Kişi Ortaklıklarında Yönetim Temsil ve Sorumluluk

ÖNSÖZ   V

İÇİNDEKİLER   IX

KISALTMALAR   XXI

GİRİŞ  1

BİRİNCİ BÖLÜM

KİŞİ ORTAKLIKLARINDA YÖNETİM VE TEMSİL

I. YÖNETİM    3

A. Adi Ortaklıkta Yönetim   6

1. Yönetici Sıfatının Kazanılması 11

2. Yönetici ile Diğer Ortaklar Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği 13

3. Yöneticinin Yetkileri 15

a. Olağan İşler  15

aa. Olağan İş Kavramı 15

bb. Olağan İşlerde Yetkinin Kapsamı 16

cc. Olağan İşlerde Yetkinin Kullanılması 16

b. Olağanüstü İşler  17

aa. Olağanüstü İş Kavramı 17

a) Vekâlet Sözleşmesi Çerçevesinde Olağanüstü İşler  18

b) Kollektif Ortaklıklara İlişkin Hükümler Çerçevesinde Olağanüstü İşler 18

bb. Kambiyo Taahhütlerinin Hukuki Niteliği Bakımından  Değerlendirme  20

cc. Duran Varlıklara İlişkin İşlemlerin Olağanüstü Niteliği 21

dd. Ortaklık Kararları ve Olağanüstü İşler  21

ee. Olağanüstü İşlerin Belirlenmesinde Genel Ölçüt 23

4. Yöneticinin Hakları 23

a. Yönetim ve İtiraz Hakkı 23

aa. Yönetici Ortakların İtiraz Hakkı 23

bb. İtirazın Usulü ve İtiraz Hakkını Kullanabilecek Kişiler  25

cc. Ortak Olmayan Yöneticilerin İtiraz Hakkı 26

dd. İtirazın Kullanılması ve Sonuçları 26

ee. İtirazın Gerekçelendirilmesi 27

ff. İtiraz Hakkının Sınırları 28

gg. İtiraz Hakkının Temsilci Aracılığıyla Kullanılması 28

hh. Tüm Ortakların Olağanüstü İşlere Katılma Hakkı 29

ıı. Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâllerde İtiraz Hakkı 29

ii. Birlikte Yönetimde İtiraz  31

b. Ücret, Masraf ve Faiz İsteme Hakkı 32

5. Yönetim Yetkisinin Sona Ermesi 33

a. Yönetim Yetkisinin Kaldırılması ve Sınırlandırılması 33

aa. Haklı Sebep Kavramı 37

bb. Sözleşmede Öngörülebilecek Sebepler ve Diğer Hâller  39

b. Yöneticinin İstifası 40

c. Yönetim Yetkisinin Kaldırılması veya Sınırlandırılmasının  Sonuçları 40

aa. Yönetim Yetkisinin Kapsamına ve Ortaklık Yönetimine Etkileri 40

bb. Orantılılık İlkesi ve Ultima Ratio Yaklaşımı 41

cc. Yetkinin Kaldırılması veya Sınırlandırılmasının Hukuki Sonuçları 42

dd. Tespit Davası ve Yargısal Denetim   42

ee. Ortaklık Sıfatı, İtiraz Hakkı ve Mali Haklara Etkisi 43

ff. Yönetici Sıfatının Üçüncü Kişiye Ait Olması Hâlinde Yönetim Yetkisinin Kaldırılması ve Sınırlandırılması 44

d. Tasfiye Sürecinde Yönetim ve İtiraz Hakkı 45

e. Ölüm Hâlinde Geçici Yönetim ve Mirasçıların Konumu  45

aa. Mirasçıların Durumu  45

6. Yöneticinin Borçları 46

a. Özen Gösterme Borcu  47

aa. Özen Kavramı ve Özen Borcunun Niteliği 47

bb. Ücret Almayan Yöneticinin Özen Standardı 47

cc. Kendi İşlerinde Gösterdiği Özen Ölçütü (Diligentia Quam in Suis) 48

dd. Ücret Alan Yöneticinin Özen Borcu  49

ee. Müterafik Kusurun Varlığı 53

ff. Ticari İşletme İşletilmesi Hâlinde Özen Borcu  53

b. Hesap Verme ve İncelemeye İzin Verme Borcu  55

aa. Hesap Verme Borcu  55

bb. İnceleme ve Denetim Hakkı 56

c. Rekabet Etmeme Borcu  58

aa. Rekabet Yasağına Aykırılığın Yaptırımı 61

B. Kollektif Ortaklıkta Yönetim   62

1. Yönetici ile Diğer Ortaklar Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği 64

2. Yönetim Yetkisinin Kazanılması 65

a. Kanuni Yönetim Sistemi 65

b. Yönetim Yetkisinin Sözleşme veya Kararla Belirlenmesi 66

3.Ticari Temsilci ve Ticari Vekillerin Atanması ve Yetkileri 66

4.Yöneticinin Yetkileri 68

a. Yönetim Yetkisinin Kapsamı 68

aa. Olağan İşler ve İşlemler  68

bb. Olağanüstü İşler ve İşlemler  69

cc. Temel İşlemler  71

b. Ortaklar Kurulu ve Karar Alma Usulü  71

5. Yöneticinin Hakları 72

a. Yönetim ve İtiraz Hakkı 72

aa. Olağan İşlerde İtirazın Usulü  73

bb. Olağanüstü İşlemlerde İtiraz  74

cc. Tek Başına Yetkili Kılınan Yöneticinin İşlemlerine İtiraz  74

dd. Birlikte Yönetimde İtiraz  75

b. Denetim, İnceleme ve Bilgi Edinme Hakkı 76

c. Ücret, Faiz ve Giderlerin Karşılanmasını Talep Hakkı 78

6. Yöneticinin Borçları 79

a. Özen Borcu  79

aa. Kollektif Ortaklıkta Özen Ölçütünün Belirlenmesi 80

b. Hesap Verme Borcu ve İncelemeye İzin Verme Borcu  81

c. Rekabet Yasağı 82

aa. Rekabet Yasağının Kapsamı 83

bb. Rekabet Yasağına Aykırılığın Yaptırımı 84

cc. Ortaklığın Seçimlik Hakları 85

dd. Ayrılan Ortak İçin Rekabet Yasağı 86

7. Yönetim Yetkisinin Kaldırılması, Sınırlandırılması ve Yönetici Sıfatının Sona Ermesi 86

a. Sözleşmeyle Atanan Yöneticinin Yönetim Yetkisinin Kaldırılması ve Sınırlandırılması 87

aa. Yönetici Sıfatının Sözleşme ile Bir Ortağa Verilmesi Hâli 87

b. Ortaklık Kararı ile Atanan Yöneticinin Yönetim Yetkisinin  Kaldırılması ve Sınırlandırılması 88

c. Ortaklar Kurulu Kararıyla Atanan Yöneticinin Görevinin Sona Ermesi 89

8. Tasfiye Hâlinde Yönetim   89

a. Tasfiye Memurlarının Atanması ve Görevden Alınması 90

b. Tasfiye Memurlarının Yetki ve Yükümlülükleri 91

C. Komandit Ortaklıkta Yönetim   91

1. Yönetim Yetkisinin Kazanılması 93

2. Yöneticinin Yetkileri 93

3. Yönetim ve İtiraz Hakkı 93

4. Rekabet Yasağı 95

5. Komanditer Ortağın Denetim ve Bilgi Edinme Hakkı 95

a. Olağan Denetim Hakkı 95

b. Olağanüstü Denetim Hakkı 96

II. TEMSİL   96

A. Temsil Kavramı 96

1. Doğrudan Temsil ve Dolaylı Temsil 97

2. Temsil ile Organ Arasındaki Fark  98

B. Adi Ortaklıkta Temsil 99

1. Temsilci Sıfatının Kazanılması 100

a. Temsil Yetkisinin Verilmesinde Usul 101

b. Temsil Yetkisinin Kabulü ve Temsilcinin Görevi Yerine Getirme Yükümlülüğü  102

c. Temsil Karinesi 102

2. Temsilcinin Yetkilerinin Kapsamı 103

a. Olağan İşlerde Temsil Yetkisi 104

b. Olağanüstü İşlerde Temsil Yetkisi 104

c. Önemli Tasarruf İşlemlerinde Temsil 105

d. Arabuluculuk Sürecine Başvuru Yetkisi 107

3. Temsilin Hüküm ve Sonuçları 108

a. Dolaylı Temsilde  108

b. Doğrudan Temsilde  111

4. Yetkisiz Temsil 114

a. Yetkisiz Temsilin Sonuçları 114

b. Onama ve Onamamanın Sonuçları 115

5. Temsilci ile Ticari Temsilci Arasındaki Fark  116

6. Temsil Yetkisinin Sona Ermesi 118

a. Temsil Yetkisinin Geri Alınması 118

b. Temsil Yetkisinin Kendiliğinden Sona Ermesi 119

C. Kollektif Ortaklıkta Temsil 119

1. Temsilci Sıfatının Kazanılması 120

2. Temsilcinin Yetkilerinin Kapsamı 120

a. Birlikte Temsil 121

b. Acele İşlerde Münferiden Gerçekleştirilen Temsilin Bağlayıcılığı 122

c. İşletme Konusu Dışındaki İşlemler ve Ultra Vires Sorunu  123

d. Temsil Yetkisinin Ticari Temsilciye Bırakılması 129

3. Temsilin Hüküm ve Sonuçları 129

a. Hukuki İşlemlerden Doğan Sonuçlar  129

b. Temsilcilerin Haksız Fiillerinden Doğan Sorumluluk  130

4. Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması ve Kaldırılması 130

5. Temsil Yetkisinin Sona Ermesi 132

6. Tasfiye Hâlinde Temsil 133

D. Komandit Ortaklıkta Temsil 135

1. Temsilci Sıfatının Kazanılması 135

2. Temsilcinin Yetkilerinin Kapsamı 136

3. Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması ve Sona Ermesi 136

4. Komanditer Ortağın Tacir Yardımcısı Olarak Atanabilmesi 137

III. KİŞİ ORTAKLIKLARINDA YÖNETİM VE TEMSİL ÜZERİNE  DEĞERLENDİRME   138

İKİNCİ BÖLÜM

KİŞİ ORTAKLIKLARINDA ORTAKLARIN ALACAKLILARA KARŞI SORUMLULUĞU

I. BORÇ KAVRAMI 143

A. Borç İlişkisi 144

1. Borç İlişkisinin Unsurları 144

2. Borç ve Borç İlişkisi Arasındaki Farklar 145

B. Sorumluluk  145

1. Sorumluluğa Hâkim Olan Temel İlkeler  146

2. Ortaklık Borcu ile Ortağın Şahsi Borcu Arasındaki Ayrım   149

C. Kişi Ortaklıklarında Ortaklık Alacaklılarına Karşı  Sorumluluğun Niteliği 150

1. Sınırsız ve Sınırlı Sorumluluk  150

a. Adi Ortaklıkta Ortakların Sınırsız Sorumluluğu  153

b. Kollektif Ortaklıkta Ortakların Sınırsız Sorumluluğu  154

c. Komandit Ortaklıkta Komandite ve Komanditer Ortakların  Sorumluluğu  157

aa. Komandite Ortağın Sınırsız Sorumluluğu  157

bb. Komanditer Ortağın Sınırlı Sorumluluğu  159

cc. Komanditerin Komandite Ortak Gibi Sınırsız Sorumlu Tutulduğu Hâller  159

dd. Komanditerin Sorumluluğunun Genişlediği Hâller 161

2. Birinci Derecede ve İkinci Derecede Sorumluluk (İkincillik  İlkesi)  161

a. Adi Ortaklıkta Birinci Derecede Sorumluluk  162

b.Kollektif Ortaklıkta İkinci Derecede Sorumluluk  164

c. Komandit Ortaklıkta İkinci Derecede Sorumluluk  165

3. Müteselsil Sorumluluk  166

4. Müteselsil Borcun Hüküm ve Sonuçları 168

a. Adi Ortaklıkta Müteselsil Sorumluluk  168

aa. Dolaylı Temsilde  169

bb. Doğrudan Temsilde  169

cc. Ortakların Tek Başına Yerine Getirebileceği veya Elbirliği ile  Tasarruf Etmeleri Gereken Edimlerde  170

dd. Ortakların Müştereken Yapmış Olduğu Sözleşmelerde  172

ee. Ortakların Müştereken veya Münferiden İşledikleri Haksız  Fiillerde  172

gg. Müteselsil Sorumluluğun Kaldırılması 173

a) Ortaklar, Temsilcileri ve Üçüncü Kişi Arasındaki Anlaşma ile  173

b. Kollektif Ortaklıkta Müteselsil Sorumluluk  175

c. Komandit Ortaklıkta Müteselsil Sorumluluk  176

D. Sorumluluğun Başlangıcı ve Sona Ermesi 176

1. Ortaklığa Giriş ve Çıkışın Sorumluluğa Etkisi 176

2. Ortaklığa Katılma Durumunda Sorumluluk  177

a. Adi Ortaklıkta Ortaklığa Katılmanın Sonuçları 177

aa. Adi Ortaklığa Yeni Ortağın Girişi ve Önceki Borçlardan  Sorumluluk  177

a) Katılma Payı Koymak Suretiyle Ortaklığa Giriş  177

b) Pay Devralma Yolu ile Ortaklığa Giriş  178

b. Kollektif Ortaklıkta Ortaklığa Katılmanın Sorumluluğa Etkisi 180

aa. Ortaklığa Yeni Ortağın Girişi ve Önceki Borçlardan Sorumluluk  180

a) Katılma Payı Koymak Suretiyle Ortaklığa Giriş  180

b) Ortağın Payını Devralma Yolu ile Ortaklığa Girişte Sorumluluk  182

c. Komandit Ortaklıkta Komandite veya Komanditer Ortak Olarak Ortaklığa Katılmanın Sonuçları 184

3. Ortaklıktan Ayrılan Ortağın Sorumluluğu  184

a. Adi Ortaklıkta Ayrılan Ortağın Sorumluluğu  185

aa. Çıkma ve Çıkarılma  186

bb. Adi Ortaklıkta Ortağın Ölümü  187

b. Kollektif Ortaklıkta Ayrılan Ortağın Sorumluluğu  188

aa. Çıkma ve Çıkarılma  188

bb. Ayrılan Ortağın Sorumluluğunun Devamı ve Zamanaşımı 191

cc. Kollektif Ortaklıkta Ortağın Ölümünün Ortaklık ve Sorumluluk İlişkisine Etkisi 192

a) Ortaklığın Mirasçılarla Devamına İlişkin Hüküm Bulunmaması Hâlinde  192

b) Ortaklığın Mirasçılarla Devamına İlişkin Hüküm Bulunması Hâlinde  193

c. Komandit Ortaklıkta Ayrılan Komandite veya Komanditer  Ortağın Sorumluluğu  194

aa. Komanditer Ortağın Ölümü  194

bb. Komandite Ortağın Ölümü  194

cc. Tek Komandite Ortağın Bulunması ve Bu Ortağın Ölmesi 195

II. YAPISAL DEĞİŞİKLİKLERDE ORTAKLARIN SORUMLULUĞU   196

A. Birleşme  198

1. Birleşebilecek Ortaklıklar  200

2. Birleşme Kararı 202

3. Birleşmeden Önce Doğan Borçlardan Sorumluluk  202

4. Alacaklıların Korunması 204

a. Alacaklıların Teminat İsteme Hakkı 204

b. İnceleme Hakkı 208

5. İşçilik Alacaklarından Şirket Ortaklarının Sorumluluğu  209

6. Devrolunan Sıfatıyla Bir Ticari İşletmenin Bir Ticaret Ortaklığı ile Birleşmesi 213

7. Zamanaşımı Süresi 214

B. Bölünme  215

1. Bölünme Kavramı ve Bölünebilen Ortaklıklar  215

2. Kişi Ortaklıklarının Bölünememesi 216

C. Tür Değiştirme  217

1. Tür Değiştirme Kavramı 217

2. Tür Değiştirebilecek Ortaklıklar  221

3. Tür Değiştirmeden Önce ve Sonra Doğan Borçlardan  Sorumluluk  223

4. Ticaret Ortaklığının Ticari İşletmeye veya Ticari İşletmenin  Ticaret Ortaklığına Dönüşmesi 224

5. Yapısal Değişiklik İşlemlerine Katılanların Sorumluluğu  226

III. KİŞİ ORTAKLIKLARINDA ORTAKLIK ALACAKLILARININ DAVA VE TAKİP  İMKÂNLARI 228

A. Adi Ortaklıkta Alacaklıların Başvurabileceği Hukuki Yollar 228

1. Adi Ortaklığın Taraf Ehliyeti ve Hukuki Niteliği 228

2. Dava Arkadaşlığı ve Husumetin Belirlenmesi 233

3. Yargıtay Uygulaması 234

4. İcra Takipleri Bakımından Durum   237

5. İflas  238

B. Kollektif Ortaklıkta Alacaklıların Başvurabileceği Hukuki Yollar  239

1. Dava ve Takip Hakkı 239

a. Kollektif Ortaklığın Taraf Ehliyeti 239

b. Ortakların İkinci Derece Sorumluluğu  240

c. Dava ve Takip Hakkı 241

2. İflas ve Alacaklıların Korunması 242

a. Ortakların Sorumluluğunun Birinci Dereceye Çıkması 242

aa. İcra Takibinin Semeresiz Kalması 243

bb. Ortaklığın Sona Ermesi Hâlinde Ortaklara Başvuru  244

cc. İçtihadı Birleştirme Kararlarının Etkisi 245

dd. Şirket Aleyhine Verilen İlâmın Ortaklara Karşı İcrası 247

ee. Birinci Derece Sorumluluğun Sonuçları 247

ff. İkinci Derecede Sorumluluğun Aksinin Kararlaştırılması veya  Feragat Edilmesi 248

b. Tasfiyeden Dönme  249

c. Ortakların İflas Yoluyla Takibi 250

aa. Kollektif Ortakların İflasa Tabi Olmasının Sebebi 250

bb. Ortaklık İflasının Sonuçları 250

cc. Ortakların İflas Yoluyla Takibi 251

a) İflas Takibinin Şartları ve Sınırları 252

b) İflas Takibi ile Haciz Takibi Arasındaki İlişki 252

c) Olağanüstü İflas  253

d) Taksirli ve Hileli İflasta Ortakların Sorumluluğu  254

d. Sorumluluğun Kapsamı 255

e. Zamanaşımı Süresi 258

C. Komandit Ortaklıkta Alacaklıların Başvurabileceği Hukuki Yollar 258

1. Komanditer Ortağa Başvuru Şartları 258

2. Komanditerin Sorumluluğunun Kapsamı ve Sınırı 259

IV. ORTAKLARIN KİŞİSEL ALACAKLILARININ TALEPLERİ 260

A. Adi Ortaklıkta Kişisel Alacaklıların Hakları 260

1. Kar ve Tasfiye Payının Haczi 260

a. Elbirliği Mülkiyetinin Hukuki Niteliği 260

b. Elbirliği Mülkiyetinin Alacaklılar Bakımından Sonuçları 261

c. Paylı Mülkiyetin Kararlaştırılması ve Sonuçları 263

d. Alman Hukukunda MoPeG Sonrası Durum   264

2. Ortağın Kişisel Alacaklılarının Başvurabileceği Haklar  264

a. Tasfiye Payının Haczi ve Ortaklığın Sona Ermesi 265

b. Kâr Payı ve Diğer Alacakların Haczi 266

B. Kollektif Ortaklıkta Kişisel Alacaklıların Hakları 267

1. Kişisel Alacaklıların Başvurabileceği Mali Haklar  267

2. Kar ve Tasfiye Payının Haczi 268

3. Ortaklık ve Ortak Alacaklıları Arasındaki Öncelik İlişkisi 270

4. Takas Yasağı ve İstisnaları 271

C. Komandit Ortaklıkta Kişisel Alacaklıların Hakları 271

V. İÇ İLİŞKİDE ORTAKLAR ARASINDA SORUMLULUK   272

A. Adi Ortaklıkta Kar ve Zarar Dağılımına Göre İç İlişkide  Sorumluluk  272

1. Kar ve Zarar Paylarının Belirlenmesi 272

2. Aslan Payı Ortaklığı Yasağı 273

3. Ortaklık Konusu Dışında Elde Edilen Kazançlar  274

4. Zarara Katlanma Yükümlülüğü  274

5. Emeğini Sermaye Olarak Koyan Ortağın Durumu  275

6. Tasfiye Aşamasında İç İlişkide Sorumluluk  277

B. Kollektif Ortaklıkta Kar ve Zarar Dağılımına Göre İç  İlişkide Sorumluluk  277

1. Kar ve Zarar Paylarının Belirlenmesi 277

2. Kâr Dağıtım Kararı 278

3. Kar ve Zarar Paylarının Belirlenmesinde Paylaştırıcı Tayini 278

4. Zarara Katlanma Yükümlülüğü  279

5. Tasfiye Hâlinde İç İlişkide Sorumluluk  280

a. Tasfiye Memurlarının Görev ve Yetkileri 280

C. Komandit Ortaklıkta Kar ve Zarar Dağılımına Göre İç  İlişkide Sorumluluk  281

1. Kar ve Zarar Paylarının Belirlenmesi 281

2. Komanditer Ortağın Kâr ve Zarara Katılımının Özellikleri 281

3. Tasfiye Hâlinde İç İlişkide Sorumluluk  282

VI. ORTAĞIN DİĞER ORTAKLARA RÜCU TALEBİ 283

A. Adi Ortaklıkta Rücu  284

1. Rücu Hakkının Şartları ve Kapsamı 284

2. İç İlişkide Rücu Talebinin Kapsamı 285

3. Ortağın Ortaklıktan Olan Alacağı ile Rücu İlişkisi 285

4. Emeğini Sermaye Olarak Getiren Ortağın Rücu Hakkı 286

B. Kollektif Ortaklıkta Rücu  286

C. Komandit Ortaklıkta Rücu  289

1. Komandite Ortağın Rücu Hakkı 289

2. Komanditerin Sınırlı Sorumluluğunun Rücu Hakkına Etkisi 289

VII. KİŞİ ORTAKLIKLARINDA SORUMLULUK REJİMİNE İLİŞKİN GENEL DEĞERLENDİRME   290

SONUÇ   293

KAYNAKÇA   297