^{Uluslararası Hukuk ve Türk Hukukunda}Uluslararası Hukuk ve Türk Hukukunda Gemi Geri Dönüşümü

ÖNSÖZ   V

İÇİNDEKİLER   VII

KISALTMALAR   XIII

ÖZET   XVII

ABSTRACT   XVII

§1  GİRİŞ  1

§2  GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ   5

I.     KAVRAM    5

II.   TİCARİ FAALİYET OLARAK GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ VE HUKUKİ DÜZENLEME İHTİYACI  7

III. TÜRKİYE VE GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ   18

§3  GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜNDE UYGULAMA ALANI BULAN HUKUKİ DÜZENLEMELER   23

I.     GENEL OLARAK   23

II.   GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜNE UYGULANACAK MİLLETLERARASI SÖZLEŞMELER   24

A.  Basel Sözleşmesi 24

1.   Genel Olarak  24

2.   Ana Hatlarıyla Basel Sözleşmesi 25

B.  Hong Kong Sözleşmesi 28

1.   Genel Olarak  28

2.   Ana Hatlarıyla Hong Kong Sözleşmesi 30

III. GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜNE UYGULANACAK BÖLGESEL DÜZENLEMELER   37

A.  AB Gemi Geri Dönüşüm Tüzüğü  37

1.   Genel Olarak  37

2.   Ana Hatlarıyla AB Gemi Geri Dönüşüm Tüzüğü  38

3.   AB Atık Sevkiyat Tüzüğü ile İlişkisi 45

IV.  GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜNE UYGULANACAK ULUSAL DÜZENLEMELER   49

A.  Gemi Söküm Yönetmeliği 50

1.   Genel Olarak  50

2.   Ana Hatlarıyla Gemi Söküm Yönetmeliği 50

B.  Taslak Düzenlemeler 54

§4  GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ BAĞLAMINDA GEMİ  57

I.     GENEL OLARAK   57

II.   DENİZ TİCARETİ HUKUKU BAĞLAMINDA GEMİ KAVRAMI  57

A.  Genel Olarak  57

B.  Uluslararası Hukuk ve Mukayeseli Hukuk Bağlamında Gemi Kavramı 58

C.  Türk Hukuku Uyarınca Gemi Kavramı 63

1.   Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Gemi Kavramı 63

2.   Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun Uyarınca Gemi Kavramı 68

i.    Kürekten başka aletle denizde yola çıkabilmek  68

ii.   Araç niteliği 78

D.  Değerlendirmeler 80

1.   Genel – geçer Bir Gemi Tarifi?  80

2.   Türk Hukuku Bakımından Gemi Kavramı 87

III. GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ BAĞLAMINDA GEMİ KAVRAMI  96

A.  Genel Olarak  96

B.  Gemi Geri Dönüşümünde Uygulama Alanı Bulan Uluslararası ve Bölgesel Düzenlemeler Bağlamında Gemi 101

1.   Basel Sözleşmesi ve Gemi 101

2.   Hong Kong Sözleşmesi Bağlamında Gemi 109

3.   AB Gemi Geri Dönüşüm Tüzüğü  114

C.  Ulusal Mevzuat Bağlamında Kullanım Ömrünün Sonundaki Gemi 115

1.   Gemi Söküm Yönetmeliği 115

D.  Gemi Geri Dönüşümü Bağlamında Gemi Niteliğinin Sona Ermesi ve Sonuçları 119

1.   Genel Olarak  119

2.   Milletlerarası Sözleşmeler ve İlgili Düzenlemeler Bağlamında  120

3.   Ulusal Mevzuat Bağlamında  124

§5  MİLLETLERARASI SÖZLEŞME DÜZENİ BAKIMINDAN GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ   133

I.     GENEL OLARAK   133

II.   BASEL SÖZLEŞMESİ  133

A.  Temel Hukuki Mekanizmalar 133

1.   Atık Transferine İlişkin Genel Şart ve Kontroller 133

i.    Atık üretimi ve transferinin asgariye indirilmesi 134

ii.   Atıkların çevreye duyarlı şekilde yönetimi 134

iii.  Yasaklar 136

iv.  Kısıtlamalar 137

2.   Ön Bildirimli Onay Prosedürü  138

3.   Yaptırımlar 140

i.    Yasa dışı transfer ve geri alım yükümlülüğü  140

ii.   Cezai yaptırımlar 142

iii.  Hukuki sorumluluk  142

B.  Basel Sözleşmesi’nin Gemi Geri Dönüşümüne Uygulanması 144

C.  Problemler 147

1.   Genel Olarak  147

2.   Bertaraf İradesi 148

3.   Ön Temizlik  152

4.   İhraç Eden Devletin Tayini 159

III. HONG KONG SÖZLEŞMESİ  166

A.  Temel Hukuki Mekanizmalar 166

1.   Tehlikeli Madde Envanteri 166

i.    Geminin tasarım, inşa ve tadilinde kullanılacak maddelere ilişkin sınırlamalar 167

ii.   Tehlikeli madde envanteri 168

iii.  Uluslararası tehlikeli madde envanteri sertifikası 170

2.   Gemi Geri Dönüşüm Tesis Planı 172

i.    Gemi geri dönüşüm tesisine ilişkin gereklilikler 173

ii.   Gemi geri dönüşüm tesis planı 174

iii.  Gemi geri dönüşüm tesis ruhsatı 177

3.   Gemi Geri Dönüşüm Planı 180

i.    Gemi geri dönüşüm planı 180

ii.   Gemi geri dönüşüm planının onaylanması 182

iii.  Uluslararası geri dönüşüme hazırlık sertifikası 182

4.   Bildirimler 183

i.    Gemi geri dönüşümünden önce yapılacak bildirimler 183

ii.   Gemi geri dönüşümünün tamamlanmasından sonra yapılacak bildirimler 184

5.   Yürürlüğe Giriş ve Uygulama Şartları 185

B.  Hong Kong Sözleşmesi Uyarınca Gemi Geri Dönüşümü  188

C.  Eleştiriler 191

1.   Genel Olarak  191

2.   Kumsalda Sökümün Yasaklanmamış Oluşu  192

3.   Ön-temizlik Koşulunun Bulunmaması 199

4.   Ön Bildirimli Onay Prosedürünün Zayıflatılması 202

5.   Çevresel Adalet Perspektifi ve Temel Çevre Hukuku İlkelerinin Göz Ardı Edilmesi 210

IV.  GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜNE UYGULANACAK HUKUKİ REJİM SORUNU: BASEL VEYA HONG KONG SÖZLEŞMESİ?  219

A.  Genel Olarak  219

B.  Uluslararası Hukukta Norm Çatışmaları ve Norm  Çatışmalarının Çözümüne İlişkin Genel Kurallar 220

C.  Basel ve Hong Kong Sözleşmelerinin Norm Çatışmasına İlişkin Hükümleri Işığında Uygulanacak Hukuki Rejim    224

1.   Basel ve Hong Kong Sözleşmeleri’nin Norm Çatışmasına İlişkin Hükümleri 224

2.   Basel ve Hong Kong Sözleşmeleri Bağlamında Eşdeğer Koruma Düzeyi 225

3.   Basel Sözleşmesi Madde 11 Bağlamındaki Düzenlemelerin  Eşdeğer Koruma Düzeyini Sağladığına Yönelik Değerlendirme Bakımından Yetkili Merci 230

D.  Mevcut Durum ve Uygulanacak Hukuki Rejime İlişkin  İhtimaller 233

E.   Basel ve Hong Kong Sözleşmelerinin Beraber Uygulanması 238

1.   Basel ve Hong Kong Sözleşmeleri’nin Beraber Uygulanması ve Uyum Sorunları 238

2.   AB Mevzuatı ile Basel ve Hong Kong Sözleşmeleri’nin Beraber Uygulanması Hususundaki Yaklaşımlar 242

V.   GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜNÜ DOLAYLI OLARAK REGÜLE ETMEYE YÖNELİK GİRİŞİMLER   248

A.  Genel Olarak  248

B.  Cezai Yaptırımlar 249

C.  Tip Sözleşmeler 257

D.  Kurumsal Sosyal Sorumluluk  266

VI.  DEĞERLENDİRMELER   275

§6  TÜRK HUKUKU UYARINCA GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ   287

I.     GENEL OLARAK   287

II.   GEMİ SÖKÜM YÖNETMELİĞİ UYARINCA GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜ   287

A.  Gemi Söküm Tesislerinin Yetkilendirilmesi ve Tesislere İlişkin Gereklilikler 287

B.  Gemi Söküm İzni 292

C.  Geminin Sökümü ve Atık Yönetimi 296

D.  Bildirimler 301

III. ÇEVRE HUKUKU MEVZUATI UYARINCA GEMİ GERİ DÖNÜŞÜMÜNE UYGULANAN DİĞER DÜZENLEMELER   302

A.  Çevre Mevzuatındaki Düzenlemeler ve Gemi Geri Dönüşümü Bağlamında Uygulanması 302

B.  Gemi Söküm Bölgesinde Çalışma Standartlarına İlişkin İzmir Mahalli Çevre Kurulu Kararı 307

1.   Genel Olarak  307

2.   Gemi Söküm Onay Süreci 308

3.   Gemi Geri Dönüşümü ve Tesislere İlişkin Şartlar 312

IV.  MEVCUT DURUM VE TASLAK DÜZENLEMELER   315

A.  Yürürlükteki Düzenlemeler Uyarınca Gemi Geri Dönüşümü  315

B.  Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik Taslağı 318

V.   DEĞERLENDİRMELER   328

§7  SONUÇ   335

KAYNAKÇA   341

KAVRAM ENDEKSİ  387