İfa Yerine Edim İfa Uğruna Edim

İÇİNDEKİLER

SUNUŞ ......................................................................................................................... V

ÖNSÖZ ..................................................................................................................... VII

İÇİNDEKİLER ........................................................................................................... XI

KISALTMALAR LİSTESİ .................................................................................... XVII

§ GİRİŞ

I. Konunun Takdimi ................................................................................................... 1

II. İfa Kavramı ve Edime Uygun İfa Kuralı ................................................................ 3

A. İfa Kavramı ........................................................................................................ 3

1. İfanın Konusu: Borçlanılmış Edim .................................................................. 3

a. Edim Kavramı ............................................................................................. 4

b. Edim Sonucu-Edim Fiili Ayrımı ................................................................. 6

c. Edimin Unsurları ........................................................................................ 9

aa. Belirlenebilir Olması.......................................................................... 10

ab. İmkânsız Olmaması ........................................................................... 12

ac. Emredici Hükümlere, Kamu Düzenine, Ahlâka ve Kişilik Haklarına Uygun Olması ................................................................... 14

2. İfanın Tanımı ve Özellikleri .......................................................................... 17

3. İfanın Hukuki Niteliği ................................................................................... 20

4. İfanın Hukuki Sonuçları ................................................................................ 21

B. Edime Uygun İfa Kuralı ................................................................................... 23

1. Kural .............................................................................................................. 23

2. İstisna: İfa İkameleri ...................................................................................... 25

§ 1. BÖLÜM

İFA YERİNE EDİM

I. Genel Olarak ........................................................................................................ 29

II. İfa Yerine Edimin Gelişimi .................................................................................. 32

III. İfa Yerine Edimin Kazandırma Amacı (Causa) .................................................... 35

IV. İfa Yerine Edimin Hukuki Niteliği ....................................................................... 36

A. İfa Yerine Edim Sözleşmesinin Hukuki Niteliğine İlişkin Görüşler ............... 37

1. Klasik Görüş .................................................................................................. 37

2. Real Sözleşme Görüşü................................................................................... 38

3. Edim Değiştirme Sözleşmesi Görüşü ............................................................ 39

4. İfa Sözleşmesi Görüşü ................................................................................... 41

B. Görüşlerin Değerlendirilmesi ve Kanaatimiz ................................................... 42

V. İfa Yerine Edim Sözleşmesi ................................................................................. 48

A. Sözleşmenin Kurulması ................................................................................... 48

B. Sözleşmenin Geçerliliği ................................................................................... 56

1. Ehliyet ........................................................................................................... 57

2. Şekil............................................................................................................... 59

3. Geçersizliğin Sonuçları ................................................................................. 61

a. Asıl Borcun Geçersiz Olması ................................................................... 61

b. İfa Yerine Edim Sözleşmesinin Geçersiz Olması ..................................... 65

C. Sözleşmenin İçeriği .......................................................................................... 69

1. Genel Olarak ................................................................................................. 69

2. Alacak Devri ................................................................................................. 73

3. Para Borcunun Kaydi Parayla Ödenmesi ...................................................... 75

4. Araç Satışı ..................................................................................................... 87

5. Haczedilmiş Alacağın Ödeme Yerine Devri (İİK m. 120) ............................ 91

6. İnşaat Sözleşmesinde İş Sahibinin Ücret Ödeme Borcunun İfası .................. 96

VI. İfa Yerine Edimin Hukuki Sonuçları .................................................................... 98

A. Genel Olarak .................................................................................................... 98

B. İfa Yerine Edimin Zapta Uğraması veya Ayıplı Olması Halinde .................. 102

1. § 365 BGB Düzenlemesi ............................................................................. 103

a. Ayıpsız Misliyle Değişim ....................................................................... 105

b. Ayıp Oranında İndirim............................................................................ 105

c. Tazminat ................................................................................................. 106

d. Sözleşmeden Dönme .............................................................................. 107

2. § 365 BGB Hükmüne İlişkin Eleştiriler ...................................................... 109

3. Türk-İsviçre Hukuku Bakımından Getirilen Öneriler ve Kanaatimiz ........ 113

C. İfa Yerine Edimin İmkânsız Hale Gelmesi .................................................... 119

D. İfa Yerine Alacak Devrinde Alacağın Mevcut Olmaması veya Borçlunun Ödeme Gücünün Bulunmaması ..................................................................... 120

VII. İfa Yerine Edimin Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması ................................... 124

A. Seçimlik Borç ile Karşılaştırılması ................................................................ 124

B. Seçimlik Yetki ile Karşılaştırılması ............................................................... 128

C. Teminat Amacıyla Edim ile Karşılaştırılması ................................................ 134

D. Aliud İfa ile Karşılaştırılması ......................................................................... 140

E. Yenileme ile Karşılaştırılması ........................................................................ 140

§ 2. BÖLÜM

İFA UĞRUNA EDİM

I. Genel Olarak ...................................................................................................... 149

II. İfa Uğruna Edimin Hukuki Niteliği .................................................................... 152

A. İfa Uğruna Edimin Hukuki Niteliğine İlişkin Görüşler .................................. 152

1. Vekalet Benzeri İlişki Görüşü ..................................................................... 152

2. Vekalet Benzeri İnançlı İşlem Görüşü......................................................... 153

3. Atipik Sözleşme Görüşü .............................................................................. 155

B. Görüşlerin Değerlendirilmesi ve Kanaatimiz ................................................. 156

III. İfa Uğruna Edim Sözleşmesi .............................................................................. 160

A. Sözleşmenin Kurulması ................................................................................. 160

B. Sözleşmenin Geçerlilik Şartları ...................................................................... 166

1. Ehliyet ......................................................................................................... 166

2. Şekil............................................................................................................. 166

3. Geçersizliğin Sonuçları ............................................................................... 167

a. Asıl Borcun Geçersiz Olması ................................................................. 167

b. İfa Uğruna Edim Sözleşmesinin Geçersiz Olması .................................. 169

C. Sözleşmenin İçeriği ........................................................................................ 171

1. Genel Olarak ............................................................................................... 171

2. Alacak Devri ............................................................................................... 172

3. Yeni Bir Yükümlülük Üstlenilmesi ............................................................. 177

a. Havale ..................................................................................................... 177

b. Soyut Borç Tanıması .............................................................................. 181

c. Kambiyo Senedi...................................................................................... 183

d. Kredi Kartı ile Ödeme............................................................................. 193

e. Elektronik Ödeme Yöntemleri ile Ödeme .............................................. 195

f. Taşınmaz Satışlarında Yüklenicinin Bağımsız Bölüm Devri ................. 196

D. Tarafların Hakları ve Borçları ........................................................................ 197

1. Genel Olarak ............................................................................................... 197

2. Borçlunun Hak ve Borçları .......................................................................... 197

a. Borçlunun İkame Edimi Devir Borcu ..................................................... 197

b. Borçlunun Def’i Hakkı ........................................................................... 198

c. Borçlunun Mahsuptan Artan Miktarı Talep Hakkı ................................. 206

d. Borçlunun Paraya Çevirme Masraflarına Katlanma Borcu..................... 207

3. Alacaklının Hak ve Borçları ........................................................................ 208

a. Alacaklının İfa Uğruna Edimi Talep Etme Hakkı................................... 208

b. Alacaklının Paraya Çevirme Borcu ........................................................ 208

c. Alacaklının Bakım ve Özen Yükümlülüğü ............................................. 212

d. Alacaklının Asıl Alacağa Başvurma Hakkı ............................................ 215

e. Alacaklının Hesap Verme Yükümlülüğü ................................................ 217

IV. İfa Uğruna Edimin Hukuki Sonuçları ................................................................. 219

A. Asıl Borcun Durumu ...................................................................................... 219

B. Temerrüt ve İmkânsızlık Halinde ................................................................... 222

C. Zamanaşımı .................................................................................................... 222

D. Teminatlar Bakımından .................................................................................. 223

E. İfa Uğruna Edimin Ayıplı Olması veya Zapta Uğraması Halinde ................ 223

V. İfa Uğruna Edimin Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması .................................. 226

A. Yenileme ile Karşılaştırılması ........................................................................ 226

B. Teminat Amacıyla Edim ile Karşılaştırılması ................................................ 227

C. İfa Yerine Edim ile Karşılaştırılması ............................................................. 233

1. İfa Yerine Edim ve İfa Uğruna Edim Arasındaki Farklar ........................... 233

2. İfa Yerine Edim mi İfa Uğruna Edim mi Kararlaştırıldığının Belirlenmesi ................................................................................................ 235

SONUÇ ..................................................................................................................... 241

KAYNAKÇA ............................................................................................................ 249