- Anasayfa
- >
- Hukuk
- >
- Ceza Hukuku
Güven İlkesi Bağlamında Otonom Araçlardan Kaynaklanan Ceza Sorumluluğu
SUNUŞ III
Prof. Dr. Yavuz ERDOĞAN
SUNUŞ V
Doç. Dr. Mahmut KAPLAN
ÖNSÖZ VII
İÇİNDEKİLER IX
KISALTMALAR LİSTESİ XVII
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
OTONOMİ KAVRAMI, OTONOM ARAÇLAR VE YAPAY ZEKÂ,
OTONOM ARAÇLARIN KULLANIM ALANLARI,
OTONOM ARAÇLARIN HUKUKİ STATÜSÜ,
OTONOM ARAÇLARIN CEZALANDIRILABİLİRLİĞİ
1.1. Otonomi Kavramı, Otonom Araçlar ve Yapay Zekâ 3
1.1.1. Otonomi Kavramı 3
1.1.2. Otonom Araçlar 7
1.1.3. Yapay Zekâ 11
1.1.3.1. Yapay Zekâ Kavramı 11
1.1.3.2. Yapay Zekânın Öğrenme Yöntemleri 14
1.1.3.2.1. Makine Öğrenmesi 15
1.1.3.2.1.1. Denetimli Öğrenme 16
1.1.3.2.1.2. Denetimsiz Öğrenme 17
1.1.3.2.1.3. Pekiştirmeli Öğrenme 17
1.1.3.2.2. Derin Öğrenme 18
1.1.3.2.3. Filo Öğrenmesi 19
1.2. Otonom Araçların Kullanım Alanları 19
1.2.1. Zorlu Ortam Koşulları 20
1.2.2. Üretim 21
1.2.3. Hizmet Sektörü 22
1.2.4. Güvenlik 23
1.2.5. Trafik 24
1.3. Otonom Araçların Hukuki Statüsü 25
1.3.1. Otonom Araçların Hukuki Bir Statüye İhtiyacı Olmadığını Savunan Görüşler 26
1.3.1.1. Otonom Araçları Eşya Olarak Değerlendiren Görüş 26
1.3.1.2. Otonom Araçları Köle Olarak Değerlendiren Görüş 27
1.3.1.3. Otonom Araçları Sınırlı Ehliyetsiz Olarak Değerlendiren Görüş 28
1.3.1.4. Otonom Araçları Tam Ehliyetsiz Olarak Değerlendiren Görüş 29
1.3.2. Otonom Araçların Hukuki Bir Statüye İhtiyacı Olduğunu Savunan Görüşler 29
1.3.2.1. Otonom Araçları Tüzel Kişilik Olarak Değerlendiren Görüş 30
1.3.2.2. Otonom Araçları Temsilci Olarak Değerlendiren Görüş 31
1.3.2.3. Otonom Araçları E-Kişi Olarak Değerlendiren Görüş 31
1.4. Otonom Araçların Cezalandırılabilirliği 32
1.4.1. Suç Genel Teorisi Bakımından 33
1.4.1.1. Tipiklik Değerlendirmesi 34
1.4.1.1.1. Tipikliğin Maddi Unsuru Olarak Fiil Bakımından Değerlendirme 34
1.4.1.1.2. Tipikliğin Manevi Unsurları Bakımından Değerlendirme 39
1.4.1.2. Hukuka Aykırılık Değerlendirmesi 42
1.4.1.3. Kusurluluk Değerlendirmesi 43
1.4.1.3.1. Genel Olarak Kusurluluk 43
1.4.1.3.2. Kusurun Ön Şartı Olarak İrade 45
1.4.1.3.3. Mevcut Düzenlemeler Açısından Kusurluluk 46
1.4.1.3.4. Otonom Araçların Kusurluluk Bakımından Değerlendirilmesi 47
1.4.1.3.4.1. Toplumun Üyesi Olarak Otonom Araçlar 47
1.4.1.3.4.2. Otonom Araçların Başka Şekilde Davranabilme Olasılığı 48
1.4.1.4. Değerlendirme 49
1.4.2. Yaptırım Teorisi Bakımından 50
1.4.2.1. Cezanın Amacına İlişkin Teoriler 50
1.4.2.1.1. Mutlak Ceza Teorileri 51
1.4.2.1.2. Nispi Ceza Teorileri 52
1.4.2.1.3. Karma Teori 53
1.4.2.2. Değerlendirme 54
1.5. Görüşümüz 55
İKİNCİ BÖLÜM
TAKSİR KAVRAMI İLE TAKSİRİN HUKUKİ YAPISI,
TAKSİRLİ SUÇUN UNSURLARI VE GÜVEN İLKESİ
2.1. Genel Olarak 57
2.2. Taksir Kavramı ve Taksirin Hukuki Yapısı 58
2.2.1. Taksir Kavramı 58
2.2.2. Taksirin Hukuki Yapısı 59
2.2.2.1. Klasik Nedensel Teori 60
2.2.2.2. Neo-klasik Teori 61
2.2.2.3. Modern Teori 61
2.3. Taksirli Suçun Unsurları 62
2.3.1. Taksirli Suçun Tipiklik Unsurları 63
2.3.1.1. Objektif Özen Yükümlülüğüne Aykırılık 63
2.3.1.2. Neticeye Sebebiyet Verilmesi 64
2.3.1.3. Neticenin Objektif Olarak İsnat Edilebilirliği 64
2.4. Objektif İsnadiyet Kriteri Olarak Güven İlkesi 65
2.4.1. Ceza Hukuku’nda Güven İlkesinin Uygulama Alanları 66
2.4.1.1. Karayolu Trafiğinde Güven İlkesi 66
2.4.1.2. Ekip Halinde Yürütülen Faaliyetlerde Güven İlkesi 69
2.4.1.2.1. Tıbbi İş Bölümünde Güven İlkesi 69
2.4.1.2.2. Ürün Sorumluluğunda Güven İlkesi 71
2.4.1.2.3. Yapı İşlerinde Güven İlkesi 72
2.4.1.2.4. Değerlendirme 74
2.4.2. Güven İlkesinin Ceza Hukukundaki Tarihsel Gelişimi 74
2.4.2.1. Güven İlkesi ve Taksirli İş Birliği 74
2.4.2.1.1. Ceza Hukukunun Erken Dönem Öğretisinde Güven İlkesi ve Nedensellik Dogmasının Aşılması 75
2.4.2.1.1.1. Uygun Sebep Teorisi (Adäquanztheorie) 75
2.4.2.1.1.2. Uygun Sebep Teorisinin Güven İlkesi Bakımından Değerlendirilmesi 79
2.4.2.1.2. Güven İlkesi ve Nedenselliğin Farklı Bir Unsuru Olarak Trafikte Gerekli Özenin Somutlaştırılması 81
2.4.2.1.2.1. Güven İlkesi ve Normun Koruma Amacı 82
2.4.2.1.2.2. Özen Yükümlülüğünün Genellemeye Dayalı Olarak Somutlaştırılması 83
2.4.2.1.2.2.1. İsnadiyet Kriteri Olarak Sosyal Biri 84
2.4.2.1.2.2.2. Objektif Amaçlanabilirlik ve Objektif İsnadiyet 85
2.4.2.1.2.2.3. Genellemenin İsnadiyet Modeli Olarak Kabul Edilmesinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar 86
2.4.2.1.3. Güven İlkesi ve Welzel’in Sosyal Uygunluğu 87
2.4.2.1.3.1. Final Hareket Kavramında Sosyal Uygunluk 87
2.4.2.1.3.2. Sosyal Uygunluk ve Güven İlkesi 90
2.4.2.1.4. Sorumluluk Alanının Sınırlanması Bakımından Güven İlkesi 91
2.4.2.1.4.1. İş Bölümüne Dayalı Bireysel Sorumluluk Bağlamında Stratenwerth’te Güven İlkesi 91
2.4.2.2. Rücu Yasağı Bağlamında Güven İlkesi ve Üçüncü Kişinin Kasıtlı Hareketi 94
2.4.2.2.1. Güven İlkesinin Bir Türü Olarak Roxin’de Rücu Yasağı 95
2.4.2.2.1.1. Güven İlkesinin Bir Türü Olarak Rücu Yasağı 95
2.4.2.2.1.2. Tespit Edilebilir Olan Bir Suç İşleme Eğilimine Yardım Edilmesi 96
2.4.2.2.1.3. Yardım Nedeniyle Riskteki Artış ve Gündelik Hareketlerin Cezalandırılabilirliği 98
2.4.2.2.1.4. Değerlendirme 99
2.4.2.2.2. Güven İlkesi ve Rücu Yasağı Ayrımı 101
2.4.2.2.2.1. Şekli İştirak Olarak Jakobs’ta Rücu Yasağı 101
2.4.2.2.2.1.1. İsnadiyetin Objektif Kriteri 102
2.4.2.2.2.1.2. Rücu Yasağının Geçerlilik Alanı 103
2.4.2.2.2.1.3. Rücu Yasağını Sınırlandırıcı Bir Kriter Olarak Bağlı İş Bölümü 104
2.4.2.2.2.2. Değerlendirme 105
2.4.2.2.2.2.1. Rücu Yasağına İlişkin Normatif Görüşün Değerlendirilmesi 105
2.4.2.2.2.2.2. Güven İlkesinin Uygulanmasının Ön Şartı Olarak Başkalarının Kurala Aykırı Davranışlarını Telafi Etme Sorumluluğu 106
2.4.2.3. Görüşümüz 109
2.5. Güven İlkesinin Ceza Hukuku Bağlamında Temellendirilmesi 110
2.5.1. Kurallara Uygun Davranmanın Ödülü Olarak Güven İlkesi ve Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışı Nedeniyle İlkenin Sınırlandırılması 111
2.5.1.1. Kişinin Kendi Hukuka Aykırı Davranışı Nedeniyle Güvenin Korunmaması 111
2.5.1.2. Güven İlkesinin Kurala Uygun Davranış Üzerine Temellendirilmesinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar 114
2.5.1.2.1. Netice Sorumluluğu Teorisi Olarak Ödül Teorisi 115
2.5.1.2.2. Kurala Uygun Davranışın Hukuki Bağın Önkoşulu Olarak Ele Alınması 116
2.5.1.3. Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışının Varlığı Halinde Güven İlkesinin Somutlaştırılmasına Dair Görüşler 118
2.5.1.3.1. Güven İlkesine Dayanarak Sorumluluğun Başkasına Devredilememesi 119
2.5.1.3.1.1. Puppe ve Stratenwerth’te Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışı Nedeniyle Güvenin Kısıtlanması 119
2.5.1.3.2. Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışı Halinde Normun Koruma Amacı Teorisi’ne Göre Güvenin Korunması 123
2.5.1.3.2.1. Güven İlkesinin Başkalarının Kendi Sorumluluğu Çerçevesinde Ele Alınması 123
2.5.1.3.3. Üçüncü Kişilerin Ağır Taksirli Davranışlarının İsnadı 129
2.5.1.3.4. Risk Yönetiminin Karşılıklı Normatif Garantisi ve Üçüncü Kişilerin Rol Sınırlarını Aşan Davranışlarına Karşı Güven Koruması 133
2.5.1.3.5. Değerlendirme 137
2.5.1.3.5.1. Güven İlkesinin Dogmatik Fonksiyonu 137
2.5.1.3.5.2. Üçüncü Kişilerin Kurala Aykırı Davranışlarından Kaynaklanan Sorumluluk 138
2.5.1.3.5.2.1. Güven İlkesinin Tipik Uygulama Alanlarında Üçüncü Kişilerin Kurala Aykırı Davranışlarından Kaynaklanan Sorumluluk 138
2.5.1.3.5.2.2. İzin Verilmeyen Riskin Yaratıldığı Durumlarda Üçüncü Kişilerin Kurala Aykırı Davranışlarından Kaynaklanan Sorumluluk 140
2.5.1.3.5.3. Sorumluluğun Ehil Bir Güvenilen Kişi ile Paylaşılması 142
2.5.1.3.5.3.1. Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışı ve Güvenilen Kişinin Telafi Yükümlülüğü 143
2.5.1.3.5.3.1.1. Karşılıklı Telafi Yükümlülüğü 143
2.5.1.3.5.3.1.2. Genel Yetki Dağılımı Sistemine Göre Telafi Yükümlülüğü 144
2.5.1.3.5.3.2. Kişinin Kendi Sorumluluğu ve Asgari Düzeyde Özen Talebi 145
2.5.1.3.5.3.3. Risk Yönetiminin Bilişsel Güvencesinin Güvenilen Kişi Tarafından Sağlanamaması 149
2.5.2. Tecrübe Kuralı Olarak Güven İlkesi 150
2.5.2.1. Güven Korumasının Temeli Olarak Tecrübeye Dayalı Öngörü 150
2.5.2.2. Güven İlkesinin Bilişsel Yönünün Belirlenmesi 151
2.5.2.2.1. Güven İlkesi ve İnsanın Yapabileceklerinin Sınırları 151
2.5.2.2.1.1. Risk Yönetimine İlişkin Yeterlilik ve Güven Koruması 151
2.5.2.2.1.2. Üçüncü Kişilerin Kurala Aykırı Davranışlarının Tecrübe Kuralları ile İsnadı 153
2.5.2.2.2. Güven İlkesi ve Güvenilen Kişinin Kusurlu Olarak Norma Aykırı Davranması 155
2.5.2.2.2.1. Norm Muhataplarının Ampirik Olarak Kanıtlanmış Norma Uyma Eğilimine Dayalı Güven Koruması 155
2.5.2.2.2.2. Güven İlkesinin Temeli Olarak Ampirik Norm Geçerliliği 156
2.5.2.3. Değerlendirme 157
2.5.3. Güven İlkesinin Normatif Bağlamda Ele Alınması 159
2.5.3.1. Güven İlkesi ve Menfaatlerin Dengelenmesi Teorisi 159
2.5.3.1.1. Güven İlkesi Bağlamında Menfaatlerin Dengelenmesi Düşüncesi 159
2.5.3.1.2. Değerlendirme 162
2.5.3.1.2.1. Güven İlkesi ve Bireysel Hareket Özgürlüğünün Sağlanması 162
2.5.3.1.2.2. Güven İlkesinin İzin Verilen Risk Bağlamında Ele Alınması 164
2.5.3.2. Güven İlkesi ve Bireysel Sorumluluk İlkesi 165
2.5.3.2.1. Öğretide Güven İlkesi ve Bireysel Sorumluluk İlkesi 165
2.5.3.2.1.1. Stratenwerth’te Bireysel Sorumluluk ve Sorumluluk Alanının Sınırlandırılması 165
2.5.3.2.1.2. Schumann’da Başkalarının Haksız Davranışları Nedeniyle Sorumluluk Kriteri Olarak Bireysel Sorumluluk 166
2.5.3.2.2. Güven İlkesi Bağlamında Bireysel Sorumluluk Teorisine İlişkin Görüşler 168
2.5.3.2.2.1. Bireysel Sorumluluk İlkesinin Varsayımsal Yapısı 168
2.5.3.2.2.2. Birincil Sorumluluğun Fiil Hâkimiyetine Dayandırılması Sorunu 169
2.5.3.2.2.3. Başkalarının Kurala Aykırı Davranışlarına İlişkin İkincil Sorumluluğun Temellendirilmesinde Sorumluluk Alanlarının Sınırlandırılmaması 170
2.5.3.2.3. Değerlendirme 171
2.5.3.2.3.1. Başkalarının Kurala Aykırı Davranışları Bakımından İkincil Sorumluluğun Belirlenmesinin Önemi 171
2.5.3.2.3.2. Güven İlkesinin Varsayımsal Olarak Ele Alınmasının Önemi ve Bunun Ortaya Çıkardığı Sorunlar 173
2.5.4. Görüşümüz 174
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
GÜVEN İLKESİ BAĞLAMINDA CEZAİ SORUMLULUĞUN BELİRLENMESİ
3.1. Genel Olarak 177
3.2. Üreticinin Sorumluluğu 179
3.2.1. Genel Olarak Şirket Yöneticilerinin ve Şirket Çalışanlarının Sorumluluğu ve Güven İlkesi 179
3.2.2. Dikey Delegasyon ve Yatay Delegasyon 181
3.2.2.1. Dikey Delegasyon ve Güven İlkesi 182
3.2.2.2. Yatay Delegasyon ve Güven İlkesi 185
3.2.3. Üreticinin Özen Yükümlülüğünün İhlaline Neden Olabilecek Durumlar 187
3.2.3.1. Genel Olarak 187
3.2.3.2. Tasarım Hatası 189
3.2.3.3. Üretim Hatası 192
3.2.3.4. Talimat Hatası 194
3.2.3.5. Ürünü İzleme Yükümlülüğü 196
3.2.3.6. Değerlendirme 199
3.3. Otonom Araç Sahibinin Sorumluluğu 201
3.3.1. Genel Olarak 201
3.3.2. Araç Sahibinin Özen Yükümlülüğünün İhlaline Neden Olabilecek Durumlar 201
3.3.2.1. Genel Olarak 201
3.3.2.2. Talimat Eksikliği 202
3.3.2.3. Bakım Eksikliği 203
3.3.2.4. Aracın İşlevsel Eksikliği 204
3.3.2.5. Değerlendirme 205
3.4. Kullanıcının Sorumluluğu 206
3.4.1. Genel Olarak 206
3.4.1.1. Kullanıcının Otonom Araca Duyduğu Güven 206
3.4.1.2. Kullanıcının Diğer Otonom Araç Kullanıcılarına Duyduğu Güven – Otonom Sürüş Örneği 207
3.4.2. Kullanıcının Özen Yükümlülüğünün İhlaline Neden Olabilecek Durumlar 210
3.4.2.1. Genel Olarak 210
3.4.2.2. Kullanım Öncesi Yükümlülüklerin İhlali 211
3.4.2.2.1. Yazılım Kontrolü Yükümlülüğünün İhlali 212
3.4.2.2.2. Bilgilendirme Yükümlülüğünün İhlali – Hekim Örneği 213
3.4.2.3. Kullanım Sırasındaki Yükümlülüklerin İhlali 213
3.4.2.3.1. Kullanımı Devralma ve/veya Aracı Yeniden Başlatma Talebinin Göz Ardı Edilmesi 214
3.4.2.3.2. Aracın Otonom Sistemlerinin Devre Dışı Bırakılmaması 216
3.4.2.3.3. Sistemin Bilinçli Olarak Devre Dışı Bırakılması 217
3.4.2.4. Değerlendirme 218
3.5. Görüşümüz 219
SONUÇ 221
KAYNAKÇA 225
- Açıklama
SUNUŞ III
Prof. Dr. Yavuz ERDOĞAN
SUNUŞ V
Doç. Dr. Mahmut KAPLAN
ÖNSÖZ VII
İÇİNDEKİLER IX
KISALTMALAR LİSTESİ XVII
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
OTONOMİ KAVRAMI, OTONOM ARAÇLAR VE YAPAY ZEKÂ,
OTONOM ARAÇLARIN KULLANIM ALANLARI,
OTONOM ARAÇLARIN HUKUKİ STATÜSÜ,
OTONOM ARAÇLARIN CEZALANDIRILABİLİRLİĞİ1.1. Otonomi Kavramı, Otonom Araçlar ve Yapay Zekâ 3
1.1.1. Otonomi Kavramı 3
1.1.2. Otonom Araçlar 7
1.1.3. Yapay Zekâ 11
1.1.3.1. Yapay Zekâ Kavramı 11
1.1.3.2. Yapay Zekânın Öğrenme Yöntemleri 14
1.1.3.2.1. Makine Öğrenmesi 15
1.1.3.2.1.1. Denetimli Öğrenme 16
1.1.3.2.1.2. Denetimsiz Öğrenme 17
1.1.3.2.1.3. Pekiştirmeli Öğrenme 17
1.1.3.2.2. Derin Öğrenme 18
1.1.3.2.3. Filo Öğrenmesi 19
1.2. Otonom Araçların Kullanım Alanları 19
1.2.1. Zorlu Ortam Koşulları 20
1.2.2. Üretim 21
1.2.3. Hizmet Sektörü 22
1.2.4. Güvenlik 23
1.2.5. Trafik 24
1.3. Otonom Araçların Hukuki Statüsü 25
1.3.1. Otonom Araçların Hukuki Bir Statüye İhtiyacı Olmadığını Savunan Görüşler 26
1.3.1.1. Otonom Araçları Eşya Olarak Değerlendiren Görüş 26
1.3.1.2. Otonom Araçları Köle Olarak Değerlendiren Görüş 27
1.3.1.3. Otonom Araçları Sınırlı Ehliyetsiz Olarak Değerlendiren Görüş 28
1.3.1.4. Otonom Araçları Tam Ehliyetsiz Olarak Değerlendiren Görüş 29
1.3.2. Otonom Araçların Hukuki Bir Statüye İhtiyacı Olduğunu Savunan Görüşler 29
1.3.2.1. Otonom Araçları Tüzel Kişilik Olarak Değerlendiren Görüş 30
1.3.2.2. Otonom Araçları Temsilci Olarak Değerlendiren Görüş 31
1.3.2.3. Otonom Araçları E-Kişi Olarak Değerlendiren Görüş 31
1.4. Otonom Araçların Cezalandırılabilirliği 32
1.4.1. Suç Genel Teorisi Bakımından 33
1.4.1.1. Tipiklik Değerlendirmesi 34
1.4.1.1.1. Tipikliğin Maddi Unsuru Olarak Fiil Bakımından Değerlendirme 34
1.4.1.1.2. Tipikliğin Manevi Unsurları Bakımından Değerlendirme 39
1.4.1.2. Hukuka Aykırılık Değerlendirmesi 42
1.4.1.3. Kusurluluk Değerlendirmesi 43
1.4.1.3.1. Genel Olarak Kusurluluk 43
1.4.1.3.2. Kusurun Ön Şartı Olarak İrade 45
1.4.1.3.3. Mevcut Düzenlemeler Açısından Kusurluluk 46
1.4.1.3.4. Otonom Araçların Kusurluluk Bakımından Değerlendirilmesi 47
1.4.1.3.4.1. Toplumun Üyesi Olarak Otonom Araçlar 47
1.4.1.3.4.2. Otonom Araçların Başka Şekilde Davranabilme Olasılığı 48
1.4.1.4. Değerlendirme 49
1.4.2. Yaptırım Teorisi Bakımından 50
1.4.2.1. Cezanın Amacına İlişkin Teoriler 50
1.4.2.1.1. Mutlak Ceza Teorileri 51
1.4.2.1.2. Nispi Ceza Teorileri 52
1.4.2.1.3. Karma Teori 53
1.4.2.2. Değerlendirme 54
1.5. Görüşümüz 55
İKİNCİ BÖLÜM
TAKSİR KAVRAMI İLE TAKSİRİN HUKUKİ YAPISI,
TAKSİRLİ SUÇUN UNSURLARI VE GÜVEN İLKESİ2.1. Genel Olarak 57
2.2. Taksir Kavramı ve Taksirin Hukuki Yapısı 58
2.2.1. Taksir Kavramı 58
2.2.2. Taksirin Hukuki Yapısı 59
2.2.2.1. Klasik Nedensel Teori 60
2.2.2.2. Neo-klasik Teori 61
2.2.2.3. Modern Teori 61
2.3. Taksirli Suçun Unsurları 62
2.3.1. Taksirli Suçun Tipiklik Unsurları 63
2.3.1.1. Objektif Özen Yükümlülüğüne Aykırılık 63
2.3.1.2. Neticeye Sebebiyet Verilmesi 64
2.3.1.3. Neticenin Objektif Olarak İsnat Edilebilirliği 64
2.4. Objektif İsnadiyet Kriteri Olarak Güven İlkesi 65
2.4.1. Ceza Hukuku’nda Güven İlkesinin Uygulama Alanları 66
2.4.1.1. Karayolu Trafiğinde Güven İlkesi 66
2.4.1.2. Ekip Halinde Yürütülen Faaliyetlerde Güven İlkesi 69
2.4.1.2.1. Tıbbi İş Bölümünde Güven İlkesi 69
2.4.1.2.2. Ürün Sorumluluğunda Güven İlkesi 71
2.4.1.2.3. Yapı İşlerinde Güven İlkesi 72
2.4.1.2.4. Değerlendirme 74
2.4.2. Güven İlkesinin Ceza Hukukundaki Tarihsel Gelişimi 74
2.4.2.1. Güven İlkesi ve Taksirli İş Birliği 74
2.4.2.1.1. Ceza Hukukunun Erken Dönem Öğretisinde Güven İlkesi ve Nedensellik Dogmasının Aşılması 75
2.4.2.1.1.1. Uygun Sebep Teorisi (Adäquanztheorie) 75
2.4.2.1.1.2. Uygun Sebep Teorisinin Güven İlkesi Bakımından Değerlendirilmesi 79
2.4.2.1.2. Güven İlkesi ve Nedenselliğin Farklı Bir Unsuru Olarak Trafikte Gerekli Özenin Somutlaştırılması 81
2.4.2.1.2.1. Güven İlkesi ve Normun Koruma Amacı 82
2.4.2.1.2.2. Özen Yükümlülüğünün Genellemeye Dayalı Olarak Somutlaştırılması 83
2.4.2.1.2.2.1. İsnadiyet Kriteri Olarak Sosyal Biri 84
2.4.2.1.2.2.2. Objektif Amaçlanabilirlik ve Objektif İsnadiyet 85
2.4.2.1.2.2.3. Genellemenin İsnadiyet Modeli Olarak Kabul Edilmesinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar 86
2.4.2.1.3. Güven İlkesi ve Welzel’in Sosyal Uygunluğu 87
2.4.2.1.3.1. Final Hareket Kavramında Sosyal Uygunluk 87
2.4.2.1.3.2. Sosyal Uygunluk ve Güven İlkesi 90
2.4.2.1.4. Sorumluluk Alanının Sınırlanması Bakımından Güven İlkesi 91
2.4.2.1.4.1. İş Bölümüne Dayalı Bireysel Sorumluluk Bağlamında Stratenwerth’te Güven İlkesi 91
2.4.2.2. Rücu Yasağı Bağlamında Güven İlkesi ve Üçüncü Kişinin Kasıtlı Hareketi 94
2.4.2.2.1. Güven İlkesinin Bir Türü Olarak Roxin’de Rücu Yasağı 95
2.4.2.2.1.1. Güven İlkesinin Bir Türü Olarak Rücu Yasağı 95
2.4.2.2.1.2. Tespit Edilebilir Olan Bir Suç İşleme Eğilimine Yardım Edilmesi 96
2.4.2.2.1.3. Yardım Nedeniyle Riskteki Artış ve Gündelik Hareketlerin Cezalandırılabilirliği 98
2.4.2.2.1.4. Değerlendirme 99
2.4.2.2.2. Güven İlkesi ve Rücu Yasağı Ayrımı 101
2.4.2.2.2.1. Şekli İştirak Olarak Jakobs’ta Rücu Yasağı 101
2.4.2.2.2.1.1. İsnadiyetin Objektif Kriteri 102
2.4.2.2.2.1.2. Rücu Yasağının Geçerlilik Alanı 103
2.4.2.2.2.1.3. Rücu Yasağını Sınırlandırıcı Bir Kriter Olarak Bağlı İş Bölümü 104
2.4.2.2.2.2. Değerlendirme 105
2.4.2.2.2.2.1. Rücu Yasağına İlişkin Normatif Görüşün Değerlendirilmesi 105
2.4.2.2.2.2.2. Güven İlkesinin Uygulanmasının Ön Şartı Olarak Başkalarının Kurala Aykırı Davranışlarını Telafi Etme Sorumluluğu 106
2.4.2.3. Görüşümüz 109
2.5. Güven İlkesinin Ceza Hukuku Bağlamında Temellendirilmesi 110
2.5.1. Kurallara Uygun Davranmanın Ödülü Olarak Güven İlkesi ve Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışı Nedeniyle İlkenin Sınırlandırılması 111
2.5.1.1. Kişinin Kendi Hukuka Aykırı Davranışı Nedeniyle Güvenin Korunmaması 111
2.5.1.2. Güven İlkesinin Kurala Uygun Davranış Üzerine Temellendirilmesinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar 114
2.5.1.2.1. Netice Sorumluluğu Teorisi Olarak Ödül Teorisi 115
2.5.1.2.2. Kurala Uygun Davranışın Hukuki Bağın Önkoşulu Olarak Ele Alınması 116
2.5.1.3. Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışının Varlığı Halinde Güven İlkesinin Somutlaştırılmasına Dair Görüşler 118
2.5.1.3.1. Güven İlkesine Dayanarak Sorumluluğun Başkasına Devredilememesi 119
2.5.1.3.1.1. Puppe ve Stratenwerth’te Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışı Nedeniyle Güvenin Kısıtlanması 119
2.5.1.3.2. Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışı Halinde Normun Koruma Amacı Teorisi’ne Göre Güvenin Korunması 123
2.5.1.3.2.1. Güven İlkesinin Başkalarının Kendi Sorumluluğu Çerçevesinde Ele Alınması 123
2.5.1.3.3. Üçüncü Kişilerin Ağır Taksirli Davranışlarının İsnadı 129
2.5.1.3.4. Risk Yönetiminin Karşılıklı Normatif Garantisi ve Üçüncü Kişilerin Rol Sınırlarını Aşan Davranışlarına Karşı Güven Koruması 133
2.5.1.3.5. Değerlendirme 137
2.5.1.3.5.1. Güven İlkesinin Dogmatik Fonksiyonu 137
2.5.1.3.5.2. Üçüncü Kişilerin Kurala Aykırı Davranışlarından Kaynaklanan Sorumluluk 138
2.5.1.3.5.2.1. Güven İlkesinin Tipik Uygulama Alanlarında Üçüncü Kişilerin Kurala Aykırı Davranışlarından Kaynaklanan Sorumluluk 138
2.5.1.3.5.2.2. İzin Verilmeyen Riskin Yaratıldığı Durumlarda Üçüncü Kişilerin Kurala Aykırı Davranışlarından Kaynaklanan Sorumluluk 140
2.5.1.3.5.3. Sorumluluğun Ehil Bir Güvenilen Kişi ile Paylaşılması 142
2.5.1.3.5.3.1. Kişinin Kendi Kurala Aykırı Davranışı ve Güvenilen Kişinin Telafi Yükümlülüğü 143
2.5.1.3.5.3.1.1. Karşılıklı Telafi Yükümlülüğü 143
2.5.1.3.5.3.1.2. Genel Yetki Dağılımı Sistemine Göre Telafi Yükümlülüğü 144
2.5.1.3.5.3.2. Kişinin Kendi Sorumluluğu ve Asgari Düzeyde Özen Talebi 145
2.5.1.3.5.3.3. Risk Yönetiminin Bilişsel Güvencesinin Güvenilen Kişi Tarafından Sağlanamaması 149
2.5.2. Tecrübe Kuralı Olarak Güven İlkesi 150
2.5.2.1. Güven Korumasının Temeli Olarak Tecrübeye Dayalı Öngörü 150
2.5.2.2. Güven İlkesinin Bilişsel Yönünün Belirlenmesi 151
2.5.2.2.1. Güven İlkesi ve İnsanın Yapabileceklerinin Sınırları 151
2.5.2.2.1.1. Risk Yönetimine İlişkin Yeterlilik ve Güven Koruması 151
2.5.2.2.1.2. Üçüncü Kişilerin Kurala Aykırı Davranışlarının Tecrübe Kuralları ile İsnadı 153
2.5.2.2.2. Güven İlkesi ve Güvenilen Kişinin Kusurlu Olarak Norma Aykırı Davranması 155
2.5.2.2.2.1. Norm Muhataplarının Ampirik Olarak Kanıtlanmış Norma Uyma Eğilimine Dayalı Güven Koruması 155
2.5.2.2.2.2. Güven İlkesinin Temeli Olarak Ampirik Norm Geçerliliği 156
2.5.2.3. Değerlendirme 157
2.5.3. Güven İlkesinin Normatif Bağlamda Ele Alınması 159
2.5.3.1. Güven İlkesi ve Menfaatlerin Dengelenmesi Teorisi 159
2.5.3.1.1. Güven İlkesi Bağlamında Menfaatlerin Dengelenmesi Düşüncesi 159
2.5.3.1.2. Değerlendirme 162
2.5.3.1.2.1. Güven İlkesi ve Bireysel Hareket Özgürlüğünün Sağlanması 162
2.5.3.1.2.2. Güven İlkesinin İzin Verilen Risk Bağlamında Ele Alınması 164
2.5.3.2. Güven İlkesi ve Bireysel Sorumluluk İlkesi 165
2.5.3.2.1. Öğretide Güven İlkesi ve Bireysel Sorumluluk İlkesi 165
2.5.3.2.1.1. Stratenwerth’te Bireysel Sorumluluk ve Sorumluluk Alanının Sınırlandırılması 165
2.5.3.2.1.2. Schumann’da Başkalarının Haksız Davranışları Nedeniyle Sorumluluk Kriteri Olarak Bireysel Sorumluluk 166
2.5.3.2.2. Güven İlkesi Bağlamında Bireysel Sorumluluk Teorisine İlişkin Görüşler 168
2.5.3.2.2.1. Bireysel Sorumluluk İlkesinin Varsayımsal Yapısı 168
2.5.3.2.2.2. Birincil Sorumluluğun Fiil Hâkimiyetine Dayandırılması Sorunu 169
2.5.3.2.2.3. Başkalarının Kurala Aykırı Davranışlarına İlişkin İkincil Sorumluluğun Temellendirilmesinde Sorumluluk Alanlarının Sınırlandırılmaması 170
2.5.3.2.3. Değerlendirme 171
2.5.3.2.3.1. Başkalarının Kurala Aykırı Davranışları Bakımından İkincil Sorumluluğun Belirlenmesinin Önemi 171
2.5.3.2.3.2. Güven İlkesinin Varsayımsal Olarak Ele Alınmasının Önemi ve Bunun Ortaya Çıkardığı Sorunlar 173
2.5.4. Görüşümüz 174
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
GÜVEN İLKESİ BAĞLAMINDA CEZAİ SORUMLULUĞUN BELİRLENMESİ
3.1. Genel Olarak 177
3.2. Üreticinin Sorumluluğu 179
3.2.1. Genel Olarak Şirket Yöneticilerinin ve Şirket Çalışanlarının Sorumluluğu ve Güven İlkesi 179
3.2.2. Dikey Delegasyon ve Yatay Delegasyon 181
3.2.2.1. Dikey Delegasyon ve Güven İlkesi 182
3.2.2.2. Yatay Delegasyon ve Güven İlkesi 185
3.2.3. Üreticinin Özen Yükümlülüğünün İhlaline Neden Olabilecek Durumlar 187
3.2.3.1. Genel Olarak 187
3.2.3.2. Tasarım Hatası 189
3.2.3.3. Üretim Hatası 192
3.2.3.4. Talimat Hatası 194
3.2.3.5. Ürünü İzleme Yükümlülüğü 196
3.2.3.6. Değerlendirme 199
3.3. Otonom Araç Sahibinin Sorumluluğu 201
3.3.1. Genel Olarak 201
3.3.2. Araç Sahibinin Özen Yükümlülüğünün İhlaline Neden Olabilecek Durumlar 201
3.3.2.1. Genel Olarak 201
3.3.2.2. Talimat Eksikliği 202
3.3.2.3. Bakım Eksikliği 203
3.3.2.4. Aracın İşlevsel Eksikliği 204
3.3.2.5. Değerlendirme 205
3.4. Kullanıcının Sorumluluğu 206
3.4.1. Genel Olarak 206
3.4.1.1. Kullanıcının Otonom Araca Duyduğu Güven 206
3.4.1.2. Kullanıcının Diğer Otonom Araç Kullanıcılarına Duyduğu Güven – Otonom Sürüş Örneği 207
3.4.2. Kullanıcının Özen Yükümlülüğünün İhlaline Neden Olabilecek Durumlar 210
3.4.2.1. Genel Olarak 210
3.4.2.2. Kullanım Öncesi Yükümlülüklerin İhlali 211
3.4.2.2.1. Yazılım Kontrolü Yükümlülüğünün İhlali 212
3.4.2.2.2. Bilgilendirme Yükümlülüğünün İhlali – Hekim Örneği 213
3.4.2.3. Kullanım Sırasındaki Yükümlülüklerin İhlali 213
3.4.2.3.1. Kullanımı Devralma ve/veya Aracı Yeniden Başlatma Talebinin Göz Ardı Edilmesi 214
3.4.2.3.2. Aracın Otonom Sistemlerinin Devre Dışı Bırakılmaması 216
3.4.2.3.3. Sistemin Bilinçli Olarak Devre Dışı Bırakılması 217
3.4.2.4. Değerlendirme 218
3.5. Görüşümüz 219
SONUÇ 221
KAYNAKÇA 225
Stok Kodu:9786255007605Boyut:16x23Sayfa Sayısı:265Basım Yeri:istanbulBasım Tarihi:2026 11Kapak Türü:Karton KapakKağıt Türü:1. Hamur
- Yorumlar
- Yorum yazBu kitabı henüz kimse eleştirmemiş.

