.2.2.1.  Müstear ad           170

8.2.2.2.  Lakap    171

8.3. Adın görevleri 171

8.3.1.  Belirtme 171

8.3.1.1.  Ayırma yoluyla    171

8.3.1.2.  Bağlama yoluyla 171

8.3.1.3.  Nitelendirme yoluyla         171

8.3.2.  Düzen sağlama   172

8.3.3.  Birlik yaratma    172

8.4. Adın kazanılması           172

8.4.1.  Özadın kazanılması           172

8.4.2.  Soyadının kazanılması      173

8.4.2.1.  Soybağı yoluyla  173

8.4.2.1.1. Ana ve babası evli olan çocuklar  173

8.4.2.1.2. Anası babası evli olmayan çocuklar            175

8.4.2.1.3.  Evlat edinme yoluyla      177

8.4.2.2.  Evlenme yoluyla 177

8.4.2.2.1.  22.02.2023 tarihinden önce gerçekleşen

evliliklerde         177

8.4.2.2.2.  28.01.2024 tarihinden sonra gerçekleşen

evliliklerde         178

8.4.2.2.3.  Boşanmanın evlenme yoluyla kazanılan

soyadına etkisi  180

8.4.2.3.  İdari yolla            180

8.4.3.  Müstear adın kazanılması 181

8.4.4.  Lakabın kazanılması         181

8.5. Adın korunması             181

8.5.1.  Genel olarak       181

8.5.2. Adın korunduğu haller      181

8.5.2.1.  Adın kullanılmasının çekişmeli olması         182

8.5.2.2.  Adın haksız kullanılması   182

8.5.3. Adı koruyan davalar         182

8.5.3.1.  Adın kullanılmasının çekişmeli olması halinde açılacak

dava       182

8.5.3.2.  Adın haksız kullanılması halinde açılacak davalar      183

8.5.3.2.1.  Durdurma davası             183

8.5.3.2.2.  Önleme davası  183

8.5.3.2.3.  Maddî tazminat davası    183

8.5.3.2.4.  Manevî tazminat davası  183

8.6. Adın değiştirilmesi        183

8.6.1. Ana kural: Adın değişmezliği         183

8.6.2. Adın değiştirilmesine imkân veren haklı sebepler      184

8.6.2.1.  Kişisel sebepler   184

8.6.2.2.  Aile ilişkilerinden doğan sebepler   184

8.6.2.3.  Ticarî faaliyete ilişkin sebepler        185

8.6.2.4.  Diğer sebepler     185

8.6.3. Adın değiştirilmesinde usul            185

8.6.3.1.  Yetkili ve görevli mahkeme             185

8.6.3.2.  Davacı   185

8.6.3.3.  Davaya katılacak kişiler    186

8.6.3.4.  Kayıt      186

8.6.4. Adın değiştirilmesine itiraz             187

8.6.5. Adın değiştirilmesinin sonuçları     187

8.6.6.  Nüfus Hizmetleri Kanunu Geçici m. 8 düzenlemesi  187

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

KİŞİNİN DİĞER KİŞİLERLE VE YERLE İLİŞKİSİ

(Hısımlık ve İkametgâh)

9. HISIMLIK              191

9.1.  Hısımlık kavramı ve türleri         191

9.1.1.  Kavram 191

9.1.2. Türleri   191

9.2.  Kan hısımlığı  191

9.2.1. Tanım   191

9.2.2.  Kan hısımlığının türleri    191

9.2.2.1.  Üstsoy-altsoy hısımlığı      191

9.2.2.2.  Yansoy hısımlığı  192

9.2.3.  Kan hısımlığının derecesi 193

9.2.4.  Kan hısımlığının önemi    193

9.3.  Kayın hısımlığı              194

9.3.1.  Genel açıklama   194

9.3.2.  Kayın hısımlığının kurulması         194

9.3.3.  Kayın hısımlığının türleri 195

9.3.4.  Kayın hısımlığının derecesi            195

9.3.5.  Kayın hısımlığının önemi 196

9.4.  Evlât edinmeden doğan hısımlık 196

10. YERLEŞİM YERİ              197

10.1.  Genel olarak 197

10.2.  Yerleşim yerinin tanımı ve yerleşim yerine hâkim olan ilkeler       197

10.2.1.  Tanım            197

10.2.2. Yerleşim yerine hâkim olan ilkeler          198

10.2.2.1.  Yerleşim yerinin tekliği ilkesi  198

10.2.2.2.  Yerleşim yerinin zorunluluğu ilkesi        199

10.2.2.3.  Yerleşim yerinin sürekliliği ilkesi           199

10.3.  Yerleşim yerinin türleri            199

10.3.1.  Bağımsız yerleşim yeri              199

10.3.1.1.  Sürekli olarak oturma 200

10.3.1.2.  Yerleşme (oturma) niyeti          200

10.3.2. Yasal yerleşim yeri (bağımsız olmayan yerleşim yeri)        201

10.3.2.1.  Velâyet altındaki çocuklar        201

10.3.2.2.  Vesayet altındaki kişiler            202

BEŞİNCİ BÖLÜM

KİŞİSEL DURUM SİCİLİ

(Şekli Kişiler Hukuku)

11. KİŞİSEL DURUM SİCİLİ 205

11.1.  Genel olarak 205

11.2.  Nüfus işleri örgütü    205

11.2.1. Merkez örgütü             205

11.2.2. Taşra örgütü  205

11.2.2.1.  İller 205

11.2.2.2.  İlçeler            206

11.3.  Nüfus kütüklerinin tutulması ve kütüklerin yanlış tutulmasından

doğan sorumluluk      206

11.3.1. Nüfus kütüklerinin tutulması     206

11.3.2. Nüfus kütüklerinin yanlış tutulmasından doğan hukukî

sorumluluk    206

11.4.  Kişisel durum siciline ilişkin genel ilkeler          206

11.4.1. Sicilin bütünlüğü         206

11.4.2. Nüfus kayıtlarının incelenmesi  206

11.4.3. Nüfus kayıtlarının ispat gücü    207

11.5.  Nüfus kütüklerinin türleri        208

11.5.1. Doğum kütüğü             208

11.5.2. Ölüm kütüğü ve gaiplik             209

11.5.3. Yer değiştirme              209

11.5.4. Aile kütüğü    209

11.5.5. Evlenme kütüğü           210

11.5.6. Boşanma ve evliliğin iptali kütüğü          210

11.5.7. Tanıma evlât edinme kütüğü     210

11.6.  Nüfus kayıtlarının ve kayıtlardaki maddî hataların düzeltilmesi ve

iptali            211

11.6.1. Nüfus kayıtlarının düzeltilmesi 211

11.6.2. Maddî hataların düzeltilmesi     211

11.7.  Nüfus kayıtlarının iptali           212

İKİNCİ KISIM

TÜZEL KİŞİLER

BİRİNCİ BÖLÜM

TÜZEL KİŞİLERE İLİŞKİN GENEL ESASLAR

1. TÜZEL KİŞİ KAVRAMI    217

1.1.  Kavram           217

1.2.  Tüzel kişi kavramının içeriğindeki zorunlu unsurlar             217

1.2.1.  Sürekli amaç unsuru         217

1.2.2.  Örgütlenme unsuru           219

1.2.3.  Hukuk düzeninin tüzel kişiliği tanıması: Sınırlı sayı ilkesi      220

1.3.  Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması         221

1.4.  Tüzel kişilere ilişkin mevzuat     224

1.4.1.  Genel olarak       224

1.4.2.  Dernekler Hukuku Mevzuatı          224

1.4.2.1.  Kanunlar 224

1.4.2.2.  Yönetmelikler ve Tebliğler 225

1.4.3. Vakıflar Hukuku Mevzuatı              225

1.4.3.1.  Medeni Kanundan Önce Kurulmuş Vakıflar ile İlgili

Mevzuat 225

1.4.3.2.  Medeni Kanuna Göre Kurulmuş Vakıflar ile İlgili

Mevzuat 225

2. TÜZEL KİŞİLERİN TARİHSEL TEMELLERİ             226

3. TÜZEL KİŞİLERİN HUKUKİ NİTELİĞİNE İLİŞKİN TEORİLER        230

3.1.  Varsayım teorisi            230

3.2.  Gerçeklik teorisi            231

3.3.  Teorilerin bugünkü hukukumuz açısından anlamı  231

4. TÜZEL KİŞİLERİN ÇEŞİTLERİ       233

4.1.  Kamu hukuku tüzel kişileri         233

4.2.  Özel hukuk tüzel kişileri             235

4.3.  Kamu İktisadi Teşebbüsleri         239

5. TÜZEL KİŞİLERİN KURULUŞUNA İLİŞKİN TEMEL İLKELER         242

5.1.  Çeşitli kuruluş sistemleri             242

5.1.1.  Serbest kuruluş sistemi     242

5.1.2. Tescil sistemi      243

5.1.3.  İzin sistemi         243

5.2.  Hukukumuzda tüzel kişilerin kuruluşunda geçerli olan sistem           244

5.3.  Kuruluş aşamasındaki hukuka aykırılıkların etkisi: Tüzel kişiliğin kazanılamadığı haller 247

5.3.1.  Genel olarak       247

5.3.2.  Kuruluş aşamasında amacın hukuka veya ahlâka aykırı

olmasının özelliği             248

5.3.3. Tüzel kişilik kazanılamamasının sonuçları   249

6. TÜZEL KİŞİLERİN HAK EHLİYETİ             251

6.1.  Kural: Tüzel kişilerin tam hak ehliyetine sahip olması         251

6.2.  Tüzel kişilerin yararlanamayacakları haklar           252

6.3.  Sadece tüzel kişilerin yararlanabileceği haklar       254

6.4.  Tüzel kişilerin yararlanmasının özellik arz ettiği ve tüzel kişilerin

yararlanıp yararlanamayacağında tereddüt duyulan haklar  254

6.5.  Tüzel kişilerin hak ehliyetinin amaçları ile sınırlı olup olmadığı sorunu:

Tüzel kişilerde ultra vires ilkesi geçerli midir?      257

7. TÜZEL KİŞİLERİN FİİL EHLİYETİ               259

7.1.  Fiil ehliyetinin kazanılması: Tüzel kişinin zorunlu organlarını

oluşturması     259

7.2.  Tüzel kişinin organsız kalmasının etkisi   260

7.3.  Tüzel kişilerde organ kavramı ve organın niteliği; organ türleri         260

7.3.1.  Organ kavramı ve organın niteliği  260

7.3.2.  Organ sıfatının kazanılması            261

7.3.3. Tüzel kişi ile organ arasındaki hukuki ilişkinin niteliği            263

7.3.4.  Organ türleri       263

7.3.4.1.  Organın kanunda öngörülmüş olup olmamasına göre:

Zorunlu organlar-İsteğe bağlı (ihtiyari) organlar        264

7.3.4.2.  İşlevleri açısından: Karar organı-Yürütme organı       264

7.3.4.3.  Faaliyet alanları açısından: İç organ-Dış organ           265

7.3.4.4.  Organı oluşturanların sayısına göre: Fert organ-Kurul

organ     265

7.4.  Tüzel kişilerin fiil ehliyetinin kapsamı     265

7.4.1.  Organın hukuki işlemleri açısından 265

7.4.2.  Organın hukuka aykırı fiilleri açısından       268

7.4.2.1.  Organın borca aykırı davranışından sorumluluk          268

7.4.2.2.  Organın haksız fiilinden sorumluluk              269

7.4.3. Tüzel kişinin yardımcı şahıslarının durumu 270

8. TÜZEL KİŞİNİN YERLEŞİM YERİ (İKAMETGÂHI) 271

9. TÜZEL KİŞİLİĞİN SONA ERMESİ 273

9.1.  Tüzel kişiliğin sona erme sebeplerine genel bakış 273

9.2.  Sona eren tüzel kişinin malvarlığının tasfiyesi       273

9.3.  Tasfiye sonucunda kalan malvarlığının tahsisi        275

İKİNCİ BÖLÜM

DERNEKLER

1. DERNEK KAVRAMI          281

2. DERNEK TÜRLERİ            283

2.1.  Sahip oldukları ayrıcalıklar açısından: Alelade dernekler-Kamu yararına çalışan dernekler         283

2.1.1.  Kamu yararına çalışan dernek statüsünün kazanılması             283

2.1.2.  Kamu yararına çalışan derneklere tanınan ayrıcalıklar             285

2.1.3.  Kamu yararına çalışan dernek statüsünün kaybı        286

2.1.4. Yöneticilerin görevden alınması     286

2.2. Amacına ulaşmak için elde ettikleri gelirler açısından: Ticari işletme

işleten ve işletmeyen dernekler  287

2.3.  Kurucuları açısından: Dar anlamda dernek-Dernek birlikleri: Üst Kuruluşlar          289

2.4.  Çocuk dernekleri           290

2.5.  Dernekler Kanunu m. 2/f. ’de yer verilen “Plâtform” kavramı          290

2.6.  Spor Kulüpleri 291

3. DERNEĞİN KURULUŞU   292

3.1.  Genel Olarak   292

3.2.  Dernek kurma işleminin hukuki niteliği   293

3.3.  Dernek tüzüğünün içeriği            294

3.4.  Tüzel kişilik kazanılabilmesi için dernek tüzüğünün idareye

verilmesi         296

3.5.  Derneğin tüzel kişilik kazanması açısından etkili olmayan düzen

hükümleri: Tüzüğün incelenmesi ve ilânı; dernekler kütüğüne kayıt 296

3.6.  Kurucu üye olabilme şartları       298

3.6.1.  Dernek kurma işleminde ehliyet şartı           298

3.6.2.  Dernek kurma işleminde özel olarak aranan şartlar   299

3.6.3. Yabancıların kurucu üye olabilme şartları    299

4. DERNEĞİN AMACI            300

4.1.  Kavram           300

4.2. Amacın hukuka aykırı nitelik taşımaması 302

4.2.1. Amacın kanuna, ahlâk ve adaba aykırı ve imkânsız olmaması 302

4.2.2.  Derneğin amacının Dernekler Kanununda özel olarak belirtilen

yasak amaçlardan olmaması           302

4.2.3.  İzne bağlı amaçlar             303

4.3. Amacın değiştirilmesi   303

5. DERNEK ÜYELİĞİ             304

5.1.  Üye ve üyelik kavramları            304

5.2.  Dernek üyeliğinin kazanılması   305

5.3.  Dernek üyesi olabilme şartları    308

5.3.1.  Ehliyet şartı        308

5.3.2.  Kanunda aranan diğer şartlar          309

5.3.2.1.  Yabancıların derneklere üyeliği açısından     309

5.3.3.  Dernek tüzüğünde öngörülen şartlar             309

5.4.  Üyelik sözleşmesinin geçersizliği             309

5.4.1.  Üyelik sözleşmesinin kesin hükümsüzlüğü  310

5.4.2.  Üyelik sözleşmesinin iptal edilebilirliği       310

5.5.  Üyelik ilişkisinin sona ermesi     311

5.5.1.  Üyelik ilişkisinin kendiliğinden sona ermesi              312

5.5.2.  Üyelikten çıkma (istifa)    313

5.5.3.  Üyelikten çıkarma (ihraç) 314

5.5.3.1.  Hukuki niteliği    314

5.5.3.2.  Yetkili organ        315

5.5.3.3.  Çıkarma sebepleri              315

5.5.3.3.1.  Dernek tüzüğünde çıkarma sebeplerine yer

verilmesi            316

5.5.3.3.2. Dernek tüzüğünde çıkarma sebeplerine yer verilmemesi             316

5.5.3.3.3.  Haklı sebeple çıkarma     316

5.5.3.4.  Üyenin çıkarma kararına itirazı       317

5.5.3.4.1.  Çıkarma sebeplerinin tüzükte düzenlendiği

durumda             317

5.5.3.4.2.  Haklı sebeple çıkarmada 318

5.5.3.4.3.  Üyenin çıkarma kararına itiraz usulü          318

5.5.3.5.  Üyeliğinin sona ermesinin sonuçları              319

5.6.  Üyelik hak ve yükümlülükleri     320

5.6.1.  Üyelik hakları     320

5.6.1.1.  Genel bakış          320

5.6.1.2.  Katılma hakları    320

5.6.1.3.  Yararlanma hakları             322

5.6.1.4.  Korunma hakları 322

5.6.2.  Üyelik yükümlülükleri      323

5.6.2.1.  Aidat ödeme yükümlülüğü 323

5.6.2.2.  Dernek düzenine uyma ve sadakat yükümlülüğü        323

5.6.3. Yükümlülüklerin ihlâlinin sonuçları             324

6. DERNEĞİN ORGANLARI 325

6.1.  Genel Kurul    325

6.1.1.  Kavram 325

6.1.2.  Genel kurulun görev ve yetkileri    326

6.1.3.  Genel kurulun toplanması 326

6.1.3.1.  Olağan genel kurul toplantısı           326

6.1.3.2.  Olağanüstü genel kurul toplantısı    327

6.1.4.  Çağrı usulü         328

6.1.5. Toplantı yeri        328

6.1.6. Toplantı yeter sayısı          328

6.1.7. Toplantının yapılış usulü  329

6.1.8.  Karar yeter sayısı              330

6.1.9.  Genel kurul kararlarına itiraz: Genel kurul kararlarının iptali  331

6.1.10.  Dernek genel kurul toplantısının ve organlara seçilenlerin

idareye bildirilmesi        332

6.2.  Yönetim kurulu             333

6.2.1.  Kuruluşu             333

6.2.2.  Görev ve yetkileri             335

6.3.  Denetleme kurulu          336

6.3.1.  Kuruluşu             336

6.3.2.  Görev ve yetkileri             336

7. DERNEKLERİN FAALİYETLERİNİN SINIRLANMASI          338

7.1.  Genel bakış     338

7.2.  Derneklerin faaliyetlerini sınırlayıcı hükümler       338

8. DERNEKLERİN DEVLET TARAFINDAN DENETLENMESİ 340

9. DERNEKLERİN İDARİ KARARLA FAALİYETTEN ALIKONULMASI            342

10.  DERNEĞİN SONA ERMESİ           343

10.1.  Genel olarak 343

10.2.  Derneğin kendiliğinden sona ermesi (derneğin infisahı)  343

10.2.1.  Derneğin aciz haline düşmesi   343

10.2.2. Yönetim kurulunun tüzüğe göre kurulmasına imkân

kalmaması     343

10.2.3.  Gerekli yeter sayının bulunmaması sebebiyle dernek genel

kurulu toplantısının ikinci çağrıya rağmen yapılamaması  344

10.2.4.  İlk genel kurul toplantısının yapılamaması ve zorunlu

organların oluşturulamaması     344

10.2.5.  Tüzükte öngörülen sürenin dolması        344

10.2.6.  Derneğin amacının gerçekleşmesi veya amacın imkânsızlaşması ya da derneğin kuruluş şartlarının

kaybetmesi    344

10.3.  Derneğin kendini feshetmesi   345

10.4.  Derneğin mahkeme kararı ile feshedilmesi         345

10.4.1.  Derneğin amacının kanuna veya ahlâka aykırı hale gelmesi             345

10.4.2.  Kuruluştaki kanuna aykırılık ve eksikliklerin

giderilememesi            346

11. SONA ERMENİN SONUÇLARI     347

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

VAKIFLAR

1. VAKIF KAVRAMI              351

1.1.  Kavram           351

1.2.  Vakfın türleri   351

1.2.1.  Olağan vakıflar   351

1.2.2.  Kamuya yararlı vakıflar   351

1.2.3.  Çalıştırılanlara (istihdam edilenlere) ve işçilere (personele)

yardım vakıfları  358

1.2.3.1.  Tek taraflı istihdam edilenlere ve personele yardım

vakıfları 359

1.2.3.2.  İki taraflı istihdam edilenlere ve personele yardım

vakıfları 359

1.2.4. Aile vakıfları       360

1.3.  5737 sayılı Vakıflar Kanununun Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulan vakıflara ilişkin düzenlemesinin eleştirisi 361

1.3.1. Vakıflar Kanununun vakıfları düzenleme hususundaki genel

esasları 361

1.3.2. Vakıflar Kanununda yer alan hükümlerin ortaya çıkardığı

aksaklıklar          362

2. VAKFIN KURULUŞU         365

2.1.  Vakıf kurma işlemi        365

2.1.1. Vakıf kurma işleminin şekli            365

2.1.2. Vakıf kurma işleminin ehliyet         367

2.1.3. Vakıf senedinin içeriği      367

2.1.4. Vakıf kurma işleminin geri alınması             368

2.2.  Vakfın tüzel kişilik kazanması    369

2.2.1. Vakfın tescili       369

2.2.2. Vakfın tescilinin hukuki sonuçları  372

3. VAKIF KURMA İŞLEMİ İLE TAHSİS EDİLECEK MALVARLIĞI DEĞERLERİ: VAKIFTA MAL UNSURU  374

3.1.  Tahsis edilecek mal varlığı değerleri         374

3.2.  Tahsis edilen malvarlığı değerlerinin amacı gerçekleştirmeye yeterli

olmaması        375

4. VAKFIN AMACI   377

4.1.  Vakfın amacının belirli olması    377

4.2.  Vakfın amacının sürekli olması  378

4.3.  Vakfın amacının yasak amaçlardan olmaması        378

4.4.  Vakfın amacının imkânsız olmaması        378

4.5.  Ticari işletme işletmek amacı ile vakıf kurulup kurulamayacağı

sorunu             378

5. VAKFIN ÖRGÜTÜ              380

5.1.  Vakfın zorunlu organı: Yönetim organı    380

5.2.  Yönetim organının görevleri       382

5.3.  Vakfın seçimlik organları            382

5.4.  Vakıf yöneticilerinin görevden uzaklaştırılmaları ve görevlerinin

sona ermesi     383

5.5.  Vakıfların şube ve temsilcilik açmasına ilişkin esaslar         385

5.6.  Vakıfların uluslararası faaliyette bulunmalarına ilişkin esaslar           386

6. VAKFIN YÖNETİMİNİN ŞEKLİNİN, AMACININ VE MALLARININ DEĞİŞTİRİLMESİ 387

6.1.  Vakfın örgütünün, yönetim şeklinin ve işleyişinin değiştirilmesi       387

6.2.  Vakfın amacının değiştirilmesi   388

6.3.  Vakfın mallarının değiştirilmesi  389

7. VAKFIN DENETİMİ           390

7.1.  Genel olarak   390

7.2.  Denetimin kapsamı       390

7.2.1. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılan denetimin

kapsamı 390

7.2.2.  İç denetimin kapsamı       391

8. VAKIFTAN YARARLANANLARIN HUKUKİ DURUMU       393

9. VAKFIN SONA ERMESİ    394

9.1.  Sona erme sebepleri      394

9.2.  Vakfın kendiliğinden sona ermesi             394

9.3.  Vakfın mahkeme kararı ile sona erdirilmesi            395

9.4.  Vakfın, vakıf kuranın alacaklılarının ve saklı pay sahibi mirasçıların

itirazı üzerine sona ermesi          395

9.5.  Sona ermenin sonuçları 396

9.5.1. Tasfiye  396

9.5.2. Tahsis   396

9.5.3. Vakfın sicil kayıtlarının silinmesi ve ilân     397