^{Türk Ticaret Kanunu’na Göre Sözleşme Özgürlüğü Ve Sınırları Kapsamında}Zarar Sigortalarında Koruyucu Hükümler (Tk M. 1486)

ÖNSÖZ   III

İÇİNDEKİLER   V

KISALTMALAR LİSTESİ  XI

ÖZET   XIII

ABSTRACT   XIV

GİRİŞ  1

BİRİNCİ BÖLÜM

TÜRK TİCARET KANUNU’NA GÖRE SİGORTA SÖZLEŞMELERİNDE SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SINIRLARI İLE KORUYUCU HÜKÜM KAVRAMI

I.    TÜRK TİCARET KANUNU’NA GÖRE SİGORTA SÖZLEŞMELERİNDE SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SINIRLARI  3

A.  Sigorta Hukukunda Sözleşme Özgürlüğü  3

B.  Sigorta Hukukunda Anayasal Ekonomik Düzen ve Sigorta Sözleşmelerinde Sözleşme Özgürlüğünün Normatif  Dayanakları 7

C.  Sigorta Sözleşmesinin Sınırlandırılması 8

1. Sigorta Sözleşmesinin Kamu Hukuku Kaynaklı Sınırları 10

2. Sigorta Sözleşmesinin Özel Hukuk Kaynaklı Sınırları 14

II.  TÜRK TİCARET KANUNU’NA GÖRE SİGORTA SÖZLEŞMELERİNDE KORUYUCU HÜKÜM KAVRAMI  15

A.  Tarihsel Süreç  15

1. eTK 1926 Dönemi 15

2. eTK Dönemi 16

3. Güncel Durum    18

B.  Meri Hukuk Düzenlemelerinde Koruyucu Hüküm Kavramı 19

1. İş Hukuku  19

2. Bankacılık Hukuku  20

C.  Sigorta Sözleşmelerine Uygulanacak Hükümler ve  Koruyucu Hükümlerin Diğer Normatif Düzenlemeler  Karşısındaki Konumu  21

1. Diğer Kanunlardaki Özel Hükümler 22

2. Sigorta Türlerine İlişkin Genel ve Özel Koruyucu Hükümler 23

3. Sigorta Özel Şartları 23

4. Sigorta Genel Şartları 26

5. Ticaret Kanununda Yer Alan Hükümler 28

6. Genel Hükümler 29

D.  Koruyucu Nitelikte Olmayan Sigorta Hükümleri 30

1. Tamamlayıcı Hükümler 30

2. Yorumlayıcı Hükümler 31

3. Tanımlayıcı Hükümler 33

4. Yetki Veren Hükümler 34

E.   Koruyucu Hüküm Kavramı ve Özellikleri 34

1. Kavram    34

2. Belirli Gerekçelerle Tesis Edilebilme  37

3. Taraf İradelerince Değiştirilememe  37

4. İçerik Sınırlaması 38

5. Dar Yorumlama  39

6. Yazılılık  39

F.   Koruyucu Hükümlerin Türleri 40

1. Mutlak Koruyucu Hüküm – Nispi Koruyucu Hüküm    40

2. Dar Anlamda Koruyucu Hüküm – Geniş Anlamda  Koruyucu Hüküm    42

3. Tam Koruyucu Hüküm – Kısmi Koruyucu Hüküm    43

4. Pozitif Koruyucu Hüküm – Negatif Koruyucu Hüküm    44

5. Doğrudan Koruyucu Hüküm – Dolaylı Koruyucu Hüküm    45

6. Yaptırım Türlerine Göre Koruyucu Hükümler 45

7. Genel Koruyucu Hüküm – Özel Koruyucu Hüküm    46

G.  Koruyucu Hükümlerin Tespiti 47

1. Genel Olarak  47

2. Kanun Hükmünün Sözünden Hareketle Tespit 47

a)  Kenar Başlıklar (Matlaplar) 47

b)  Kanun Hükmünün Koruyucu Niteliği Sarih Bir Şekilde  Zikretmesi 49

c)  Kanun Hükmünün Taraf Anlaşmalarını Geçersizlikle Tehdit  Etmesi 49

d)  Kanun Hükmünün Getirdiği Esastan Ayrılınamaması 49

e)  Kanun Hükmünün Lafzından Çıkan Anlamın Güvenilirliği 50

3. Kanun Hükmünün Özünden Hareketle Tespit 51

a)  Kanun Hükmünün Kamu Düzenini Korumayı Amaçlaması 51

b)  Kanun Hükmünün Kişilik Haklarını Korumayı Amaçlaması 53

c)  Kanun Hükmünün İşlem Güvenliğini Korumayı Amaçlaması 54

d)  Kanun Hükmünün Ahlakı Korumayı Amaçlaması 56

e)  Kanun Hükmünün Üçüncü Kişiyi Korumayı Amaçlaması 56

f)   Kanun Hükmünün Karakteristik Zayıf Sözleşme Tarafını  Korumayı Amaçlaması 57

H.  Koruyucu Hükümlerin Zaman Bakımından Uygulanması 59

1. Sözleşmenin Kuruluş Anındaki Koruyucu Hükmün Etkisi 59

2. Sözleşmenin Kuruluşundan Sonra Yürürlüğe Giren  Koruyucu Hükmün Etkisi 59

3. Sözleşmenin Kuruluşundan Sonra Yürürlükten Kalkan  Koruyucu Hükmün Etkisi 62

İ.    Koruyucu Hükümlerin Uygulama Alanı Üzerine Bazı  Meseleler 64

1. Sigorta Sözleşmesinin Türü Bakımından  64

a)  Reasürans Sözleşmesi 64

b)  Kefalet Sigortası Sözleşmesi 65

c)  Zorunlu Deprem Sigortası Sözleşmesi 66

2. Sigorta Sözleşmesinin Tarafları Bakımından  68

a)  Sigortacı Bağlamında  68

b)  Sigorta Ettiren Bağlamında  68

İKİNCİ BÖLÜM

ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ KORUYUCU HÜKÜMLER

I.    ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ KANUNİ DÜZENLEMELERİN TASNİFİ  71

A.  Geniş Anlamda Koruyucu Hükümler 72

B.  Tamamlayıcı Hükümler 73

C.  Yorumlayıcı Hükümler 74

D.  Tanımlayıcı Hükümler 75

E.   Yetki Veren Hükümler 75

II.  ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ BİRİNCİ SEVİYE KORUYUCU HÜKÜMLER   76

A.  Kazanç Kaybı (TK m. 1453/2, c.2) 76

B.  Geçmişe Etkili Sigorta (TK m. 1458/1, c. 2) 82

C.  Tazminat İlkesi (TK m. 1459/1) 87

D.  Sigorta Bedeli (TK m. 1461) 92

E.   Aşkın Sigorta (TK m. 1463/1) 96

F.   Sigortacının Kanuni Halefiyeti (TK m. 1472) 100

G.  Kasten Neden Olma (TK m. 1477) 106

III. ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ İKİNCİ SEVİYE KORUYUCU HÜKÜMLER   111

A.  Sigorta Menfaati Üzerinde Yer Alan Sınırlı Ayni Hak  (TK m. 1456/1) 111

B.  Birden Çok Sigorta (TK m. 1465) 116

C.  Müşterek Sigorta (TK m. 1466) 121

D.  Çifte Sigorta (TK m. 1467) 126

E.   Kısmi Sigorta (TK m. 1468) 129

F.   Sigortacının Zarar Görenden Bilgi Alma Hakkı  (TK m. 1479) 132

G.  Takas (TK m. 1480) 135

H.  Zamanaşımı (TK m. 1482) 138

İ.    Sigortacının Zorunlu Sorumluluk Sigortalarında Zarar  Görenle İlişkide İfa Yükümlülüğü (TK m. 1484) 143

J.    Sorumluluk Sigortalarında Uygulanacak Hükümler  (TK m. 1485) 147

IV. ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ ÜÇÜNCÜ SEVİYE KORUYUCU HÜKÜMLER   150

A.  Zarar Gören Mal ve Zararın Gerçekleştiği Yerde Değişiklik Yapmama (TK m. 1471/2) 150

B.  Sorumluluk Sigortalarında Hukuki Koruma (TK m. 1474) 155

C.  Sorumluluk Sigortalarında Bildirim Yükümlülüğü  (TK m. 1475) 158

D.  Sigortacının Yardımları (TK m. 1476) 163

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ KORUYUCU HÜKÜMLERE AYKIRILIĞIN HÜKÜM VE SONUÇLARI

I.    ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ BİRİNCİ SEVİYE KORUYUCU HÜKÜMLERE AYKIRILIĞIN OLAĞAN YAPTIRIMLARI  172

A.  Genel Olarak  172

B.  Butlan Görüşü  174

1. Klasik Butlan Görüşü  175

a)  Hukuki İşlemin Butlanının İlgili Herkes Tarafından Öne  Sürebilmesi 175

b)  Hâkim Tarafından Butlan Yaptırımının Kendiliğinden Dikkate Alınabilmesi 176

c)  Hukuki İşlemin Başlangıçtan İtibaren Geçersizliği 177

d)  Hukukî İşlemin Herhangi Bir Hüküm ve Sonuç Meydana  Getirmemesi 179

e)  Hukukî İşlemin Sonradan Sıhhat Kazanamaması 179

2. Esnek Butlan Görüşü  180

II.  ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ İKİNCİ SEVİYE KORUYUCU HÜKÜMLERE AYKIRILIĞIN OLAĞAN YAPTIRIMLARI  184

A.  Genel Olarak  184

B.  Kısmi Butlan Hâlleri 185

1. Basit Kısmi Butlan Görüşü  185

2. Genişletilmiş Kısmi Butlan Görüşü  186

3. TK m. 1530 Hükmünün Uygulanabilirliği 188

III. ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ ÜÇÜNCÜ SEVİYE KORUYUCU HÜKÜMLERE AYKIRILIĞIN OLAĞAN YAPTIRIMLARI  193

A.  Genel Olarak  193

B.  Değiştirilmiş Kısmi Butlan Görüşü  193

IV. KORUYUCU HÜKÜMLERE AYKIRILIĞIN HÜKÜM VE SONUÇLARI  195

A.  Sigorta Ettirenin ve Sigortalının Edim Borcu Bakımından  195

B.  Culpa In Contrahendo Sorumluluğu  196

C.  Sigorta Sözleşmesi Kapsamında İfa Edilen Edimlerin Geri Verilmesi 197

V.  ZARAR SİGORTALARINA ÖZGÜ KORUYUCU HÜKÜMLERE AYKIRILIĞIN OLAĞAN DIŞI YAPTIRIMLARI  200

A.  Yokluk Görüşü  200

B.  Takdiri Butlan  203

C.  Yazılmamış Sayılma  204

D.  Dava ve Takip Edilememe  205

E.   Ceza  206

SONUÇ   209

KAYNAKÇA   225