İşçilerin Ekonomik Kriz Dönemlerinde Korunması

İÇİNDEKİLER
 

ÖNSÖZ   III

İÇİNDEKİLER   V

KISALTMALAR LİSTESİ  XI

GİRİŞ  1

BİRİNCİ BÖLÜM

İŞÇİNİN KORUNMASI:  TARİHSEL SÜREÇ, GEREKLİLİK VE ULUSLARARASI DÜZENLEMELER

I.    İŞÇİNİN KORUNMA İHTİYACININ TEMELLERİ  3

II. EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞÇİNİN KORUNMA İHTİYACININ BELİRGİNLEŞMESİ  12

III. ULUSLARARASI BELGELER ÇERÇEVESİNDE EKONOMİK KRİZ DÖNEMİNDE İŞÇİLERİN KORUNMASI  14

A. Genel Olarak  14

B. Birleşmiş Milletler Sözleşmeleri 14

C. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri 15

1.   Ücretin Korunması Hakkında 95 Sayılı Uluslararası Çalışma Sözleşmesi 16

2.   85 Sayılı Ücretin Korunması Hakkında Tavsiye Kararı 18

3.   İşverenin Ödeme Güçlüğüne Düşmesi Durumunda İşçilik  Alacaklarının Korunmasına İlişkin 173 Sayılı Sözleşme  18

a.  Genel Olarak  18

b.  İmtiyaz Yoluyla Koruma  19

c.  Garanti Fonu Aracılığıyla Koruma  21

4.   İşçilik Alacaklarının Korunmasına Yönelik 180 Sayılı Tavsiye Kararı 22

5.   94 No’lu Çalışma Şartları (Kamu Sözleşmeleri) Sözleşmesi 25

D. Avrupa Konseyi Sözleşmeleri 26

1.   Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 26

2.   Avrupa Sosyal Şartı 27

3.   Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı 28

E. Avrupa Birliği Düzenlemeleri 30

1.   Genel Olarak  30

2.   İşverenin İflası Durumunda Çalışanların Korunmasına İlişkin Avrupa Birliği Yönergesi (2008/94 Sayılı AB Yönergesi) 31

İKİNCİ BÖLÜM

EKONOMİK KRİZ DÖNEMİNDE İŞÇİNİN KORUNMASI AMACIYLA DÜZENLENEN HAKLAR VE KORUYUCU MEKANİZMALAR

I.    İŞÇİYE SAĞLANAN KORUYUCU HAKLAR   37

A. İşçinin İş Görmekten Kaçınma Hakkı 37

1.   Genel Olarak  38

2.   İş Görmekten Kaçınma Hakkı ve Koşulları 41

a.  İşçinin Ücretinin Ödenmemesi 42

(1) Ücretin Kapsamı 42

(2) Hakkın Doğumu İçin Öngörülen Yirmi Günlük Süre  44

b.  Mücbir Sebebin Etkisi 46

c.  Ekonomik Krizin İşveren Yönünden Mücbir Sebep Sayılıp  Sayılmaması Üzerine  47

d. İşçinin Kişisel Kararı 48

e. İşçinin İş Görmekten Kaçınma Eylemi 49

(1) İşçinin Bildirim Yükümlülüğü  49

(2) İşçinin İş Görmekten Kaçınma Hakkının Kullanılma Biçimi 50

3.   İşçinin İş Görmekten Kaçınmasının İş Sözleşmesinden Doğan Karşılıklı Edimler Üzerindeki Etkisi 52

4.   İş Görmekten Kaçınma Hakkını Kullanan İşçiler Bakımından Fesih ve İkame İşçi Yasağı 58

B.  İşçinin İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Fesih Hakkı 60

1.   Genel olarak  60

2.   Ücretin Ödenmemesi, Eksik veya Geç Ödenmesi Nedeniyle İşçinin İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshi 61

3.   İşçinin İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshinin Sonuçları 68

C.  İşçinin İşçilik Alacaklarını Talep Hakkı 69

1.   İşçilik Alacaklarının Dava Yoluyla Talebi 69

a.  Genel Olarak  69

b.  İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk  70

c.  Dava  76

2.   İşçilik Alacaklarının Takip Yoluyla Talebi 77

a.  Genel Haciz Yoluyla İlamsız İcra  77

b.  İlamlı İcra  78

c.  İşçinin İşverenin İflasını Talep Etmesi Yoluyla Takip  80

3.   İşçilik Alacaklarında Faiz Talebi 80

D.  İşçinin Hapis Hakkı 84

1.   İşçinin Hapis Hakkını Kullanmasının Şartları 85

a.  İşverenin Borcunun Muaccel Olması 85

b.  İşçinin, İşverenin Rızasıyla Zilyet Olması 85

c.  Hapis Hakkının Kullanılacağı Eşya ile İşçinin Ücret Alacağı Arasında Bağlantı Bulunması 86

d.  İşçinin Hapis Hakkından Feragat Etmemiş Olması 86

2.   Hapis Hakkının Kullanılmasının Hüküm ve Sonuçları 86

3.   Hapis Hakkının Sonlandırılması 87

E.  Kanuni Rehin Hakkı 88

II.  İŞÇİYİ KORUYUCU HUKUKİ MEKANİZMALAR   89

A.  Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği 89

1.   Kısa Çalışma  89

a.  Genel Olarak  89

b.  Kısa Çalışma Uygulamasının Koşulları 90

(1) 4447 sayılı Kanun’a göre Sigortalı Sayılan İşçinin Çalıştığı  Bir İşyerinin Varlığı 91

(2) Genel Ekonomik, Bölgesel ve Sektörel Kriz, Salgın ve Zorlayıcı Nedenlerin Varlığı 91

(3) İşyerindeki Çalışma Süresinin Geçici Olarak Önemli Ölçüde Azaltılması, Faaliyetlerin Kısmen veya Tamamen Durması 93

c.  Kısa Çalışma Talebi 94

d.  İşverenin Talebinin Değerlendirilmesi 95

e.  Kısa Çalışmanın Hükümleri 97

(1) İş Sözleşmesine Etkisi Yönünden  97

(2) Süre Yönünden  103

2.   Kısa Çalışma Ödeneği 104

a.  Kısa Çalışma Ödeneğinden Yararlanma Koşulları 104

b. Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı ve Yararlanma Süresi 105

c.  Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneğinin Denetimi 108

B. İşçinin Ücretinin Kamu Otoritesi Tarafından Doğrudan  Korunması 109

C.  İşçinin Munzam Zararını Talep Etmesi 113

1.   Koşulları 114

2.   İşçi Açısından Munzam Zararın İspatı Sorunu  115

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞÇİLERİN YARARLANABİLECEĞİ HUKUKİ DÜZENLEMELER

I. GENEL OLARAK   123

II. İŞÇİLİK ALACAKLARINA İMTİYAZ SAĞLANMASI  124

III. İŞÇİNİN ÜCRET GARANTİ FONU’NDAN YARARLANMASI  129

A. Ücret Garanti Fonu’nun Finansmanı 131

B. Ücret Garanti Fonu’ndan Yararlanma Koşulları 131

1.   İşverenin Ödeme Güçlüğü İçinde Bulunması 131

2.   İşçinin 4447 sayılı İşsizlik Kanunu’na Göre Sigortalı Sayılması 132

3.   İşçinin Bir Yıl Aynı İşyerinde Çalışmış Olması 134

4.   İşçinin Ödenmeyen Ücret Alacağının Bulunması 136

5.   İşçinin Türkiye İş Kurumuna Başvurması 136

C. Ücret Garanti Fonu Tarafından Ödenen Ücrete Dair  Sınırlamalar 137

D. İşçinin Kuruma Başvurusunun Denetlenmesi 140

E. Türkiye İş Kurumu’nun Ödeme Yapması 140

F.   Ücret Garanti Fonu’ndan Ödenen Ücretin Rücu Edilmesi 140

G. İşçinin Başvurusunun Reddedilmesi 141

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA İŞÇİLERİN YARARLANABİLECEĞİ HUKUKİ DÜZENLEMELER

I. BİRLEŞİK KRALLIK   143

A. Ulusal Sigorta Fonu (National Insurance Fund) 143

B. Öncelikli Alacak  145

II.  FRANSA   146

A.  Fransız Ücret Garanti Fonu (Association Pour La Gestion Du Régime De Garantie Des Créances Des Salariés) 146

B. Fransa’da İşçilik Alacaklarının Öncelikli Olması 147

III. ALMANYA   148

A. Ödeme Aczi Ücreti (Insolvenzgeld) 148

B. Öncelikli Alacak  149

IV. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ DÜZENLEMELER ÜZERİNE GENEL BİR DEĞERLENDİRME   149

SONUÇ   151

KAYNAKÇA   155