Milletlerarası Özel Hukukta Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarında Uygulanacak Hukuk

ÖNSÖZ   III

İÇİNDEKİLER   V

KISALTMALAR LİSTESİ  XI

GİRİŞ  1

BİRİNCİ BÖLÜM

KRİPTO VARLIK TEKNOLOJİSİ

I. Kripto Varlıkların Altyapısı: Blokzincir   3

A. Blokzincir Teknolojisinin Ortaya Çıkışı ve Tanımı 3

B. Blokzincir Teknolojisine İlişkin Bazı Temel Kavramlar 5

1. Kripto Madenciliği (Mining) 5

2. Kriptografik Hash Fonksiyonu  7

3. Blokların Oluşumu  8

4. Çatallanma (Fork) 9

C. Blokzincir Türleri 10

1. Genel (Public) Blokzincir 10

2. Özel (Private) Blokzincir 10

3. Konsorsiyum (Consortium) Blokzincir 11

D. Blokzincir Kullanıcıları 11

E. Blokzincir Uzlaşma (Consensus) Protokolleri 12

1. Proof of Work (PoW-İş Kanıtı) 12

2. Proof of Stake (PoS-Hisse İspatı) 13

F. Blokzincir Teknolojisinin Özellikleri ve Teknik Yapısı 13

1. Dağıtık Ağ Yapısı 14

2. Merkezi Olmama  15

3. Verilerin Değiştirilememesi 16

4. Şeffaflık ve Gizlilik  17

II. Kripto Varlıklar   18

A. Kripto Varlık Kavramı 18

B. Kripto Varlıkların Sınıflandırılması 20

1. Teknik Açıdan Kripto Varlıkların Sınıflandırılması 21

2. Kripto Varlıkların Temsil Ettikleri Değere Göre  Sınıflandırılması 22

a. Yerel Kripto Varlıklar (Native-Crypto-Assets) 22

b.Yerel Olmayan Kripto Varlıklar (Non-Native Crypto Assets) 23

(1) Hizmet Tokenleri (Utility Tokens) 23

(2) Menkul Kıymet Tokenleri (Security Tokens) 24

(3) E-Para Tokenleri (E-Money Tokens) 27

(4) Varlığa Dayalı Tokenler (Asset-referenced Tokens) 29

C. Kripto Varlıklara İlişkin Bazı Kavramlar 30

1. Açık Anahtar (Public Key) 30

2. Gizli Anahtar (Private Key) 31

3. Kripto Varlık Cüzdanları 33

a. Soğuk Cüzdanlar 33

(1) Donanım Cüzdan  34

(2) Kâğıt Cüzdan  34

b. Sıcak Cüzdanlar 35

(1) Masaüstü Cüzdan  35

(2) Çevrimiçi Cüzdan  35

(3) Mobil Cüzdan  35

4. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları 36

a. Genel Olarak  36

b. Tanımı 37

c. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına İlişkin Düzenlemeler 39

d. İşleyişi 40

5. Kripto Varlıkların İlk Arzı (ICO) 42

6. Bazı Kripto Varlık Birimleri 44

a. Bitcoin  44

b. Ethereum    44

c. Ripple  45

İKİNCİ BÖLÜM

KRİPTO VARLIK ÜZERİNDEKİ HAKKIN KONUSU VE
HUKUKİ NİTELİĞİ

I. Genel Olarak   47

II. Kripto Varlık Üzerindeki Hakkın Konusu ve Hukuki Niteliği  48

A. Karşılaştırmalı Hukukta Kripto Varlıkların Hukuki Niteliği 48

1. Genel Olarak  48

2. İsviçre  49

3. Almanya  52

4. Lihtenştayn  53

B. Türk Eşya Hukuku Çerçevesinde Kripto Varlıkların Hukuki Durumu  54

1. Genel 54

2. Kripto Varlıkların Eşya Hukuku Açısından Hukuki  Niteliklerinin Değerlendirilmesi 57

a. Eşya Kavramı 57

b. Eşya Kavramının Unsurları 59

(1) Kişi Dışılık Unsuru  59

(2) Sınırların Belli Olması Unsuru  59

(3) Zilyetliğe (Hakimiyet Kurmaya) Elverişli Olması Unsuru  61

i. Genel Olarak Zilyetlik  63

ii. Kripto Varlıklar Üzerindeki Hakimiyetin Zilyetlik Olarak  Değerlendirilmesi Yönünden İnceleme  65

(4) Cismanilik Unsuru  67

3. Kripto Varlıkların Karışması ve Ayni Haklarda Belirlilik İlkesi 69

4. Kripto Varlıkların Gayri Maddi Malvarlığı Olarak  Değerlendirilmesi 71

5. Kripto Varlıkları Hukuki Anlamda Eşya Olarak Değerlendiren Görüşler 72

6. Kripto Varlıkların Hukuki Anlamda Eşya Olarak  Değerlendirilmesine Dair Görüşlerimiz  73

C. Türk Sermaye Piyasası Hukuku Çerçevesinde Kripto  Varlıkların Hukuki Durumu  75

1. Sermaye Piyasası Aracı Kavramı 75

2. Kripto Varlıkların Sermaye Piyasası Aracı Olarak  Nitelendirilmesi 77

a. Menkul Kıymetler 77

(1) Tanımı 77

(2) Menkul Kıymet Sayılma Kriterleri 79

(3) Kıymetli Evrak ve Evraksız Kıymetli Evrak  81

(4) Kaydi Menkul Kıymetlerin Hukuki Niteliği 85

b. Diğer Sermaye Piyasası Araçlarının Kripto Varlık Kapsamında Değerlendirilmesi 87

(1) Türev Araçlar 87

(2) Yatırım Sözleşmesi 88

D. Türk Para Hukuku Çerçevesinde Kripto Varlıkların Hukuki Durumu  89

1. Genel Olarak  89

2. Paranın İşlevleri 90

3. Para Türleri 92

a. Elektronik Para  92

b. Sanal Paralar 94

E. Değerlendirmelerimiz  96

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUKTA KRİPTO VARLIKLARA İLİŞKİN HAK SAHİPLİĞİ İHTİLAFLARINDA UYGULANACAK HUKUK

I. Genel Olarak   99

II. Milletlerarası Özel Hukuk Bakımından Yabancılık  Unsuru Kavramı  100

III. Kripto Varlık İhtilaflarında Yabancılık Unsurunun Tespiti  102

IV. Kripto Varlık Üzerindeki Hakkın Hukuki Niteliğinin Vasıflandırılması  104

V. Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarında Uygulanacak Hukukun Tespiti  105

A. Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Eşya Hukuku Çerçevesinde Uygulanacak Hukuk  105

B. Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Alacak Hakkı Yaklaşımı Çerçevesinde Uygulanacak Hukuk  107

1. Alacağın Devri Kapsamında Kripto Varlık Devri 107

2. Alacağın Devri Sözleşmesinin Tarafları Arasındaki İlişkiye  Uygulanacak Hukuk  108

3. Alacağın Devrinin Üçüncü Kişiler Bakımından Etkisine  Uygulanacak Hukuk  110

VI. Karşılaştırmalı Hukukta Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuku  Belirlemede Kullanılan Yöntemler   111

A. Alman Elektronik Kıymetli Evrak Kanunu Çerçevesinde Kıymetli Evrak Niteliğine Sahip Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuk  111

B. İsviçre Federal Kanunun Dağıtık Defter Teknolojisindeki Gelişmelere Uyarlanmasına İlişkin Kanun Çerçevesinde Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına  Uygulanacak Hukuk  113

C. Lihtenştayn Token ve Güvenilir Teknolojiler Hizmet  Sağlayıcıları Kanunu Çerçevesinde Kripto Varlıklara  İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuk  115

D. ABD Yeknesak Ticaret Kanunu Çerçevesinde Kripto  Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuk  116

VII. Milletlerarası Özel Hukukta Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarına Uygulanacak Hukuka  İlişkin Alternatif Düzenleme Arayışları  117

A. Dijital Varlıklar ve Özel Hukuka İlişkin UNIDROIT İlkeleri 117

B. Blokzinciri Teknolojisi, Akıllı Sözleşmeler ve Tüketicilerin Korunmasına ilişkin Avrupa Hukuku Enstitüsü (“ELI”)  İlkeleri 119

VIII. Kripto Varlıklara İlişkin Hak Sahipliği İhtilaflarında Uygulanacak Hukukun Tespitinde Alternatif Bağlama Noktaları  120

A. Tarafların İrade Serbestisi Çerçevesinde Seçtikleri Hukuk  120

B. Kripto Varlık Sicilinin Tutulduğu Yer Hukuku  122

C. Kripto Varlık İhraç Eden Kuruluşun Kanuni Merkezi veya Fiili İşyeri 123

D. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısının Bulunduğu Yer  Hukuku (PRIMA) 123

E. Kripto Varlık Üzerinde Fiili Kontrol Sahibi Kişinin Yerleşim Yeri veya Ticari Merkezinin Bulunduğu Yer 124

F. Daha Sıkı İlişkili Hukukun Uygulanması 125

G. Değerlendirmelerimiz ve Önerimiz  125

SONUÇ   127

KAYNAKÇA   137