Tek Satıcılık Sözleşmesinde Fesih Sebepleri

ÖNSÖZ   V

İÇİNDEKİLER   VII

KISALTMALAR   XIII

GİRİŞ  1

BİRİNCİ BÖLÜM

GENEL OLARAK TEK SATICILIK SÖZLEŞMESİ: UNSURLARI, TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE SONA ERME HALLERİ

1.1.   Tek Satıcılık Sözleşmesinin Unsurları 9

1.1.1.  Tek Satıcının Kendi Adına ve Hesabına Hareket Etmesi 9

1.1.2.  Sağlayıcının Tek Satıcıya Tekel Hakkı Sağlaması 11

1.1.3.  Tek Satıcının Pazarlama, Satış ve Sürümü Arttırma  Faaliyetlerinde Bulunması 12

1.2.   Tarafların Yükümlülükleri 12

1.2.1.  Sağlayıcının Yükümlülükleri 13

1.2.1.1.   Mal Teslim Yükümlülüğü  13

1.2.1.2.   Tek Satıcıyı Destekleme (Sadakat) Yükümlülüğü  14

1.2.1.3.   Sözleşme Bölgesinde Doğrudan Doğruya Satış Yapmama Yükümlülüğü  15

1.2.2.  Tek Satıcının Yükümlülükleri 18

1.2.2.1.   Mal Satın Alma Yükümlülüğü  18

1.2.2.2.   Sürümü Arttırma Yükümlülüğü  19

1.2.2.3.   Sağlayıcının Menfaatlerini Koruma Yükümlülüğü  22

1.2.2.3.1.  Rekabet Etmeme Yükümlülüğü  23

1.2.2.3.2.  Bilgi Verme Yükümlülüğü  24

1.2.2.3.3.  Talimatlara Uyma  25

1.2.2.3.4.  Sır Saklama  25

1.3.   Tek Satıcılık Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 26

1.4.   Tek Satıcılık Sözleşmesine Uygulanacak Hükümler 31

1.5.   Tek Satıcılık Sözleşmesinde Genel Olarak Sona Erme Halleri ve Fesih  40

1.6.   Fesih Hakkının Kullanılmasına İlişkin Ortak  Özellikler 41

1.6.1.  Fesih Hakkının Kullanılması 41

1.6.2.  Fesih Bildiriminin İçeriği 43

1.6.3.  Fesih Bildiriminin Şekli 45

İKİNCİ BÖLÜM

TEK SATICILIK SÖZLEŞMESİNİN OLAĞAN FESHİ

2.1.   Genel Olarak  49

2.2.   Belirli Süreli Tek Satıcılık Sözleşmesinde Olağan  Fesih Hakkı Tanınması 54

2.3.   Tek Satıcılık Sözleşmesinde Fesih Bildirim Süresinin Değerlendirilmesi 58

2.3.1.  Taraflarca Kararlaştırılmış Olması Halinde  58

2.3.2.  Taraflarca Kararlaştırılmamış Olması Halinde  59

2.3.2.1.   Kıyas Yoluyla Uygulama Görüşü  60

2.3.2.2.   Yaratma Görüşü  63

2.3.2.3.   Yargıtay’ın Uygulaması ve Görüşümüz  64

2.4.   Tek Satıcılık Sözleşmesi Açısından Vekâlet  Sözleşmesine Özgü Azil ve İstifa Hükümlerinin  Uygulanabilirliğinin Değerlendirilmesi 67

2.5.   Tek Satıcılık Sözleşmesinde Olağan Fesih Hakkının Sınırları 69

2.5.1.  Genel Olarak  69

2.5.2.  Ayrımcılık Yasağının Olağan Fesih Hakkının  Sınırlarından Biri Olup Olmadığının  Değerlendirilmesi 70

2.5.3.  Sözleşmede Olağan Fesih Hakkını Sınırlandıran  Kayıtların Geçerliliği 71

2.5.4.  Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı 76

2.5.4.1.   Olağan Feshin Karşı Tarafa Zarar Vermek Amacıyla  Kullanıldığı Haller 76

2.5.4.2.   Olağan Feshin Çelişkili Davranış Yasağına Aykırı Olarak Kullanıldığı Haller 77

2.5.4.3.   Fesih Bildirim Süresinin Yetersiz Olduğu Haller 77

2.5.4.4.   Orantılılık İlkesine Aykırı Hallerin Hakkın Kötüye  Kullanılması Açısından Değerlendirilmesi 78

2.5.5.  Olağan Fesih Hakkının Kötüye Kullanılmasının Feshin Geçerliliğine Etkisi 79

2.6.   Fesih Bildirim Süresi İçerisinde Haklı Sebeple Fesih İmkanının Değerlendirilmesi 81

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TEK SATICILIK SÖZLEŞMESİNDE OLAĞANÜSTÜ (HAKLI SEBEPLE) FESHİN ÖZELLİKLERİ VE TASNİFİ

3.1.   Genel Olarak  85

3.2.   İfa Engellerinin Tasnifi 91

3.3.   Tek Satıcılık Sözleşmesinde Haklı Sebeple Feshin  Hukuki Dayanağı 95

3.4.   Haklı Sebeple Fesih Hakkının Kullanılması 99

3.4.1.  Haklı Sebeple Fesihten Önce Karşı Tarafa Telafi Süresi Verilmesi Gerekip Gerekmediğinin Değerlendirilmesi 99

3.4.2.  Haklı Sebeple Fesih Hakkının Belirli Bir Süre Sonra  Sonuç Doğuracak Şekilde Kullanılması 104

3.4.3.  Feshin Geçerli Sayılması için Fesih Sebebinin  Bildirilmesinin Gerekli Olup Olmadığının  Değerlendirilmesi 104

3.4.4.  Fesih Sebebinin Sonradan Bildirilmesi 106

3.4.5.  Sözleşmede Fesih için Haklı Sebep Kararlaştırılmasının Değerlendirilmesi 108

3.4.6.  Haklı Sebeple Fesih Hakkını Sınırlandıran Kayıtların Değerlendirilmesi 113

3.4.7.  Haklı Sebeple Fesih Hakkının Kullanılacağı Sürenin  Değerlendirilmesi 115

3.5.   Haklı Bir Sebep Olmaksızın Yapılan Derhal  Feshin Tek Satıcılık Sözleşmesini Sona Erdirip  Erdirmeyeceğinin Değerlendirilmesi 115

3.6.   Yargıtay Uygulamasında Ortaya Çıkan Bir Kavram: Eylemli Feshin Değerlendirilmesi 119

3.7.   Tahvil 121

3.8.   Tarafların Şahsi Durumunda Meydana Gelen  Değişiklikler Nedeniyle Haklı Sebeple Fesih  İmkanının Değerlendirilmesi 124

3.8.1.  Ölüm    125

3.8.2.  Gaiplik  128

3.8.3.  Kısıtlanma  129

3.8.4.  Tasfiye  131

3.8.5.  İflas  133

3.8.6.  Konkordato  134

3.8.7.  Tür Değiştirme, Birleşme, Ortaklık Payının Devri 138

3.8.8.  Ticari İşletmenin Devri 139

3.9.   Türk Borçlar Kanunu’nun Genel Hükümlerinde  Düzenlenen Fesih Sebeplerinin Haklı Sebeple Fesih ile İlişkisi 142

3.9.1.  Temerrüt 142

3.9.1.1.   Genel Olarak  142

3.9.1.2.   Temerrüt Nedeniyle Feshin Asli Edim Yükümlülüğünün Türüne Göre Değerlendirilmesi 147

3.9.1.2.1.  Yapma Edimleri Açısından  148

3.9.1.2.2.  Yapmama Edimleri Açısından  149

3.9.1.3.   Tek Satıcılık Sözleşmesinin Temerrüt Sebebiyle  Feshedilebilmesi için Bu Durumun Aynı Zamanda  Çekilmezlik Oluşturmasının Gerekip Gerekmediği 151

3.9.1.4.   Sözleşmede Temerrüt Nedeniyle Feshe İlişkin Kayıtlar 156

3.9.1.5.   Alacaklı Temerrüdü Nedeniyle Fesih  160

3.9.1.6.   Temerrüt ile Haklı Sebeple Fesih Hallerinin Örtüşmesi Halinde Bu Hükümlerin Yarışıp Yarışmayacağının  Değerlendirilmesi 163

3.9.2.  Kusurlu Sonraki İmkânsızlık  164

3.9.3.  İfa Güçsüzlüğü  167

3.9.3.1.   Genel Olarak  167

3.9.3.2.   İfa Güçsüzlüğü ve Temerrüt Hallerinin Kesişmesi Halinde Uygulanacak Hükmün Belirlenmesi 173

3.9.3.3.   Tek Satıcılık Sözleşmesinde İfa Güçsüzlüğü Nedeniyle  Fesih ve Haklı Sebeple Fesih Hakkının Yarışıp  Yarışmayacağının Değerlendirilmesi 175

3.9.4.  Öncelenmiş Sözleşmeye Aykırılık  176

3.9.4.1.   Genel Olarak  176

3.9.4.2.   Doktrinde Yer Alan Görüşlerin Değerlendirilmesi 179

3.9.5.  Aşırı İfa Güçlüğü  182

3.9.5.1.   Genel Olarak  182

3.9.5.2.   Uyarlamanın Şartları 188

3.9.5.3.   Tek Satıcılık Sözleşmesinde Haklı Sebeple Fesih ve İşlem Temelinin Çökmesi Kapsamında Fesih Hakkının Yarışıp Yarışmayacağının Değerlendirilmesi 191

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

TEK SATICILIK SÖZLEŞMESİ AÇISINDAN YARGI UYGULAMASINDA HAKLI SEBEPLE FESHE İLİŞKİN ÖRNEK OLAYLAR

4.1.   Genel Olarak

4.2.   Tek Satıcı Açısından Haklı Sebep Oluşturabilecek Haller 200

4.2.1.  Sağlayıcının Mal Teslim Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 200

4.2.2.  Sağlayıcının Tek Satıcıyı Destekleme (Sadakat)  Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 202

4.2.3.  Sağlayıcının Sözleşme Bölgesinde Doğrudan Doğruya  Satış Yapmama Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine  Getirmemesi 203

4.3.   Sağlayıcı Açısından Haklı Sebep Oluşturabilecek  Haller 210

4.3.1.  Tek Satıcının Asgari Alım Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 210

4.3.2.  Tek Satıcının Sürümü Arttırma Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 217

4.3.2.1.   Tek Satıcının Müşteri Hizmetlerini Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 221

4.3.3.  Tek Satıcının Sağlayıcının Menfaatlerini Koruma  Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 222

4.3.3.1.   Tek Satıcının Sağlayıcı ile Rekabet Etmeme  Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 224

4.3.3.2.   Tek Satıcının Sağlayıcıya Bilgi Verme Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 228

4.3.3.3.   Tek Satıcının Talimatlara Uyma Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 229

4.3.3.4.   Tek Satıcının Sır Saklama Yükümlülüğünü Gereği Gibi Yerine Getirmemesi 230

4.4.   Haklı Sebep Oluşturabilecek Bazı Özel Haller 231

4.4.1.  Sözleşmede Tek Taraflı Değişiklik Yapılması 231

4.4.2.  İşletme İzninin Kaybedilmesi 233

4.4.3.  İşyerini Kapatmak  233

4.4.4.  Hastalık  234

4.4.5.  Askerlik  234

SONUÇ   237

KAYNAKÇA   241