Anglo-Amerikan Hukuku

ÖNSÖZ   VII

İÇİNDEKİLER   XI

KISALTMALAR   XXV

ÖZET   XXVII

ABSTRACT   XXVII

KAYNAKÇA   XXXI

BİRİNCİ BÖLÜM

HUKUK SİSTEMLERİ VE  KARŞILAŞTIRMALI HUKUK

KAYNAKÇA   1

§1. HUKUK SİSTEMLERİ  1

A. ANGLO-AMERİKAN HUKUKU   2

I. TANIMI VE UYGULANDIĞI ÜLKELER   2

II. ANGLO-AMERİKAN HUKUK SISTEMİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ  3

B. KITA AVRUPASI HUKUKU SİSTEMİ  4

I. KITA AVRUPASI HUKUK SİSTEMİNİN TARİHİ KÖKENİ  4

1. Roma Hukuku  4

a. Hukuk Tarihi Açısından Roma Hukuku  4

b. Roma Hukuku’nun Genel Özellikleri 5

c. Roma Hukuku'nun İlkeleri 5

aa. Köle  6

bb. Aile Reisi 7

cc. Vatandaş  7

2. Pandekt Hukuku  7

3. Roma-Cermen Hukuku  9

4. Roma Hukuku İle Pandekt Hukuku Arasındaki Farklılıklar 10

a. Konu Bakımından  10

b. Kaynak bakımından  10

c. Zaman Bakımından  10

d. Yer Bakımından  10

II. KITA AVRUPASI HUKUK SİSTEMİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ  10

1. Kanunlaşmış Olması 10

2. Kanunların Yazılı Olması 11

3. Özel Hukuk-Kamu Hukuku Ayrımının Bulunması 11

4. Adli Yargı-İdari Yargı Ayrımının Bulunması 11

5. Roma Hukuk Sistemine Dayanması 11

6. Biçimsel Kaynakları Olması 12

C. İSLÂM HUKUKU SİSTEMİ  12

I. GENEL OLARAK   12

II. İSLAM HUKUKUNA DAİR ÇEŞİTLİ KAVRAMLAR   13

1. Fıkıh  13

2. Şeriat 14

3. Ameliye  14

III. MECELLE   14

1. Genel Olarak  14

2. Bazı Mecelle Hükümleri 14

D. SOSYALİST HUKUK SİSTEMİ VE ÖZELLİKLERİ  15

I. SOSYALİST HUKUK SİSTEMİ  15

II.  SOSYALİST HUKUK SİSTEMİNİN VE ÖZELLİKLERİ  16

1. Araçsallık  16

2. Mülkiyet 16

a. Devlet Mülkiyeti 16

b. Kişisel Ve Özel Mülkiyet 16

aa. Kişisel Mülkiyet 16

bb. Özel Mülkiyet 17

§2. KARŞILAŞTIRMALI HUKUK   17

A. GENEL OLARAK   17

B. HUKUK SİSTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI  18

I. TARİHSEL TEMELLER   18

II. TOPLUMSAL VE KÜLTÜREL ZEMİN   18

III. HUKUK TEKNİKLERİ  19

C. KARŞILAŞTIRMALI HUKUK SİSTEMLERİ  19

İKİNCİ BÖLÜM

ANGLO-SAKSON HUKUKUNDA BÖLÜMLER

KAYNAKÇA   23

§3. ANGLO-SAKSON HUKUK SİSTEMİ  24

A. GENEL HUKUK TARİHİ  24

I. İNGİLİZ HUKUK TARİHİ  25

II. İNGİLİZ MAHKEMELERİNİN TARİHİ SÜRECİ  27

1. Kral Mahkemeleri 28

a. Kral Mahkemelerince Uygulanan Usuller 31

aa. Jüri Usulü  31

bb. İzinsiz Giriş Davaları (Writ of Trespass) 32

b. Kral Mahkemelerinin Türleri 33

2. KİLİSE (PİSKOPOS) MAHKEMELERİ  33

3. ŞANSÖLYE MAHKEMELERİ (COURT OF CHANCERY) 34

a. Şansölye Mahkemelerinin Ortaya Çıkışı 34

b. Şansölye Mahkemelerinin Özellikleri 35

B. ANGLO-SAKSON HUKUKUNUN KAYNAKLARI  36

I. ORTAK HUKUK (COMMON LAW) 37

II. HAKKANİYET HUKUKU (EQUİTY LAW) 38

III. MEVZU HUKUK-YAZILI HUKUK (STATUTE LAW) 39

1. Genel Olarak  39

2. Parlemento  40

IV. DELEGATED LEGISLATION   41

V. MERCHANT LAW    41

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İNGİLİZ HUKUK SİSTEMİ

KAYNAKÇA   45

§4. İNGİLİZ HUKUKUNUN BAZI DALLARI  46

A. İNGİLİZ MAHKEMELERİ  46

B. İNGİLİZ HUKUKUNDA ARABULUCULUK   47

C. İNGİLİZ HUKUKUNDA BİLİRKİŞİLİK   50

D. İNGİLİZ DENİZ TİCARETİ HUKUKU   51

E. İNGİLİZ CEZA HUKUKU   53

I. CEZA HUKUKUNUN GENEL İLKELERİ  53

II. HABEAS CORPUS İLKESİ  53

1. Genel Olarak  53

2. Habeas Corpus Başvuru Prosedürü  54

F. İNGİLİZ SÖZLEŞMELER HUKUKU   55

1. Genel Olarak  55

2. Sözleşmenin Kurulması 55

a. Anlaşma  56

aa. Teklif (icap) 56

bb. Kabul 57

3. Sözleşme Niyeti 58

4. Bedel 58

5. Şekil 59

6. Sözleşmenin İçeriği 60

a. Açık Şartlar 60

b. Zımni Hükümler 61

7. Sözleşmenin Sona Ermesi 61

a. İhlal 61

b. Beklenen İhlal 62

c. Bozma (Vitiation) 64

d. İptal Etme (Frustration) 66

G. İNGİLİZ ŞİRKETLER HUKUKU   66

I. İNGİLTERE’DE TİCARET HUKUKUNUN GELİŞMESİ  66

II. İNGİLİZ ŞİRKETLER HUKUKUNUN KAYNAKLARI  67

III. ŞİRKET KAVRAMI  67

1. Tanımı 67

2. Şirket Tüzel Kişiliği 67

IV. İNGİLTERE’DE ŞİRKET TÜRLERİ  68

1. Şahıs Şirketleri 69

2. Sermaye Şirketleri 70

a. Companies Limited by Shares  70

b. Companies Limited by Guarantee  71

c. Limited liability Partnership  71

d. Limited Şirket: Private Limited Company (Ltd, Limited) 71

H. İNGİLİZ İDARE HUKUKU   71

1. İngiltere’de İdarenin Yargısal Denetim Yolları 71

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

AMERİKAN HUKUK SİSTEMİ

KAYNAKÇA: 75

§5. AMERİKAN HUKUKU   77

A. AMERİKAN HUKUKUNUN TARİHİ TEMELLERİ  77

I. KOLONİ DEVRESİ (1607-1776) 78

II. BATI İSTİKAMETİNE DOĞRU YAYILMA DEVRESİ  (1776-1865) 78

III. ENDÜSTRİLEŞME DEVRESİ (1865-1898) 79

IV. EKONOMİK TANZİM DEVRESİ (1898-1958) 80

B. AMERİKAN HUKUKUNUN KAYNAKLARI  80

I. MAHKEME İÇTİHATLARI  80

II. AMERİKAN ORTAK HUKUK (COMMON LAW)’UN ÖZELLİKLERİ  81

1. Kıta Avrupası Hukukundan Farklılaştırılmış Ortak Hukuk  81

2. Vaka Hukuku  81

a. Vaka Hukukunda Türler 82

aa. Saf Karar Davaları Hukuku  82

bb. Anayasal Hükümlere Dayanan Dava Hukuku  82

cc. Kanun Hükümlerine Dayanan Dava Hukuku  82

b. Üst Mahkemelerin Kararları 82

III. YASAMA   82

1. Amerikan Anayasa’sının Etkisi 83

2. Amerikan Anayasası ve Bireysel Özgürlükler 84

IV. UYUMLAŞTIRMA ÇALIŞMALARI  85

1. Yeknesak Ticari Kurallar 85

2. Hukukun Yeniden Beyanı 85

a. Çalışmanın Amacı 85

b. Önemi 86

§7. AMERİKAN HUKUKUNDA MERKEZİ DEVLET İLE EYALETLERİN HUKUK SİSTEMİ ARASINDAKİ İLŞKİ  86

A. FEDERAL YAPI VE EYALETLERİN YETKİ ALANLARI  86

I. FEDERAL DEVLETE ÖZGÜ YETKİLER   87

II. FEDERE DEVLETLERE ÖZGÜ YETKİLER   87

B. FEDERAL VE FEDERE DEVLETTE AYNI OLAN YETKİLER   87

C. FEDERAL DEVLETTE YASALARIN HİYERARŞİSİ  88

D. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE ARABULUCULUK   89

§8. AMERİKADA MAHKEMELER   93

A. İKİLİ MAHKEME SİSTEMİ  93

B. EYALET MAHKEMELERİ (state courts) 93

C. FEDERAL MAHKEMELER (FEDERAL COURTS) 95

I. BÖLGE MAHKEMELERİ (CIRCUIT CORTS) 95

II. TEMYİZ MAHKEMESİ (SUPREME COURT-APPEAL COURT) 95

III. YÜKSEK MAHKEME (HIGH COURT) 96

§9. AMERİKAN HUKUKUNUN BAZI DALLARI  96

A. ABD ANAYASA HUKUKU   96

B. AMERİKAN ŞİRKETLER HUKUKU   99

I. ANONİM ŞİRKETLER (CORPORATION) 99

1. C Corporation (C Corp) 99

2. S Corporation (S Corp) 100

II. LİMİTED ŞİRKETLER (LIMITED LIABIİLITY COMPANY/LLC) 100

III. ORTAKLIK ŞİRKETLERİ (PARTNERSHIP) 101

IV. ŞAHIS ŞİRKETLERİ (SOLE PROPRIETORSHIP/SP) 102

C. AMERİKAN KANUNLAR İHTİLAFI  102

D. AMERİKAN CEZA HUKUKU   103

I. SUÇLAR VE CEZALARI  103

II. ÇOCUKLAR İÇİN CEZALAR   104

III. GÜVENLİK TEDBİRLERİ VE BİREYSEL HAKLARIN
SINIRLANMASI  104

1. Tutuklama  104

2. Diğer Tutmalar (Detention) 105

a. Sorgulama Tutmaları 105

b. Ev Sakinlerinin Gözaltına Alınması 106

c. Polis Merkezinde Tutulma  106

3. Gözaltına Alma  106

4. Müsadere  106

5. Araç Çevirme  106

IV. BİREYSEL HAKLARI SINIRLANMA YÖNTEMİ  107

1. Hâkim Kararı 107

2. Arama İçin Kişinin İzin Vermesi 107

3. Kaydetme Ve Dinleme  108

4. Avukat Desteği Alma Hakkı 108

a. Miranda Kuralı 108

b. Miranda Uyarıları 110

aa. Uyarı Yapılmadan Delil Elde Edilmesi 110

bb. İtirafın Sanık İfadesini Çürütmek İçin Kullanılması 110

cc. Sonraki Geçerli İtiraf  111

dd. Kefaletle Serbest Bırakma  111

ee. İkrarın Delil Olarak Kullanılabilmesi 111

V. SAVCI-SANIK PAZARLIĞI  111

1. Tanımı 111

2. Suçlama Ve Ceza Pazarlığı 112

3. Türleri 112

a. Suç İsnat Pazarlığı (Charge Bargaining) 113

b. Suçlama Sayısı Pazarlığı (Count Bargaining) 113

c. Ceza Pazarlığı (Sentence Bargaining) 113

4. İtiraf Pazarlığının Uygulanması 113

a. Soruşturma (Tahkik, Tahkikat) 114

b. Kovuşturma (Takibat, Takip) 114

5. Savcı-Sanık İtiraf Pazarlığı 116

6. İtiraf Pazarlığında Hâkimin Rolü Ve Takdir Yetkisi 116

7. İtiraf Pazarlığının Yapılma Zamanı 117

8. İtiraf Pazarlığına Dair Sınırlamalar 117

9. Suçu Kabul Etmenin Geçerlilik Şartları 118

a. Gönüllülük ve Bilgi 118

b. Suçu Kabul Etmekten Vazgeçme  118

c. Pazarlıkla Kabul Edilen Anlaşmanın İhlal Edilmesi 119

VI. HABEAS CORPUS İLKESİ  119

E. USUL HUKUKU   119

I. TEMEL AMERIKAN HUKUK PRENSIPLERI  120

1. Emsal Kararlara Uyma Zorunluluğu (Stare Decisis) İlkesi 120

2. Çift Mahkeme Sistemi İlkesi 120

3. Mahkeme Kararlarındaki Hiyerarşiye Uyma İlkesi 120

4. Yargı Yetkisine Tabii Olma İlkesi 121

5. Zorunluve İkna Edici Kaynakların Etkisi İlkesi 121

6. Birincil Ve İkincil Hukuk Kaynaklarının Etkisi İlkesi 122

II. AMERIKAN HUKUKUNDA YARGI SİSTEMİ VE MAHKEMELER   122

1. Tekdüze Bir Yargı Sistemi Kurulamayışının Sebepleri 122

2. Mahkemelerin Görev ve Yetkisi 122

III. AMERİKAN ÇİFTE YARGI SİSTEMİ  125

1. Federe Devlet (Eyalet) Mahkemeleri 125

a. İlk Derece Mahkemeleri (Courts Of Jurisdiction) 127

aa. Courts of Limited Jurisdiction  127

bb. Genel Yetkili İlk Derece Mahkemeleri (Trial Courts of General Juristiction) 129

b. İstinaf Mahkemeleri (Intermadiate Appelate Courts) 130

c. Temyiz Mahkemeleri (Ultimate Appelete Court) 130

2. Federal Devlet Mahkemeleri 131

a. ABD Bölge Mahkemeleri (the Federal District Courts) 131

b. ABD İstinaf Mahkemeleri 133

c. ABD Yüksek Mahkemesi (Supreme Court) 134

IV. MAHKEMELERDE USUL İŞLEMLERİ  136

1. Amerikan Hukuk Sisteminde Kurumsal Roller 136

a. Jüri Süreci veya Ön Duruşma  137

b. Hâkim    138

c. Avukat 138

aa. Danışman  139

bb. Müzakereci 139

cc. Davacı (Litigator) 139

dd. Araştırmacı 139

d. Savcı 140

VI. DAVA SÜRECİ  140

1. Davanın Başlaması 140

2. Esasa İlişkin İnceleme (Discovery) 140

3. Delil Keşfi 141

4. Muhakeme (The Trial) 142

a. Jüri 142

b. Kürsü Duruşması (Bench Trial) 143

c. Muhakemeyi Yenileme (New Trial) 143

5. Mahkeme Sonrası Prosedür 143

F. AMERİKAN İDARE HUKUKU VE YEREL YÖNETİMLER   144

I. İDARE HUKUKU TANIMI VE ÖZELLİKLERİ  144

II. YEREL YÖNETİMLER   145

1. Tarihçesi 145

2. Yerel Yönetim Sisteminin Genel Özellikleri 146

III. AMERİKAN HUKUKUNDA YEREL YÖNETİM YAPISI  147

1. County  147

a. County Meclisi 149

b. Seçilmiş İdari Görevliler 149

c. Atanmış Görevliler 149

2. Municipality  149

a. Belediye Başkanlı Meclis Sistemi 150

aa. Güçlü Belediye Başkanı (Strong Mayor) 151

bb. Zayıf Belediye Başkanlığı 151

b. Belediye Meclisi-Şehir Yöneticisi Sistemi 151

c. Kent Komisyonu Sistemi 152

d. Township  152

e. Bölge (District) 153

aa. Okul Bölgesi (School District) 153

bb. Özel Bölgeler (Special Districts) 154

3.  Büyükşehir Yönetimi (Metropolitan Government) 155

4. Yerel Yönetimler Arasında Görev Paylaşımı 156

G. AMERİKAN HUKUKUNDA ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI  157

I. TAHKİM HUKUKU   157

II. ARABULUCULUK (MEDIATION) 158

III. ÜÇÜNCÜ KİŞİYE HAVALE   158

IV. BİRLİK MAHKEMESİ (ASSOCIATION TRIBUNAL) 158

V. HÂKİM KİRALAMA (RENT A JUDGE) 159

VI. MİNİ DURUŞMA (MINITRIAL) 159

H. AMERİKAN HUKUKUNDA BİLİRKİŞİLİK   159

BEŞİNCİ BÖLÜM

YARGISAL GÖREVLER VE  YARGIDA YER ALAN KİŞİLER

KAYNAKÇA   165

§10. İNGİLİZ VE ABD HUKUKUNDA YARGIDA GÖREV ALAN KİŞLER   165

A. HÂKİMLER   165

I. İNGİLİZ HUKUKUNDA HÂKİMLER   165

II. AMERİKAN HUKUKUNDA HÂKİMLER   168

1. Bölge Hâkimleri 168

2. Federal Mahkeme Hâkim Çeşitleri 170

a. Yüksek Mahkeme Hâkimleri 170

b. Temyiz Mahkemesi Hâkimleri 170

c. Bölge Mahkemesi Hâkimleri 170

d. Uluslararası Ticaret Mahkemesi Hâkimleri 171

B. AVUKATLAR   171

1. İngiltere’de Avukatlık  171

a. Genel Olarak  171

b. Solicotor ve Barister Ayrımı 173

2. Amerika’da Avukatlık  176

a. Solicotor ve Barister Ayrımı 176

KAVRAM DİZİNİ  179