Sepetim (0) Toplam: 0,00

MAGMATİK JEOMORFOLOJİGenel esaslar ve Türkiye’den örnekler

Liste Fiyatı : 140,00
İndirimli Fiyat : 126,00
Kazancınız : 14,00
Taksitli fiyat : 1 x 126,00
9789753687669
601271
MAGMATİK JEOMORFOLOJİ
MAGMATİK JEOMORFOLOJİ Genel esaslar ve Türkiye’den örnekler
126.00

Foto listesi

viii

Şekil listesi

xv

Tablo listesi

xxi

I- GENEL ESASLAR

 

Bölüm A: Yerküre

1

1.        Çekirdek

1

2.        Manto

2

3.        Litosfer

3

4.        Levha Tektoniği

5

5.        Levha Tektoniği ve Magmatizma

13

6.        Levha içi volkanizma: Sıcak Noktalar

16

Bölüm B: Magmatik kökenli kayalar

17

1.        Bileşimleri ve kökenleri

17

2.        Tekstür özellikleri

20

2.1.   Pegmatitik doku

20

2.2.   Faneritik doku

20

2.3.   Porfirik doku

21

2.4.   Afanitik doku

21

2.5.   Camsı doku

22

2.6.   Vesiküler doku

22

2.7.   Piroklastik doku

23

3.        Gaz içeriği, Sıcaklık ve Viskozite

23

4.        Magmatik kayaların sınıflaması

24

4.1.   Felsik magmatik kayalar

26

4.2.   Ortaç magmatik kayalar

27

4.3.   Mafik magmatik kayalar

27

4.4.   Ultramafik magmatik kayalar

28

Bölüm C: Magmatizma

31

1.        İntrüzif magmatizma

32

1.1.   Masif Plütonlar

34

1.1.1. Batolit

34

1.1.2. Lakolit

36

1.1.3. Lapolit

36

 

  1. Extrüzif magmatizma 41

Bölüm D: Magmatik kayalar üzerinde oluşan        121

yüzey şekilleri

Magmatik kayalarda ayrışma  121

  1. Volkanoklastik-Sedimanter yapılar 132
  2. Flüviyo-magmatik jeomorfoloji 134

Bölüm E: Volkanik Tehlikeler   169

  1. Lahar 170
  2. Volkanik kül/toz püskürmeleri 176
  3. Volkanik gaz yayılımı 181
  4. Asit yağmurları 185
  5. Volkanik strüktürlerde yamaç problemleri 186
  6. Volkanik depremler 191
  7. Volkanik faaliyetlerin klimatik etkileri 192
  8. Volkanik tsunamiler 194

Faydalanılan Kaynaklar – I       197

  1. ANAHATLARIYLA, TÜRKİYE’NİN

MAGMATİK YAPILARI    227

Bölüm F: Türkiye’nin plütonik yapılarına ait örnekler  229

  1. Felsik plütonik yapılar 231
  2. Mafik ve Ultramafik plütonik yapılar 247

Bölüm G: Türkiye’nin volkanik yapılarına ait örnekler 250

  1. Senozoik volkanizması 252
  2. Volkan konileri 253
    • Lav konileri 253
    • Stratovolkan konileri 257
    • Piroklastik koniler 263
  3. Volkanik örtüler 267
    • lav örtüleri 267
  • Piroklastik örtüler 270
  1. Volkanik patlama yapıları 272
  2. Volkanik dom yapıları 279
  3. Denizaltı volkanizması, Ofiyolitler 280

Faydalanılan Kaynaklar – II      284

İndeks  293

 

Foto Listesi

Foto A.1: 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminde, İzmit-

Adapazarı arası demiryolunda, Tepetarla

istasyonu yakınlarındaki ötelenme         11

 

Foto B.1: Pegmatitik doku (Pegmatit)         20

Foto B.2: Faneritik doku. (Granit)  20

Foto B.3: Porfirik doku. Her tür magmatik kayanın porfiri

olabilir 21

Foto B.4: Afanitik doku (Riyolit)    21

Foto B.5: Camsı doku (Obsidiyen)  22

Foto B.6: Vesiküler doku (S: Skorya, P: Pomza)     22

Foto B.7: Piroklastik doku (Volkanik tüf)   23

Foto B.8: GB Anadolu, Kemer-Köyceğiz bölümünde; Peridotit, Piroksenit, Hornblendit, Harzburjit örneklerinden oluşan ultrabazik kayalar (yani yeşil kayalar) ve hidratasyonla oluşan serpantinler geniş alanlar

kaplar   30

Foto B.9: 1600m rakımlı Çaykavak Geçidi (Niğde-Ulukışla yolu) mafik nitelikteki su altı volkanizmasına bağlı olarak, hidrostatik basınç etkisiyle şekillenerek katılaşan “Yastık lav (Pillow lav)” yapısı 30

 

Foto C.1: Üzerindeki örtü tabakalarının jeolojik mazi içinde aşınıp taşınması sonucunda karmaşık şekil

özellikleriyle ortaya çıkarlar      35

Foto C.2: Erozyon sonucu topografyada yüzeylenen Dayk ve

Nek. San Juan County, New Mexico      38

Foto C.3: Bu fotoğrafta, ilksel konumları tektonik deformasyon ile bozulan piroklastik, volkanoklastik istiften oluşan depo, daha genç mafik karakterli bir dayk ile

kesilmiştir        38

Foto C.4: Felsik piroklastikler içine enjekte olan “Sill” ve onu dikine kesen “Dayk” görülmektedir   39

Foto C.5: Volkanik nek; Devils Tower (Wyoming, ABD)    40

Foto C.6: Navajo volkanik sahası (New Meksika, USA)      40

Foto C.7: Farklı boyut ve şekillerdeki volkan bombası örnekleri 46

Foto C.8: Siyah, kırmızı-kahverengi tonları ile mafik skorya

taneleri 47

Foto C.9: Kula yöresindeki mafik tefra (skorya) örnekleri ve

tefra konisi yamacı       48

 

Foto C.10: Pomza; beyaz, gri, bej ve farklı tonlarındaki felsik bileşimli veziküler camsı volkanik bir üründür 48

Foto C.11: Volkanik kül; volkanik bir patlama sırasında

püskürtülen 2 mm den küçük kaya, mineral ve

cam parçacıklarının bir karışımıdır        49

Foto C.12: St. Helens Dağı'nın patlama sütunu (18 Mayıs 1980) 50 Foto C.13: Laki püskürümü (Izlanda tipi volkanik faaliyet)   53

Foto C.14: Yarık (Fissür baca) boyunca yüzeye çıkarak çevreye yayılan mafik lav akıntıları 53

Foto C.15: Laki çizgisel püskürümü 55

Foto C.16: 08 Mayıs 1902 tarihinde gerçekleşen Pele volkanizması ve “Pele kulesi” olarak

isimlendirilen sonrasında oluşan baca tıkacı       61

Foto C.17: (a) Hidrotermal püskürmeler, (b) Featik püskürmeler,

(c) Featomagmatik püskürümler 67

Foto C.18: İzlanda’daki fissür volkanizması ve diverjansa bağlı açılma. Thingvellir Ulusal Parkı (İzlanda) 70

Foto C.19: Erciyes Stratovolkan konisi ve çevresindeki parazit

koniler ve dom yapıları 77

Foto C.20: Kula çevresindeki yöresel adı “Divlit” olan mafik

bileşimli piroklastik (skorya) volkan konilerinden biri 79

Foto C.21: Kula çevresindeki genç bazalt akıntıları ve mafik bileşimli piroklastik (skorya) volkan konileri 79

Foto C.22: Piroklastik koniler, patlamalar sırasında koni duvarının deforme olmasıyla klasik koni şekillerini

kaybedebilirler  79

Foto C.23: Erciyes stratovolkan kopleksi içindeki Karagüllü

Tepe volkanik domu     80

Foto C.24: Bir baca aracılığı ile volkan krateri ya da kalderası içinde yüzeylenen ve felsik bileşimdeki yüksek viskoziteli lavlar, akarak patlama çukurunun dışına çıkıp, etrafa yayılma fırsatı bulamadan, hızlı bir şekilde katılaşarak baca tıkacı oluşturacak şekilde

kubbe yapısı oluştururlar           82

Foto C.25: Baca tıkacı lav domları; çok hızlı katılaşan, kıvamlı ve yapışkan lavların kaldera ya da krater içindeki kubbe yapılarıdır         82

Foto C.26: Sıcak, bazaltik pahoehoe tipi yüzeyli lav 84

Foto C.27: Sıcak bazaltik Aa tipi lavı          85

Foto C.28: Bloklu lavlardan oluşan mafik örtü        86

Foto C.29: Hassa (Hatay) leçesi leçe yapısı 87

Foto C.30: Basınç sırtları   88

 

Foto C.31: Hornitoslar; mafik lav akma ve örtülerinin

yüzeylerinde oluşan mikro relief şekillerinden biridir 89

Foto C.32: Sıçrama konileri; bir bacadan çıkan lav parçalarının baca çevresine sıçraması ile oluşur  90

Foto C.33: Lav kanalları    91

Foto C.34: Lav tünelleri     93

Foto C.35: Lav mağaraları  94

Foto C.36: Mafik lav örtülerindeki çökme yapıları   95

Foto C.37: Effüzif lav gazı bacaları 96

Foto C.38: Yastık lavlar (Pillow Lava)        97

Foto C.39: Bartın Güzelcehisar Bazalt sütunları      99

Foto C.40: Boyabat Kurusaray Köyü Bazalt sütunları          99

Foto C.41: 2011 Shinmoedake (Japonya) püskürmesi          100

Foto C.42: Farklı tane boyutundaki, felsik piroklastik ürün konkordant tabakalı, pekişmemiş (unkonsolide)

örtü depo          101

Foto C.43: Mafik unkonsolide piroklastiklerden (skorya) oluşan

tefra deposu      101

Foto C.44: Farklı püskürümlere ait felsik ve mafik unkonsolide

iri taneli piroklastik katmanlarının ardalanmalarndan oluşan tefra deposu 103

Foto C.45: Piroklastik akma bulutu 104

Foto C.46: Piroklastik dalga depolarının stratigrafik özellikleri        105

Foto C.47: Volkanik tüf tekstür ve Kapadokya’daki volkanik

tüfleri (İgnibritler) üzerinde gelişen aşınım şekiller         106

Foto C.48: Kapadokya yöresindeki farklı ignimbrit tabakalanma yapıları     107

Foto C.49: Otoklastik volkanik breş sahası  109

Foto C.50: Piroklastik volkanik breş           109

Foto C.51: Kolombiya’daki Nevado del Ruiz Dağı volkanizması (13 Kasım 1985) ile oluşan lahar akışı Chinchina

köyünü volkan çamuru gölüne çevirmişti           110

Foto C.52: 19 Mart 1982 tarihinde St. Helens Dağındaki volkanik faaliyet ile püskürtülen sıcak piroklastik malzemeler ve pomza kırıntıları, kar erimelerine neden olarak, lahar oluşturmuştur         111

Foto C.53: Endonezya’daki Galunggung volkanı 1982 püskürümü ile oluşan lahar akıntısı evlere ve ekili alanlara büyük zarar verdi         111

Foto C.54: Yılanlı Diatreması        113

Foto C.55: Meke Gölü (Tuzlagöl) maarı ve piroklastik konisi          114

Foto C.56: Acıgöl maarı, (Karapınar)         114

 

Foto C.57: Üstte Süphan Dağı krateri, Alttaki foto Kula volkanik sahasındaki piroklastik    koni olan Sandal Divliti ve krateri                       115

Foto C.58: Nemrut Kalderası konik şekilli olup, taban alanı

±36 km2 kadarken, üst alanı ±48 km2 civarındadır          116

Foto C.59: Mount Mazama Krater gölü kalderası (Oregon, ABD) 118

Foto C.60: Kīlauea, Hawaii Adaları'nda şu anda aktif olan bir volkan olup, Hawaii adasını oluşturan beş kalkan

volkanın en aktifidir      120

Foto C.61: Havaii tipi kaldera; devam eden dönemsel aktivitenin çökme deformasyonu nedeni ile kaldera morfolojisi değişimi güncelliğini korur  120

Foto D.1: Kaya yüzeylerinde çatlamalara neden olan ıslanma- kuruma ayrışma süreci “Termal Stres” olarak da tanımlanır    124

Foto D.2: Granitin hidroliz ile ayrışması sonucu kuvars,

feldspat ve mika ayrışarak dağılır          126

Foto D.3: dış yüzeyinden başlayarak oksidasyon ile altere olarak (kimyasal bozulma) limonite dönüşen, biyotit

ve amfibol içeren granitik bir kaya         127

Foto D.4: Plütonik kayalarda yüzey altında ayrışma süreçleri

özellikle toprak neminin kimyasal süreçleri

tetiklemesi ile güçlü şekilde devam eder 128

Foto D.5: Granit’te eksfoliasyon şeklindeki ayrışma 129

Foto D.6: Mafik volkanik kayada gelişen sferoidal ayrışma  130

Foto D.7: Epiklastik volkanik sedimanter kayalardan oluşan

istif      133

Foto D.8: Fiziksel zayıflık zonlarını takip ederek plütonik kayaların iç kesimlerine giren su; temas ettiği kaya yüzeyinden başlayarak hidroliz ile kayayı

ayrıştırmaya başlar        135

Foto D.9: Felsik plütonik yapıların yüzeylendiği, örtüden yoksun magmatik kayalar üzerinde gelişen tor

süreci; üst üste dizilmiş muntazam blokları oluşturur 136

Foto D.10: Yüzeyi deforme olmuş granit, diorit, dasit, dolerit,

  1. magmatik kayaların yuvarlak blokları olabilir 138

Foto D.11: Avşa Adası granitleri üzerinde gelişen ayrışma,

yarıntı erozyonu ve yamaç işlenmesi      139

Foto D.12: Şekil özellikleri itibarıyla farklı tip inselberg

örnekleri          140

 

Foto D.13: Kula’daki piroklastik tefra konileri (Divlit)

yamaçlarında ışınsal drenajın rill erozyonu

yaygındır          144

Foto D.14: Lapili konilerinin etek seviyelerinden malzeme

alındığında gevşek mafik klastikler gravitasyona

bağlı olarak, kayarak yer değiştirirler     144

Foto D.15: Ardışıklı bazalt akıntılarından oluşan kalın mafik

istif ve derin Palouse Nehri vadisi, Washington  145

Foto D.16: Bazalt platosu, Büt ve Mesa yapıları      146

Foto D.17: Volkanik tüflerdeki ana aşınım şekilleri 150

Foto D. 18: İgnimbirit plato yüzeyi ve yamaçlarda gelişen

yarıntılara ait oluk erozyonu      151

Foto D. 19: Aşınıma karşı farklı dirençteki ignibiritler üzerinde gelişen oluk erozyonu        151

Foto D.20: Kapadokya yöresindeki ignibiritler üzerinde gelişen peribacası aşınım şekilleri  152

Foto D.21: Kapadokya yöresindeki volkanik tüfler üzerinde

peribacalarının gelişim evreleri  152

Foto D.22: Geri planda henüz yarılmamış, farklı dirençteki ignimbrit ardalanması (A). Onun önündeki belirgin peribacası aşınım şekli (B). Ve ön planda şapkası düşmüş ve hızlı erozyon safhasındaki peribacası

kalıntısı (C)      153

Foto D.23: Kapadokya yöresinde, peribacalarının yamaç

üzerindeki lokasyonları 154

Foto D.24: İgnimbirit yamaçlarında, su erozyonu ile gelişen peribacası mantarkaya ve oyuklar       155

Foto D.25: İgnimbiritler üzerinde gelişen su ve rüzgâr erozyonu oyuntu aşınım şekilleri      155

Foto D.26: Kula volkanik sahasındaki gaz kaçma yapıları    156

Foto D.27: İgnimbiritlerden oluşan volkanik tüflerdeki erozyonal kubbe yapıları     157

Foto D.28: Kapadokya ignimbrit platosu     158

Foto D.29: İgnimbritlerden oluşan volkanik tüf platosu ve aşınım şekillerinin geliştiği yamaçlar      159

Foto D.30: Volkanik örtülerdeki mesa ve korniş yapıları, yamaç

profilindeki aşınım düzensizlikleri         159

Foto D.31:İgnimbirit içinde açılmış olan Ihlara Kanyonu

(Aksaray) ve paralel yamaç gerilemesi   161

Foto D32: siyah plaj kumlarının yakın çekim görüntüsü       162

Foto D.33: Siyah renkli bazalt kumlarından oluşan Sinop

Karakum Plajı  162

 

Foto D.34: Volkanik enkaz çığı birikimi tümsekleri

(hummocks)         164

Foto E.1: Süper Tayfun Goni (Rolly) (1 Kasım 2020) tetiklemesiyle, Mayon volkanının (Filipinler) yamaçlarından gelen yoğun lahar akışı afet boyutunda sonuçlara neden olmuştu 171

Foto E.2: Armero trajedisi, 13 Kasım 1985'te Kolombiya, Tolima'daki Nevado del Ruiz stratovolkanının patlamasının ardından lahar akıntısıyla meydana

geldi     172

Foto E.3: Merapi lahar akıntısı 28 Mart 2011          173

Foto E.4: 05 Nisan 1815 Tambora volkanı püskürmesi ile atmosfere salınan kül, toz, vb. volkanik aerosoller

sıra dışı hava olaylarına neden oldu       177

Foto E.5: Çapı 2-4 mm'den az olan volkanik kül örttüğü her

şeyi yüksek sıcaklığı ile zarar verir        179

Foto E.6: Vezüv volkanının MS 79 yılındaki püskürümü ile saçılan sıcak piroklastik yağışın altında kalıp, gömülerek yaşamlarını yitiren Pompeii şehrinin insanları halen antik kent içindeki müzede

sergilenmektedir           180

Foto E.7: Halema'uma'u kraterindeki gaz çıkışı, Kilauea,

Hawaii 181

Foto E.8: Ihlara kanyonundaki Kızılkaya ignimbiriti çatlaklı

yapısı ve blok düşmeleri 189

Foto E.9: İgnimbirit yıkılmaları kalın ignimbirit örtülerinde ait dikliklerin alınlarında          gelişen kuruma, gravitasyona bağlı çatlak ve yarıklar ile oluşan

kopmalardır      190

Foto G.1: Ağrı Dağı Stratovolkan konisi, 5137m zirve

yükseltisiyle Türkiye’nin en yüksek dağıdır 257

Foto G.2: Hasandağ ve Melendiz volkanik kütlesi ve ön planda genç volkanik örtünün yarılmasıyla oluşan alçak

plato yüzeyi      261

Foto G.3: Kula volkanik yöresi Sandal Piroklastik konisi

(Sandal divliti)  263

Foto G.4: Diyarbakır volkanik yöresi mafik bileşimli piroklastik

(skorya) volkan konsi    263

Foto G.5: Kula genç volkanik yöresindeki piroklastik volkan konileri        266

 

Foto G.6: Hassa bazalt örtüsü; bazalt örtüsü zengin bazik lav

akıntısı yüzey türleri ve zengin yüzey şekillerine

sahip bir volkanik yöredir         269

Foto G.7: Karacadağ (Diyarbakır) volkanizması bazalt örtüsü; bazik lav akıntısı yüzey türleri ve zengin yüzey

şekli çeşitliliğine sahip bir volkanik yöredir        269

Foto G.8: Kapadokya yöresindeki piroklastik örtü; parklı püskürümlere ait çok dönemli ignimbirit volkanik örtüsüdür          270

Foto G.9: Niğde merkez ile Çiftlik belediyesi arasında bulunan 1620m rakımlı Sekkin Geçidi ignibirit örtüsü içindeki

yol yarması      270

Foto G.10: Karaman volkanik yöresi; çok sayıda volkanik

patlama yapılarının bir arada bulunduğu bir sahadır        272

Foto G.11: Yılanlı Diatreması. Bazı yayınlarda maar olarak da ifade edilmiş olmasına        karşın morfolojik özellikleri nedeni ile diatrema türünde bir patlama şekli olarak

tanımlanmıştır  273

Foto G.12: Meke Gölü maarı ve piroklastik konisi   273

Foto G.13: Acıgöl Maarı    273

Foto G.14: Nar Gölü maarı 274

Foto G.15: Erciyes volkan kopleksi içindeki monojenik patlama

yapısı olan Cora Maarı  274

Foto G.16: Aygır Gölü Maarı; Süphan Dağı stratovolkan konisi güney etek düzlüğünde, piroklastik halkası ile yer alır 274

Foto G.17: Hasandağ stratovolkan konisi, Büyük Hasandağ ve Küçük Hasandağ kraterleri 275

Foto G.18: Süphan krateri ve krater gölü, koni etek düzlüğünde

ise Aygır maarı ve Van Gölü     276

Foto G.19: Gölcük Kalderası içindeki maar ve dom yapıları 278

Foto G.20: Erciyes Dağı ve dom yapıları    279

Foto G.21: Erciyes volkan kopleksi içindeki monojenik

püskürüme ait olan Dikartın Dağı dom yapısı     279

Foto G.22: Niğde-Ulukışla karayolu üzerinde, yol yarması

pillow lav (Yastık lav) yapısı kesiti        280

Foto G.23: Denizaltı volkanizması ve yastık lav yapılarının tipik örneklerinden biri de Karpaz, Balalan köyü (KKTC) çevresindekilerdir        281

Foto G.24: Peridotit ağırlıklı ultrabazik kayalardan oluşan yeşil kayalar yarması (GB Anadolu)       282

 

Şekiller Listesi

Şekil A.1: Yerkürenin iç katmanları 1

Şekil A.2: Manto ve litosfere ait kesit özellikler      2

Şekil A.3: Litosferin kesit özellikleri          3

Şekil A.4: Tektonik levhalar ve sınır özellikleri       6

Şekil A.5: Manto içindeki konveksiyon akıntıları ve tektonik

levha sınırları ile ilişkisi 7

Şekil A.6: Konverjans levha sınırları          8

Şekil A.7: Diverjans levha sınırı gelişim aşamaları  9

Şekil A.8: İzlanda karası üzerinden geçen Avrasya ve Kuzey Amerika tektonik levhaları arasındaki sınır, adayı yavaş yavaş bölerek parçaları bir birinden ayırırken aynı zamanda yeni kabuk oluşumu ile adanın alansal olarak büyümesinde ve şekilsel değişimine neden

olmaktadır        10

Şekil A.9: Avrasya, Afrika ve Arap Levhaları arasındaki Anadolu levhasının batıya hareketine müsaade

eden “Transform levha sınırları” 10

Şekil A.10: Karalar üzerindeki transform levha sınırı, yatay ve

ters yöndeki yer değiştirmeler    11

Şekil A.11: Okyanus tabanı transform faylı “Sırt-Sırt”

levha sınırı       11

Şekil A.12: Orta Atlantik Sırtı; yeni kabuk oluşumları ile şekillenen ve transform faylar ile kesilen, okyanus

tabanı bir diverjans levha sınırıdır          12

Şekil A.13: Dünyanın tektonik aktivite haritası. Son bir milyon

yılın tektonik ve volkanik faaliyetleri esas alınmıştır       14

Şekil A.14: Pasifik Okyanusu'nun kenarındaki deprem ve

volkanik aktivite zinciri 15

Şekil A.15: Pasifik Levhası ortasında yer alan Hawaii Adaları

ve deniz tabanı yükseltileri        16

Şekil A.16: Hawaii adaları ve volkanik deniz tabanı

yükseltilerinin şematik kesiti     16

 

Şekil B.1: Kaya türü ve kaya bileşimi arasındaki ilişki         19

Şekil B.2: Yerkürenin litosferindeki magmatik kayaların cins

ve kökenleri      19

 

Şekil C.1: Plütonizma, oluşan plütonik yapılar ve tektonik yükselmeye bağlı olarak gerçekleşen erozyon

sonucu plütonik yapıların yüzeylenmesi 33

 

Şekil C.2: Konverjans levha sınırındaki tektonik gelişmeler,

batolit oluşumu ve aşınım sonucu yüzeylenmesi 35

Şekil C.3: Üstte tipik lakolit ve lapolit kesiti, altta ise üzerindeki örtüsü sıyrılmış ve aşınıma karşı gösterdiği direnç farkından dolayı yüzeylenerek, belirginleşen lakolit domu 37

Şekil C.4: Volkan bacası içinde kalıp, katılaşan baca tıkacı, kendinden daha az dirençli olan koni malzemelerinin aşınması sonrasında değişik çap ve seviyedeki münferit sivri yükseltilere (Nek) dönüşürler        40

Şekil C.5: Bir volkan konisine ait magmatizma unsurları     41

Şekil C.6: Lav türleri, özellikleri ve oluşan magmatik kayalar          42

Şekil C.7: Patlamalı volkanizma ve ürünleri 45

Şekil C.8: Çizgisel püskürme (Fissür baca Volkanizması) ve oluşum şekli  53

Şekil C.9: Efüsiv püskürmelerden biri olan İzlanda tipi çizgisel

(fissür baca) Volkanizması        54

Şekil C.10: Efüziv Hawaii adalar zinciri fissür volkanizmasının

kökeni  55

Şekil C.11: Hawaii tipi püskürümün çizgisel adalar zinciri   56

Şekil C.12: Adalar ve okyanus tabanındaki yayılış alanları   56

Şekil C.13: Bir bacaya bağlı merkezi püskürme ile oluşan volkan

konisi ve volkanik unsurları      57

Şekil C.14: Patlamalı püskürme türleri        58

Şekil C.15: Stromboli ve Vulkano; İtalya’nın Sicilya açıklarındaki Aeolian takımadaları olarak bilinen 7 volkanik adadan iki tanesidir    59

Şekil C.16: Şiddetli patlamalar, püskürme bulutu, kül ve asit yağmurları, saniyede yüzlerce metre hızla koni yamacından aşağı istikamette yayılıp akan kızgın piroklastikler, viskoz lav akışı Vulkano tipi püskürmelerin öne çıkan özellikleridir   60

Şekil C.17: 08 Mayıs 1902 tarihinde gerçekleşen Pele volkanizması sırasındaki dinamik blast etkisi (patlama basınç dalgası) ve sıcak kül bulutu dalgalanmasının ortalama yönüne ait simülasyon

Haritası 62

Şekil C.18: Plinian tipi püskürme ve oluşan gaz, kül bulutunun

yükselmesi       63

Şekil C.19: Okyanus tabanında meydana gelen tipik bir denizaltı volkanizmasının şematik gösterimi 64

 

Şekil C.20: Buzul altı patlamaların genel modeli ve ilişkili volkanik fasiyes dağılımı         65

Şekil C.21: Eylül 2014 te gerçekleşen Ontake hidrovolkanik püskürümünün şematik kesiti   67

Şekil C.22: Farklı volkan konilerinin karakteristik özellikleri           69

Şekil C.23: İzlanda tipi volkanizma ve onun nedeni olan İzlanda’dan geçen diverjans sınırı  70

Şekil C.24: Hawaii tipi kalkan şekilli lav konisi      71

Şekil C.25: Kalkan şekilli tipik bir Hawaii volkanının şematik

enine kesiti       72

Şekil C.26: Hawaii adasındaki kalkan şekilli Kilauea volkanı           72

Şekil C.27: Tipik bir stratovolkan konisi kesit özellikleri     73

Şekil C.28: Ağrı Dağı Sayısal Yükselti Modeli (DEM) ve

KD-GB profili  74

Şekil C.29: Ağrı Dağı stratovolkan konisi; eğim(derece) ve

drenaj özellikleri           75

Şekil C.30: Ağrı Dağı Stratovolkanı ve Ağrı Dağını ve yakın

çevresini oluşturan magmatikler          76

Şekil C.31: Bacasından dallanan parazit konilerin olduğu bir

polijenik volkan konisinin         kesit özellikleri 77

Şekil C.32: Farklı tip Lav Domları  81

Şekil C.33: Viskozitesi yüksek felsik lavlar patlama bacası etrafındaki piroklastik birikim içinde hızla katılaşarak baca tıkacı bir dom oluşturabilir       82

Şekil C.34: Etna'nın Eylül 2004 püskürümünde, gerçekleşen

bazaltik lav kanallarının morfolojisi       92

Şekil C.35: Bazaltlarda gelişen sütunlu eklemler (Bazalt

sütunlar) oluşumu         98

Şekil C.36: Farklı yollarla gerçekleşen piroklastik depo

oluşumlarına ait tekstür ve strüktür özellikleri    102

Şekil C.37: Piroklastik akma ve dalga bulutları yer çekimi

güdümlü 30-100 km/saat hızla hareket eden, 200-800 C° arasında değişken yüksek sıcaklıklardaki kül, pomza blokları ve gaz karışımı bulutlardır   104

Şekil C.38: Dietrama ve kimberlit baca şematik enine kesiti 112

Şekil C.39: Monojenik volkan olan Maar patlama yapısı şematik

enkesiti 114

Şekil C.41: Kalderalar; büyük boyutlardaki volkanik çökme yapılarıdır       117

Şekil C.42: Yellowstone (Resurgent) tipi kaldera oluşumu   119

 

Şekil D.1: Donma-Çözülme süreci ile magmatik kayalar

fiziksel olarak bloklara ayrılarak parçalanırlar    123

Şekil D.2: Basınçtan kurtulma ayrışma süreci plütonik magmatik kayalarda en sık karşılaşılan fiziksel ayrışma şeklidir 125

Şekil D.3: Magmatik kayaların yüzey altındaki ayrışma gelişimi; fiziksel ve kimyasal süreçlerin birlikte çalışmasıyla gerçekleşir 130

Şekil D.4: Granitin şiddetli ayrışması ve oluşan regolitin süpürülmesi ile açığa çıkan yuvarlak blok oluşumu evreleri 137

Şekil D.5: Ağrı Dağı polijenetik jeomorfolojisi. Kuaterner

volkanizması ürünleri    142

Şekil D.6: Erciyes Dağı stratovolkan konisi (üstte) ve üzerinde gelişen buzul jeomorfolojisi 143

Şekil D.7: Bazalt platosu ve akarsu aşındırması ile gelişen masa

ve büt oluşumu 147

Şekil D.8: Bazalt, göl-akarsu, piroklastik ardalanmalı istifte

yamaç gerilemesi          148

Şekil D.9: Lahar hareketi ve etki alanı şekilsel özellikleri     166

Şekil D.10: Lahar akıntılarına ait birikintilerin yatak içinde,

yatay ve düşeydeki dağılışı        166

Şekil D.11: Terselmiş volkanik röliefin gelişim aşamaları    168

Şekil E.1: Volkanizma kökenli tehlikeler    169

Şekil E.2: St. Helen volkanı, piroklastik ve lahar alanları     174

Şekil E.3: Lahar tehlike riskini azaltmak için temel stratejilerin şematik gösterimi   175

Şekil E.4: Eyjafjallajökull volkanının 16 Nisan 2010 tarihli püskürüm fotosu ve volkanik kül bulutunun SEVIRI (Spinning Enhanced Visible and Infrared         Imager) verisine göre 3 farklı zaman aralığındaki mekânsal dağılışı              178

Şekil E.5: Nyos Gölü volkanik CO2 gazı püskürümü 182

Şekil E.6: Volkanik gazların iklim üzerindeki soğutucu etkisi          183

Şekil E.7: Magmanın litosfer içine enjekte olarak bir hazne oluşturmasının yarattığı stres; yerkabuğunda çatlama, kırılma deformasyonu için tetikleyici olur ve her kırık küçük bir deprem ile yeryüzünde hissedilir          191

Şekil E.8: Plinian püskürümü ile atmosfere salınan volkanik

ürünler ve solar radyasyon etkileşimi     193

Şekil E.9: Kıyı ve yakınlarında meydana gelen bir volkanizma sırasında denize ulaşarak deniz tabanına yayılan

 

büyük hacimlerdeki lav ya da piroklastik malzemeler

deniz tabanında önemli batimetrik değişikliklere

neden olur        195

Şekil E.10: Hunga-Tonga-Hunga-Ha’apai deniz altı volkanizmasının neden olduğu tsunami dalgaları, kıtaların Pasifik Okyanusu kıyılarına saatler içinde

ulaşarak hasarlara neden olmuştur         196

Şekil F.1: Türkiye’nin magmatik kökenli kayalarının dağılışı           228

Şekil F.2: Türkiye’nin plütonik kayalarının dağılışı 230

Şekil F.3: Yıldız Dağları (Istrancalar) metamorfik kütlesi içindeki

Demirköy granit batoliti 231

Şekil F.4: Türkiye’nin batı bölümündeki plütonik kayalar    232

Şekil F.5: Gebze(4) ve Çavuşbaşı(5) felsik plütonları İstanbul’un plütonik yapılarını oluşturur         233

Şekil F.6: Elmadağ (İstanbul) çevresinin jeoloji haritası       234

Şekil F.7: Güney Marmara plütonik yapıları 235

Şekil F.8: Uludağ granit batoliti      235

Şekil F.9: Uludağ plütonu blokdiyagramı    235

Şekil F.10: Madra Dağı, Kozak plütonu      237

Şekil F.11: Madra Dağı ve Kozak felsik batolit plütonu

jeolojik kesiti    237

Şekil F.12: Kuzey Ege plütonik yapıları      238

Şekil F.13: Orhaneli Plütonu ve çevresinin sayısal yükselti

modeli  238

Şekil F.14: Eğrigöz, Koyunoba ve Alaçam Oligosen granitoid

Plütonları         239

Şekil F.15: Anadolu’nun orta bölümündeki plütonik yapıların dağılışı        240

Şekil F.16: Üst Kretase-Paleosen Granitoyid (desensiz), Granit, Granodiyorit (+), Siyenit (x.x), Monzonit (#), Gabro (x) sokulumlarına ait Orta Anadolu plütonik yapıları        241

Şekil F.17: Batı Karadeniz felsik plütonları 242

Şekil F.18: Bolu Dağları metagranit plütonu 242

Şekil F.19: Mesozoik birimler içindeki Dogger (Orta Jura) granitoid sokulumlarına ait (g4 numaralı plütonlar)

Batı Karadeniz Plütonları          243

Şekil F.20: Doğu Karadeniz felsik plütonları           244

Şekil F.21: Doğu Karadeniz Dağları Mesozoik birimleri içine enjekte

olan Paleosen-Eosen felsik plütonik yapılar        244

Şekil F.22: Giresun Dağları Mesozoik birimleri içine enjekte

olan felsik plütonik yapılar        245

 

Şekil F.23: Bilecik-Beypazarı ve civarındaki felsik Plütonlar 246

Şekil F.24: Malatya, Bingöl, Van bölgesi felsik Plütonları    246

Şekil F.25: Aydın, Çine felsik plütonik kayalar       246

Şekil F.26: Türkiye’deki bazik ve Ultrabazik Plütonlar       247

Şekil F.27: Bursa-Akhisar-Uşak bölgesi bazik-ultrabazik

Plütonları         248

Şekil F.28: Muğla, Burdur, Fethiye bölgesi bazik-utrabazik Plütonları        248

Şekil F.29: Aksaray, Divriği, plütonları      249

Şekil F.30: Malatya, Bingöl, Van bölgesi felsik plütonları    249

Şekil G.1: Türkiye’deki volkanik kayaların dağılışı 251

Şekil G.2: Türkiye’deki volkan konileri ve aktif faylar         254

Şekil G.3: Karacadağ (Diyarbakır) lav konisi          255

Şekil G 4: Karacadağ Bazalt sahası 255

Şekil G.5: Tendürek Dağı, Ağrı Dağı volkanik bölgesi        256

Şekil G.6: Doğu Anadolu’daki stratovolkan konileri 258

Şekil G.7: Ağrı Dağı ve çevresi volkanik bölgesi     259

Şekil G.8: Süphan ve Tendürek Dağları volkanik bölgesi     260

Şekil G.9: Hasandağı ve Melendiz Volkanı 261

Şekil G.10: Orta Anadolu’daki GB dan itibaren; Karadağ, Karacadağ, Hasandağ, Melendiz ve Erciyes Dağı stratovolkan ve piroklastik konileri       262

Şekil G.11: Erciyes Dağı stratovolkan konisi; Orta Miyosen’den günümüze, çok dönemli püskürmelerle gerçekleşen koni morfolojisi, çok sayıdaki parazit koni, lav akışları, lav domları ve piroklastik yığışmalarla şekillenmiştir         262

Şekil G.12: Kula volkanik yöresindeki piroklastik koniler    264

Şekil G.13: Kula-Adala arası genç volkan reliyefi   265

Şekil G.14: Türkiye’deki lav örtülerinin dağılışı      268

Şekil G.15: Türkiye’deki piroklastik örtülerinin dağılışı       271

Şekil G.16: Karadağ volkan konisi (Karaman) ve parazit koni

ve dom yapıları 276

Şekil G.17: Erciyes Dağının buzullar tarafından aşındırılarak deforme edilmiş zirve bölgesi 276

Şekil G.18: Nemrut kalderası         277

Şekil G.19: Gölcük Kalderası         278

Şekil G.20: Molla Tepe Domu        280

Şekil G.21: Türkiye’deki denizaltı volkanizmasına ait kayaların dağılışı      283

 

Tablo Listesi

Tablo A.1: Boyutlarına göre büyük ve küçük tektonik

levhalardan bazıları         5

 

Tablo B.1: Bileşimlerine göre magma türleri ve magmatik

kayalar    18

Tablo B.2: Tipik felsik, ortaç, mafik ve ultramafik kayaların

yaygın mineralleri           24

Tablo B.3: Magmatik kayaların özellikleri ve sınıflaması     25

Tablo B.4: Yaygın magmatik kaya örnekleri 29

Tablo C.1: Magmatizma ve kapsamı           31

Tablo C.2: Piroklastikler ve piroklastik depoların tane

boyutlarına göre yapılan sınıflaması         45

Tablo C.3: Bazı volkanik püskürmelere ait gaz salınımlarının karşılaştırmalı yüzdeleri        51

Tablo D.1: Magmatik kayalardaki ayrışma ürünleri 131

Tablo D.2: Volkano-Sedimanter kayaların sınıflaması         132

Tablo E.1: Yıllık antropojenik – volkanik CO2 emisyon miktarı karşılaştırması        194

  • Açıklama
    • Foto listesi

      viii

      Şekil listesi

      xv

      Tablo listesi

      xxi

      I- GENEL ESASLAR

       

      Bölüm A: Yerküre

      1

      1.        Çekirdek

      1

      2.        Manto

      2

      3.        Litosfer

      3

      4.        Levha Tektoniği

      5

      5.        Levha Tektoniği ve Magmatizma

      13

      6.        Levha içi volkanizma: Sıcak Noktalar

      16

      Bölüm B: Magmatik kökenli kayalar

      17

      1.        Bileşimleri ve kökenleri

      17

      2.        Tekstür özellikleri

      20

      2.1.   Pegmatitik doku

      20

      2.2.   Faneritik doku

      20

      2.3.   Porfirik doku

      21

      2.4.   Afanitik doku

      21

      2.5.   Camsı doku

      22

      2.6.   Vesiküler doku

      22

      2.7.   Piroklastik doku

      23

      3.        Gaz içeriği, Sıcaklık ve Viskozite

      23

      4.        Magmatik kayaların sınıflaması

      24

      4.1.   Felsik magmatik kayalar

      26

      4.2.   Ortaç magmatik kayalar

      27

      4.3.   Mafik magmatik kayalar

      27

      4.4.   Ultramafik magmatik kayalar

      28

      Bölüm C: Magmatizma

      31

      1.        İntrüzif magmatizma

      32

      1.1.   Masif Plütonlar

      34

      1.1.1. Batolit

      34

      1.1.2. Lakolit

      36

      1.1.3. Lapolit

      36

       

      1. Extrüzif magmatizma 41

      Bölüm D: Magmatik kayalar üzerinde oluşan        121

      yüzey şekilleri

      Magmatik kayalarda ayrışma  121

      1. Volkanoklastik-Sedimanter yapılar 132
      2. Flüviyo-magmatik jeomorfoloji 134

      Bölüm E: Volkanik Tehlikeler   169

      1. Lahar 170
      2. Volkanik kül/toz püskürmeleri 176
      3. Volkanik gaz yayılımı 181
      4. Asit yağmurları 185
      5. Volkanik strüktürlerde yamaç problemleri 186
      6. Volkanik depremler 191
      7. Volkanik faaliyetlerin klimatik etkileri 192
      8. Volkanik tsunamiler 194

      Faydalanılan Kaynaklar – I       197

      1. ANAHATLARIYLA, TÜRKİYE’NİN

      MAGMATİK YAPILARI    227

      Bölüm F: Türkiye’nin plütonik yapılarına ait örnekler  229

      1. Felsik plütonik yapılar 231
      2. Mafik ve Ultramafik plütonik yapılar 247

      Bölüm G: Türkiye’nin volkanik yapılarına ait örnekler 250

      1. Senozoik volkanizması 252
      2. Volkan konileri 253
        • Lav konileri 253
        • Stratovolkan konileri 257
        • Piroklastik koniler 263
      3. Volkanik örtüler 267
        • lav örtüleri 267
      • Piroklastik örtüler 270
      1. Volkanik patlama yapıları 272
      2. Volkanik dom yapıları 279
      3. Denizaltı volkanizması, Ofiyolitler 280

      Faydalanılan Kaynaklar – II      284

      İndeks  293

       

      Foto Listesi

      Foto A.1: 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminde, İzmit-

      Adapazarı arası demiryolunda, Tepetarla

      istasyonu yakınlarındaki ötelenme         11

       

      Foto B.1: Pegmatitik doku (Pegmatit)         20

      Foto B.2: Faneritik doku. (Granit)  20

      Foto B.3: Porfirik doku. Her tür magmatik kayanın porfiri

      olabilir 21

      Foto B.4: Afanitik doku (Riyolit)    21

      Foto B.5: Camsı doku (Obsidiyen)  22

      Foto B.6: Vesiküler doku (S: Skorya, P: Pomza)     22

      Foto B.7: Piroklastik doku (Volkanik tüf)   23

      Foto B.8: GB Anadolu, Kemer-Köyceğiz bölümünde; Peridotit, Piroksenit, Hornblendit, Harzburjit örneklerinden oluşan ultrabazik kayalar (yani yeşil kayalar) ve hidratasyonla oluşan serpantinler geniş alanlar

      kaplar   30

      Foto B.9: 1600m rakımlı Çaykavak Geçidi (Niğde-Ulukışla yolu) mafik nitelikteki su altı volkanizmasına bağlı olarak, hidrostatik basınç etkisiyle şekillenerek katılaşan “Yastık lav (Pillow lav)” yapısı 30

       

      Foto C.1: Üzerindeki örtü tabakalarının jeolojik mazi içinde aşınıp taşınması sonucunda karmaşık şekil

      özellikleriyle ortaya çıkarlar      35

      Foto C.2: Erozyon sonucu topografyada yüzeylenen Dayk ve

      Nek. San Juan County, New Mexico      38

      Foto C.3: Bu fotoğrafta, ilksel konumları tektonik deformasyon ile bozulan piroklastik, volkanoklastik istiften oluşan depo, daha genç mafik karakterli bir dayk ile

      kesilmiştir        38

      Foto C.4: Felsik piroklastikler içine enjekte olan “Sill” ve onu dikine kesen “Dayk” görülmektedir   39

      Foto C.5: Volkanik nek; Devils Tower (Wyoming, ABD)    40

      Foto C.6: Navajo volkanik sahası (New Meksika, USA)      40

      Foto C.7: Farklı boyut ve şekillerdeki volkan bombası örnekleri 46

      Foto C.8: Siyah, kırmızı-kahverengi tonları ile mafik skorya

      taneleri 47

      Foto C.9: Kula yöresindeki mafik tefra (skorya) örnekleri ve

      tefra konisi yamacı       48

       

      Foto C.10: Pomza; beyaz, gri, bej ve farklı tonlarındaki felsik bileşimli veziküler camsı volkanik bir üründür 48

      Foto C.11: Volkanik kül; volkanik bir patlama sırasında

      püskürtülen 2 mm den küçük kaya, mineral ve

      cam parçacıklarının bir karışımıdır        49

      Foto C.12: St. Helens Dağı'nın patlama sütunu (18 Mayıs 1980) 50 Foto C.13: Laki püskürümü (Izlanda tipi volkanik faaliyet)   53

      Foto C.14: Yarık (Fissür baca) boyunca yüzeye çıkarak çevreye yayılan mafik lav akıntıları 53

      Foto C.15: Laki çizgisel püskürümü 55

      Foto C.16: 08 Mayıs 1902 tarihinde gerçekleşen Pele volkanizması ve “Pele kulesi” olarak

      isimlendirilen sonrasında oluşan baca tıkacı       61

      Foto C.17: (a) Hidrotermal püskürmeler, (b) Featik püskürmeler,

      (c) Featomagmatik püskürümler 67

      Foto C.18: İzlanda’daki fissür volkanizması ve diverjansa bağlı açılma. Thingvellir Ulusal Parkı (İzlanda) 70

      Foto C.19: Erciyes Stratovolkan konisi ve çevresindeki parazit

      koniler ve dom yapıları 77

      Foto C.20: Kula çevresindeki yöresel adı “Divlit” olan mafik

      bileşimli piroklastik (skorya) volkan konilerinden biri 79

      Foto C.21: Kula çevresindeki genç bazalt akıntıları ve mafik bileşimli piroklastik (skorya) volkan konileri 79

      Foto C.22: Piroklastik koniler, patlamalar sırasında koni duvarının deforme olmasıyla klasik koni şekillerini

      kaybedebilirler  79

      Foto C.23: Erciyes stratovolkan kopleksi içindeki Karagüllü

      Tepe volkanik domu     80

      Foto C.24: Bir baca aracılığı ile volkan krateri ya da kalderası içinde yüzeylenen ve felsik bileşimdeki yüksek viskoziteli lavlar, akarak patlama çukurunun dışına çıkıp, etrafa yayılma fırsatı bulamadan, hızlı bir şekilde katılaşarak baca tıkacı oluşturacak şekilde

      kubbe yapısı oluştururlar           82

      Foto C.25: Baca tıkacı lav domları; çok hızlı katılaşan, kıvamlı ve yapışkan lavların kaldera ya da krater içindeki kubbe yapılarıdır         82

      Foto C.26: Sıcak, bazaltik pahoehoe tipi yüzeyli lav 84

      Foto C.27: Sıcak bazaltik Aa tipi lavı          85

      Foto C.28: Bloklu lavlardan oluşan mafik örtü        86

      Foto C.29: Hassa (Hatay) leçesi leçe yapısı 87

      Foto C.30: Basınç sırtları   88

       

      Foto C.31: Hornitoslar; mafik lav akma ve örtülerinin

      yüzeylerinde oluşan mikro relief şekillerinden biridir 89

      Foto C.32: Sıçrama konileri; bir bacadan çıkan lav parçalarının baca çevresine sıçraması ile oluşur  90

      Foto C.33: Lav kanalları    91

      Foto C.34: Lav tünelleri     93

      Foto C.35: Lav mağaraları  94

      Foto C.36: Mafik lav örtülerindeki çökme yapıları   95

      Foto C.37: Effüzif lav gazı bacaları 96

      Foto C.38: Yastık lavlar (Pillow Lava)        97

      Foto C.39: Bartın Güzelcehisar Bazalt sütunları      99

      Foto C.40: Boyabat Kurusaray Köyü Bazalt sütunları          99

      Foto C.41: 2011 Shinmoedake (Japonya) püskürmesi          100

      Foto C.42: Farklı tane boyutundaki, felsik piroklastik ürün konkordant tabakalı, pekişmemiş (unkonsolide)

      örtü depo          101

      Foto C.43: Mafik unkonsolide piroklastiklerden (skorya) oluşan

      tefra deposu      101

      Foto C.44: Farklı püskürümlere ait felsik ve mafik unkonsolide

      iri taneli piroklastik katmanlarının ardalanmalarndan oluşan tefra deposu 103

      Foto C.45: Piroklastik akma bulutu 104

      Foto C.46: Piroklastik dalga depolarının stratigrafik özellikleri        105

      Foto C.47: Volkanik tüf tekstür ve Kapadokya’daki volkanik

      tüfleri (İgnibritler) üzerinde gelişen aşınım şekiller         106

      Foto C.48: Kapadokya yöresindeki farklı ignimbrit tabakalanma yapıları     107

      Foto C.49: Otoklastik volkanik breş sahası  109

      Foto C.50: Piroklastik volkanik breş           109

      Foto C.51: Kolombiya’daki Nevado del Ruiz Dağı volkanizması (13 Kasım 1985) ile oluşan lahar akışı Chinchina

      köyünü volkan çamuru gölüne çevirmişti           110

      Foto C.52: 19 Mart 1982 tarihinde St. Helens Dağındaki volkanik faaliyet ile püskürtülen sıcak piroklastik malzemeler ve pomza kırıntıları, kar erimelerine neden olarak, lahar oluşturmuştur         111

      Foto C.53: Endonezya’daki Galunggung volkanı 1982 püskürümü ile oluşan lahar akıntısı evlere ve ekili alanlara büyük zarar verdi         111

      Foto C.54: Yılanlı Diatreması        113

      Foto C.55: Meke Gölü (Tuzlagöl) maarı ve piroklastik konisi          114

      Foto C.56: Acıgöl maarı, (Karapınar)         114

       

      Foto C.57: Üstte Süphan Dağı krateri, Alttaki foto Kula volkanik sahasındaki piroklastik    koni olan Sandal Divliti ve krateri                       115

      Foto C.58: Nemrut Kalderası konik şekilli olup, taban alanı

      ±36 km2 kadarken, üst alanı ±48 km2 civarındadır          116

      Foto C.59: Mount Mazama Krater gölü kalderası (Oregon, ABD) 118

      Foto C.60: Kīlauea, Hawaii Adaları'nda şu anda aktif olan bir volkan olup, Hawaii adasını oluşturan beş kalkan

      volkanın en aktifidir      120

      Foto C.61: Havaii tipi kaldera; devam eden dönemsel aktivitenin çökme deformasyonu nedeni ile kaldera morfolojisi değişimi güncelliğini korur  120

      Foto D.1: Kaya yüzeylerinde çatlamalara neden olan ıslanma- kuruma ayrışma süreci “Termal Stres” olarak da tanımlanır    124

      Foto D.2: Granitin hidroliz ile ayrışması sonucu kuvars,

      feldspat ve mika ayrışarak dağılır          126

      Foto D.3: dış yüzeyinden başlayarak oksidasyon ile altere olarak (kimyasal bozulma) limonite dönüşen, biyotit

      ve amfibol içeren granitik bir kaya         127

      Foto D.4: Plütonik kayalarda yüzey altında ayrışma süreçleri

      özellikle toprak neminin kimyasal süreçleri

      tetiklemesi ile güçlü şekilde devam eder 128

      Foto D.5: Granit’te eksfoliasyon şeklindeki ayrışma 129

      Foto D.6: Mafik volkanik kayada gelişen sferoidal ayrışma  130

      Foto D.7: Epiklastik volkanik sedimanter kayalardan oluşan

      istif      133

      Foto D.8: Fiziksel zayıflık zonlarını takip ederek plütonik kayaların iç kesimlerine giren su; temas ettiği kaya yüzeyinden başlayarak hidroliz ile kayayı

      ayrıştırmaya başlar        135

      Foto D.9: Felsik plütonik yapıların yüzeylendiği, örtüden yoksun magmatik kayalar üzerinde gelişen tor

      süreci; üst üste dizilmiş muntazam blokları oluşturur 136

      Foto D.10: Yüzeyi deforme olmuş granit, diorit, dasit, dolerit,

      1. magmatik kayaların yuvarlak blokları olabilir 138

      Foto D.11: Avşa Adası granitleri üzerinde gelişen ayrışma,

      yarıntı erozyonu ve yamaç işlenmesi      139

      Foto D.12: Şekil özellikleri itibarıyla farklı tip inselberg

      örnekleri          140

       

      Foto D.13: Kula’daki piroklastik tefra konileri (Divlit)

      yamaçlarında ışınsal drenajın rill erozyonu

      yaygındır          144

      Foto D.14: Lapili konilerinin etek seviyelerinden malzeme

      alındığında gevşek mafik klastikler gravitasyona

      bağlı olarak, kayarak yer değiştirirler     144

      Foto D.15: Ardışıklı bazalt akıntılarından oluşan kalın mafik

      istif ve derin Palouse Nehri vadisi, Washington  145

      Foto D.16: Bazalt platosu, Büt ve Mesa yapıları      146

      Foto D.17: Volkanik tüflerdeki ana aşınım şekilleri 150

      Foto D. 18: İgnimbirit plato yüzeyi ve yamaçlarda gelişen

      yarıntılara ait oluk erozyonu      151

      Foto D. 19: Aşınıma karşı farklı dirençteki ignibiritler üzerinde gelişen oluk erozyonu        151

      Foto D.20: Kapadokya yöresindeki ignibiritler üzerinde gelişen peribacası aşınım şekilleri  152

      Foto D.21: Kapadokya yöresindeki volkanik tüfler üzerinde

      peribacalarının gelişim evreleri  152

      Foto D.22: Geri planda henüz yarılmamış, farklı dirençteki ignimbrit ardalanması (A). Onun önündeki belirgin peribacası aşınım şekli (B). Ve ön planda şapkası düşmüş ve hızlı erozyon safhasındaki peribacası

      kalıntısı (C)      153

      Foto D.23: Kapadokya yöresinde, peribacalarının yamaç

      üzerindeki lokasyonları 154

      Foto D.24: İgnimbirit yamaçlarında, su erozyonu ile gelişen peribacası mantarkaya ve oyuklar       155

      Foto D.25: İgnimbiritler üzerinde gelişen su ve rüzgâr erozyonu oyuntu aşınım şekilleri      155

      Foto D.26: Kula volkanik sahasındaki gaz kaçma yapıları    156

      Foto D.27: İgnimbiritlerden oluşan volkanik tüflerdeki erozyonal kubbe yapıları     157

      Foto D.28: Kapadokya ignimbrit platosu     158

      Foto D.29: İgnimbritlerden oluşan volkanik tüf platosu ve aşınım şekillerinin geliştiği yamaçlar      159

      Foto D.30: Volkanik örtülerdeki mesa ve korniş yapıları, yamaç

      profilindeki aşınım düzensizlikleri         159

      Foto D.31:İgnimbirit içinde açılmış olan Ihlara Kanyonu

      (Aksaray) ve paralel yamaç gerilemesi   161

      Foto D32: siyah plaj kumlarının yakın çekim görüntüsü       162

      Foto D.33: Siyah renkli bazalt kumlarından oluşan Sinop

      Karakum Plajı  162

       

      Foto D.34: Volkanik enkaz çığı birikimi tümsekleri

      (hummocks)         164

      Foto E.1: Süper Tayfun Goni (Rolly) (1 Kasım 2020) tetiklemesiyle, Mayon volkanının (Filipinler) yamaçlarından gelen yoğun lahar akışı afet boyutunda sonuçlara neden olmuştu 171

      Foto E.2: Armero trajedisi, 13 Kasım 1985'te Kolombiya, Tolima'daki Nevado del Ruiz stratovolkanının patlamasının ardından lahar akıntısıyla meydana

      geldi     172

      Foto E.3: Merapi lahar akıntısı 28 Mart 2011          173

      Foto E.4: 05 Nisan 1815 Tambora volkanı püskürmesi ile atmosfere salınan kül, toz, vb. volkanik aerosoller

      sıra dışı hava olaylarına neden oldu       177

      Foto E.5: Çapı 2-4 mm'den az olan volkanik kül örttüğü her

      şeyi yüksek sıcaklığı ile zarar verir        179

      Foto E.6: Vezüv volkanının MS 79 yılındaki püskürümü ile saçılan sıcak piroklastik yağışın altında kalıp, gömülerek yaşamlarını yitiren Pompeii şehrinin insanları halen antik kent içindeki müzede

      sergilenmektedir           180

      Foto E.7: Halema'uma'u kraterindeki gaz çıkışı, Kilauea,

      Hawaii 181

      Foto E.8: Ihlara kanyonundaki Kızılkaya ignimbiriti çatlaklı

      yapısı ve blok düşmeleri 189

      Foto E.9: İgnimbirit yıkılmaları kalın ignimbirit örtülerinde ait dikliklerin alınlarında          gelişen kuruma, gravitasyona bağlı çatlak ve yarıklar ile oluşan

      kopmalardır      190

      Foto G.1: Ağrı Dağı Stratovolkan konisi, 5137m zirve

      yükseltisiyle Türkiye’nin en yüksek dağıdır 257

      Foto G.2: Hasandağ ve Melendiz volkanik kütlesi ve ön planda genç volkanik örtünün yarılmasıyla oluşan alçak

      plato yüzeyi      261

      Foto G.3: Kula volkanik yöresi Sandal Piroklastik konisi

      (Sandal divliti)  263

      Foto G.4: Diyarbakır volkanik yöresi mafik bileşimli piroklastik

      (skorya) volkan konsi    263

      Foto G.5: Kula genç volkanik yöresindeki piroklastik volkan konileri        266

       

      Foto G.6: Hassa bazalt örtüsü; bazalt örtüsü zengin bazik lav

      akıntısı yüzey türleri ve zengin yüzey şekillerine

      sahip bir volkanik yöredir         269

      Foto G.7: Karacadağ (Diyarbakır) volkanizması bazalt örtüsü; bazik lav akıntısı yüzey türleri ve zengin yüzey

      şekli çeşitliliğine sahip bir volkanik yöredir        269

      Foto G.8: Kapadokya yöresindeki piroklastik örtü; parklı püskürümlere ait çok dönemli ignimbirit volkanik örtüsüdür          270

      Foto G.9: Niğde merkez ile Çiftlik belediyesi arasında bulunan 1620m rakımlı Sekkin Geçidi ignibirit örtüsü içindeki

      yol yarması      270

      Foto G.10: Karaman volkanik yöresi; çok sayıda volkanik

      patlama yapılarının bir arada bulunduğu bir sahadır        272

      Foto G.11: Yılanlı Diatreması. Bazı yayınlarda maar olarak da ifade edilmiş olmasına        karşın morfolojik özellikleri nedeni ile diatrema türünde bir patlama şekli olarak

      tanımlanmıştır  273

      Foto G.12: Meke Gölü maarı ve piroklastik konisi   273

      Foto G.13: Acıgöl Maarı    273

      Foto G.14: Nar Gölü maarı 274

      Foto G.15: Erciyes volkan kopleksi içindeki monojenik patlama

      yapısı olan Cora Maarı  274

      Foto G.16: Aygır Gölü Maarı; Süphan Dağı stratovolkan konisi güney etek düzlüğünde, piroklastik halkası ile yer alır 274

      Foto G.17: Hasandağ stratovolkan konisi, Büyük Hasandağ ve Küçük Hasandağ kraterleri 275

      Foto G.18: Süphan krateri ve krater gölü, koni etek düzlüğünde

      ise Aygır maarı ve Van Gölü     276

      Foto G.19: Gölcük Kalderası içindeki maar ve dom yapıları 278

      Foto G.20: Erciyes Dağı ve dom yapıları    279

      Foto G.21: Erciyes volkan kopleksi içindeki monojenik

      püskürüme ait olan Dikartın Dağı dom yapısı     279

      Foto G.22: Niğde-Ulukışla karayolu üzerinde, yol yarması

      pillow lav (Yastık lav) yapısı kesiti        280

      Foto G.23: Denizaltı volkanizması ve yastık lav yapılarının tipik örneklerinden biri de Karpaz, Balalan köyü (KKTC) çevresindekilerdir        281

      Foto G.24: Peridotit ağırlıklı ultrabazik kayalardan oluşan yeşil kayalar yarması (GB Anadolu)       282

       

      Şekiller Listesi

      Şekil A.1: Yerkürenin iç katmanları 1

      Şekil A.2: Manto ve litosfere ait kesit özellikler      2

      Şekil A.3: Litosferin kesit özellikleri          3

      Şekil A.4: Tektonik levhalar ve sınır özellikleri       6

      Şekil A.5: Manto içindeki konveksiyon akıntıları ve tektonik

      levha sınırları ile ilişkisi 7

      Şekil A.6: Konverjans levha sınırları          8

      Şekil A.7: Diverjans levha sınırı gelişim aşamaları  9

      Şekil A.8: İzlanda karası üzerinden geçen Avrasya ve Kuzey Amerika tektonik levhaları arasındaki sınır, adayı yavaş yavaş bölerek parçaları bir birinden ayırırken aynı zamanda yeni kabuk oluşumu ile adanın alansal olarak büyümesinde ve şekilsel değişimine neden

      olmaktadır        10

      Şekil A.9: Avrasya, Afrika ve Arap Levhaları arasındaki Anadolu levhasının batıya hareketine müsaade

      eden “Transform levha sınırları” 10

      Şekil A.10: Karalar üzerindeki transform levha sınırı, yatay ve

      ters yöndeki yer değiştirmeler    11

      Şekil A.11: Okyanus tabanı transform faylı “Sırt-Sırt”

      levha sınırı       11

      Şekil A.12: Orta Atlantik Sırtı; yeni kabuk oluşumları ile şekillenen ve transform faylar ile kesilen, okyanus

      tabanı bir diverjans levha sınırıdır          12

      Şekil A.13: Dünyanın tektonik aktivite haritası. Son bir milyon

      yılın tektonik ve volkanik faaliyetleri esas alınmıştır       14

      Şekil A.14: Pasifik Okyanusu'nun kenarındaki deprem ve

      volkanik aktivite zinciri 15

      Şekil A.15: Pasifik Levhası ortasında yer alan Hawaii Adaları

      ve deniz tabanı yükseltileri        16

      Şekil A.16: Hawaii adaları ve volkanik deniz tabanı

      yükseltilerinin şematik kesiti     16

       

      Şekil B.1: Kaya türü ve kaya bileşimi arasındaki ilişki         19

      Şekil B.2: Yerkürenin litosferindeki magmatik kayaların cins

      ve kökenleri      19

       

      Şekil C.1: Plütonizma, oluşan plütonik yapılar ve tektonik yükselmeye bağlı olarak gerçekleşen erozyon

      sonucu plütonik yapıların yüzeylenmesi 33

       

      Şekil C.2: Konverjans levha sınırındaki tektonik gelişmeler,

      batolit oluşumu ve aşınım sonucu yüzeylenmesi 35

      Şekil C.3: Üstte tipik lakolit ve lapolit kesiti, altta ise üzerindeki örtüsü sıyrılmış ve aşınıma karşı gösterdiği direnç farkından dolayı yüzeylenerek, belirginleşen lakolit domu 37

      Şekil C.4: Volkan bacası içinde kalıp, katılaşan baca tıkacı, kendinden daha az dirençli olan koni malzemelerinin aşınması sonrasında değişik çap ve seviyedeki münferit sivri yükseltilere (Nek) dönüşürler        40

      Şekil C.5: Bir volkan konisine ait magmatizma unsurları     41

      Şekil C.6: Lav türleri, özellikleri ve oluşan magmatik kayalar          42

      Şekil C.7: Patlamalı volkanizma ve ürünleri 45

      Şekil C.8: Çizgisel püskürme (Fissür baca Volkanizması) ve oluşum şekli  53

      Şekil C.9: Efüsiv püskürmelerden biri olan İzlanda tipi çizgisel

      (fissür baca) Volkanizması        54

      Şekil C.10: Efüziv Hawaii adalar zinciri fissür volkanizmasının

      kökeni  55

      Şekil C.11: Hawaii tipi püskürümün çizgisel adalar zinciri   56

      Şekil C.12: Adalar ve okyanus tabanındaki yayılış alanları   56

      Şekil C.13: Bir bacaya bağlı merkezi püskürme ile oluşan volkan

      konisi ve volkanik unsurları      57

      Şekil C.14: Patlamalı püskürme türleri        58

      Şekil C.15: Stromboli ve Vulkano; İtalya’nın Sicilya açıklarındaki Aeolian takımadaları olarak bilinen 7 volkanik adadan iki tanesidir    59

      Şekil C.16: Şiddetli patlamalar, püskürme bulutu, kül ve asit yağmurları, saniyede yüzlerce metre hızla koni yamacından aşağı istikamette yayılıp akan kızgın piroklastikler, viskoz lav akışı Vulkano tipi püskürmelerin öne çıkan özellikleridir   60

      Şekil C.17: 08 Mayıs 1902 tarihinde gerçekleşen Pele volkanizması sırasındaki dinamik blast etkisi (patlama basınç dalgası) ve sıcak kül bulutu dalgalanmasının ortalama yönüne ait simülasyon

      Haritası 62

      Şekil C.18: Plinian tipi püskürme ve oluşan gaz, kül bulutunun

      yükselmesi       63

      Şekil C.19: Okyanus tabanında meydana gelen tipik bir denizaltı volkanizmasının şematik gösterimi 64

       

      Şekil C.20: Buzul altı patlamaların genel modeli ve ilişkili volkanik fasiyes dağılımı         65

      Şekil C.21: Eylül 2014 te gerçekleşen Ontake hidrovolkanik püskürümünün şematik kesiti   67

      Şekil C.22: Farklı volkan konilerinin karakteristik özellikleri           69

      Şekil C.23: İzlanda tipi volkanizma ve onun nedeni olan İzlanda’dan geçen diverjans sınırı  70

      Şekil C.24: Hawaii tipi kalkan şekilli lav konisi      71

      Şekil C.25: Kalkan şekilli tipik bir Hawaii volkanının şematik

      enine kesiti       72

      Şekil C.26: Hawaii adasındaki kalkan şekilli Kilauea volkanı           72

      Şekil C.27: Tipik bir stratovolkan konisi kesit özellikleri     73

      Şekil C.28: Ağrı Dağı Sayısal Yükselti Modeli (DEM) ve

      KD-GB profili  74

      Şekil C.29: Ağrı Dağı stratovolkan konisi; eğim(derece) ve

      drenaj özellikleri           75

      Şekil C.30: Ağrı Dağı Stratovolkanı ve Ağrı Dağını ve yakın

      çevresini oluşturan magmatikler          76

      Şekil C.31: Bacasından dallanan parazit konilerin olduğu bir

      polijenik volkan konisinin         kesit özellikleri 77

      Şekil C.32: Farklı tip Lav Domları  81

      Şekil C.33: Viskozitesi yüksek felsik lavlar patlama bacası etrafındaki piroklastik birikim içinde hızla katılaşarak baca tıkacı bir dom oluşturabilir       82

      Şekil C.34: Etna'nın Eylül 2004 püskürümünde, gerçekleşen

      bazaltik lav kanallarının morfolojisi       92

      Şekil C.35: Bazaltlarda gelişen sütunlu eklemler (Bazalt

      sütunlar) oluşumu         98

      Şekil C.36: Farklı yollarla gerçekleşen piroklastik depo

      oluşumlarına ait tekstür ve strüktür özellikleri    102

      Şekil C.37: Piroklastik akma ve dalga bulutları yer çekimi

      güdümlü 30-100 km/saat hızla hareket eden, 200-800 C° arasında değişken yüksek sıcaklıklardaki kül, pomza blokları ve gaz karışımı bulutlardır   104

      Şekil C.38: Dietrama ve kimberlit baca şematik enine kesiti 112

      Şekil C.39: Monojenik volkan olan Maar patlama yapısı şematik

      enkesiti 114

      Şekil C.41: Kalderalar; büyük boyutlardaki volkanik çökme yapılarıdır       117

      Şekil C.42: Yellowstone (Resurgent) tipi kaldera oluşumu   119

       

      Şekil D.1: Donma-Çözülme süreci ile magmatik kayalar

      fiziksel olarak bloklara ayrılarak parçalanırlar    123

      Şekil D.2: Basınçtan kurtulma ayrışma süreci plütonik magmatik kayalarda en sık karşılaşılan fiziksel ayrışma şeklidir 125

      Şekil D.3: Magmatik kayaların yüzey altındaki ayrışma gelişimi; fiziksel ve kimyasal süreçlerin birlikte çalışmasıyla gerçekleşir 130

      Şekil D.4: Granitin şiddetli ayrışması ve oluşan regolitin süpürülmesi ile açığa çıkan yuvarlak blok oluşumu evreleri 137

      Şekil D.5: Ağrı Dağı polijenetik jeomorfolojisi. Kuaterner

      volkanizması ürünleri    142

      Şekil D.6: Erciyes Dağı stratovolkan konisi (üstte) ve üzerinde gelişen buzul jeomorfolojisi 143

      Şekil D.7: Bazalt platosu ve akarsu aşındırması ile gelişen masa

      ve büt oluşumu 147

      Şekil D.8: Bazalt, göl-akarsu, piroklastik ardalanmalı istifte

      yamaç gerilemesi          148

      Şekil D.9: Lahar hareketi ve etki alanı şekilsel özellikleri     166

      Şekil D.10: Lahar akıntılarına ait birikintilerin yatak içinde,

      yatay ve düşeydeki dağılışı        166

      Şekil D.11: Terselmiş volkanik röliefin gelişim aşamaları    168

      Şekil E.1: Volkanizma kökenli tehlikeler    169

      Şekil E.2: St. Helen volkanı, piroklastik ve lahar alanları     174

      Şekil E.3: Lahar tehlike riskini azaltmak için temel stratejilerin şematik gösterimi   175

      Şekil E.4: Eyjafjallajökull volkanının 16 Nisan 2010 tarihli püskürüm fotosu ve volkanik kül bulutunun SEVIRI (Spinning Enhanced Visible and Infrared         Imager) verisine göre 3 farklı zaman aralığındaki mekânsal dağılışı              178

      Şekil E.5: Nyos Gölü volkanik CO2 gazı püskürümü 182

      Şekil E.6: Volkanik gazların iklim üzerindeki soğutucu etkisi          183

      Şekil E.7: Magmanın litosfer içine enjekte olarak bir hazne oluşturmasının yarattığı stres; yerkabuğunda çatlama, kırılma deformasyonu için tetikleyici olur ve her kırık küçük bir deprem ile yeryüzünde hissedilir          191

      Şekil E.8: Plinian püskürümü ile atmosfere salınan volkanik

      ürünler ve solar radyasyon etkileşimi     193

      Şekil E.9: Kıyı ve yakınlarında meydana gelen bir volkanizma sırasında denize ulaşarak deniz tabanına yayılan

       

      büyük hacimlerdeki lav ya da piroklastik malzemeler

      deniz tabanında önemli batimetrik değişikliklere

      neden olur        195

      Şekil E.10: Hunga-Tonga-Hunga-Ha’apai deniz altı volkanizmasının neden olduğu tsunami dalgaları, kıtaların Pasifik Okyanusu kıyılarına saatler içinde

      ulaşarak hasarlara neden olmuştur         196

      Şekil F.1: Türkiye’nin magmatik kökenli kayalarının dağılışı           228

      Şekil F.2: Türkiye’nin plütonik kayalarının dağılışı 230

      Şekil F.3: Yıldız Dağları (Istrancalar) metamorfik kütlesi içindeki

      Demirköy granit batoliti 231

      Şekil F.4: Türkiye’nin batı bölümündeki plütonik kayalar    232

      Şekil F.5: Gebze(4) ve Çavuşbaşı(5) felsik plütonları İstanbul’un plütonik yapılarını oluşturur         233

      Şekil F.6: Elmadağ (İstanbul) çevresinin jeoloji haritası       234

      Şekil F.7: Güney Marmara plütonik yapıları 235

      Şekil F.8: Uludağ granit batoliti      235

      Şekil F.9: Uludağ plütonu blokdiyagramı    235

      Şekil F.10: Madra Dağı, Kozak plütonu      237

      Şekil F.11: Madra Dağı ve Kozak felsik batolit plütonu

      jeolojik kesiti    237

      Şekil F.12: Kuzey Ege plütonik yapıları      238

      Şekil F.13: Orhaneli Plütonu ve çevresinin sayısal yükselti

      modeli  238

      Şekil F.14: Eğrigöz, Koyunoba ve Alaçam Oligosen granitoid

      Plütonları         239

      Şekil F.15: Anadolu’nun orta bölümündeki plütonik yapıların dağılışı        240

      Şekil F.16: Üst Kretase-Paleosen Granitoyid (desensiz), Granit, Granodiyorit (+), Siyenit (x.x), Monzonit (#), Gabro (x) sokulumlarına ait Orta Anadolu plütonik yapıları        241

      Şekil F.17: Batı Karadeniz felsik plütonları 242

      Şekil F.18: Bolu Dağları metagranit plütonu 242

      Şekil F.19: Mesozoik birimler içindeki Dogger (Orta Jura) granitoid sokulumlarına ait (g4 numaralı plütonlar)

      Batı Karadeniz Plütonları          243

      Şekil F.20: Doğu Karadeniz felsik plütonları           244

      Şekil F.21: Doğu Karadeniz Dağları Mesozoik birimleri içine enjekte

      olan Paleosen-Eosen felsik plütonik yapılar        244

      Şekil F.22: Giresun Dağları Mesozoik birimleri içine enjekte

      olan felsik plütonik yapılar        245

       

      Şekil F.23: Bilecik-Beypazarı ve civarındaki felsik Plütonlar 246

      Şekil F.24: Malatya, Bingöl, Van bölgesi felsik Plütonları    246

      Şekil F.25: Aydın, Çine felsik plütonik kayalar       246

      Şekil F.26: Türkiye’deki bazik ve Ultrabazik Plütonlar       247

      Şekil F.27: Bursa-Akhisar-Uşak bölgesi bazik-ultrabazik

      Plütonları         248

      Şekil F.28: Muğla, Burdur, Fethiye bölgesi bazik-utrabazik Plütonları        248

      Şekil F.29: Aksaray, Divriği, plütonları      249

      Şekil F.30: Malatya, Bingöl, Van bölgesi felsik plütonları    249

      Şekil G.1: Türkiye’deki volkanik kayaların dağılışı 251

      Şekil G.2: Türkiye’deki volkan konileri ve aktif faylar         254

      Şekil G.3: Karacadağ (Diyarbakır) lav konisi          255

      Şekil G 4: Karacadağ Bazalt sahası 255

      Şekil G.5: Tendürek Dağı, Ağrı Dağı volkanik bölgesi        256

      Şekil G.6: Doğu Anadolu’daki stratovolkan konileri 258

      Şekil G.7: Ağrı Dağı ve çevresi volkanik bölgesi     259

      Şekil G.8: Süphan ve Tendürek Dağları volkanik bölgesi     260

      Şekil G.9: Hasandağı ve Melendiz Volkanı 261

      Şekil G.10: Orta Anadolu’daki GB dan itibaren; Karadağ, Karacadağ, Hasandağ, Melendiz ve Erciyes Dağı stratovolkan ve piroklastik konileri       262

      Şekil G.11: Erciyes Dağı stratovolkan konisi; Orta Miyosen’den günümüze, çok dönemli püskürmelerle gerçekleşen koni morfolojisi, çok sayıdaki parazit koni, lav akışları, lav domları ve piroklastik yığışmalarla şekillenmiştir         262

      Şekil G.12: Kula volkanik yöresindeki piroklastik koniler    264

      Şekil G.13: Kula-Adala arası genç volkan reliyefi   265

      Şekil G.14: Türkiye’deki lav örtülerinin dağılışı      268

      Şekil G.15: Türkiye’deki piroklastik örtülerinin dağılışı       271

      Şekil G.16: Karadağ volkan konisi (Karaman) ve parazit koni

      ve dom yapıları 276

      Şekil G.17: Erciyes Dağının buzullar tarafından aşındırılarak deforme edilmiş zirve bölgesi 276

      Şekil G.18: Nemrut kalderası         277

      Şekil G.19: Gölcük Kalderası         278

      Şekil G.20: Molla Tepe Domu        280

      Şekil G.21: Türkiye’deki denizaltı volkanizmasına ait kayaların dağılışı      283

       

      Tablo Listesi

      Tablo A.1: Boyutlarına göre büyük ve küçük tektonik

      levhalardan bazıları         5

       

      Tablo B.1: Bileşimlerine göre magma türleri ve magmatik

      kayalar    18

      Tablo B.2: Tipik felsik, ortaç, mafik ve ultramafik kayaların

      yaygın mineralleri           24

      Tablo B.3: Magmatik kayaların özellikleri ve sınıflaması     25

      Tablo B.4: Yaygın magmatik kaya örnekleri 29

      Tablo C.1: Magmatizma ve kapsamı           31

      Tablo C.2: Piroklastikler ve piroklastik depoların tane

      boyutlarına göre yapılan sınıflaması         45

      Tablo C.3: Bazı volkanik püskürmelere ait gaz salınımlarının karşılaştırmalı yüzdeleri        51

      Tablo D.1: Magmatik kayalardaki ayrışma ürünleri 131

      Tablo D.2: Volkano-Sedimanter kayaların sınıflaması         132

      Tablo E.1: Yıllık antropojenik – volkanik CO2 emisyon miktarı karşılaştırması        194

      Stok Kodu
      :
      9789753687669
      Boyut
      :
      16x23
      Sayfa Sayısı
      :
      318
      Basım Yeri
      :
      İstanbul
      Baskı
      :
      1
      Basım Tarihi
      :
      Ağustos
      Kapak Türü
      :
      Karton Kapak
      Kağıt Türü
      :
      1. Hamur
  • Taksit Seçenekleri
    • Diğer Kartlar
      Taksit Sayısı
      Taksit tutarı
      Genel Toplam
      Tek Çekim
      126,00   
      126,00   
  • Yorumlar
    • Yorum yaz
      Bu kitabı henüz kimse eleştirmemiş.
Kapat