Gemi İpoteği ve Sigorta 2. Baskı

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ V

İÇİNDEKİLER    VII

KISALTMALAR CETVELİ           XVII

ÖZET    XXI

ABSTRACT        XXI

GİRİŞ    1

Birinci Bölüm

GEMİ İPOTEĞİ VE GEMİ İPOTEĞİ İLE SİGORTA ARASINDAKİ İLİŞKİ

1. GEMİ FİNANSMANININ TARİHSEL GELİŞİMİ İÇERİSİNDE GEMİ İPOTEĞİNİN DOĞUŞU VE GELİŞİMİ 8
2. ANTİK ÇAĞ’DAN 7. YÜZYILA KADAR OLAN DÖNEM 8
3. Antik Çağ’da Deniz Ticareti 8
4. Eski Yunan’da Deniz Ödüncü 9
5. Genel Olarak 9
6. Eski Yunan’da Hypothéke 11
7. Antik Roma’da Deniz Ödüncü ve Hypotheka 13
8. 7. YÜZYILDAN 15. YÜZYIL SONLARINA KADAR OLAN DÖNEM 16
9. Genel Olarak 16
10. Yeni "Deniz Ödüncü" 17
11. Commenda Akdi 19
12. Donatma İştiraki 22
13. Deniz Sigortaları 24
14. 15. YÜZYILIN SONLARINDAN GÜNÜMÜZE KADAR OLAN
    DÖNEM 27
15. Commenda ve Donatma İştirakinden Sermaye Şirketlerine Geçiş     27
16. Denizlerin Özgürlüğü İlkesi ve Gemi Sicilinin Ortaya Çıkışı 28
17. Gemi Rehnine İlişkin İlk Kanuni Düzenlemeler 31
18. Denizcilik Bankalarının Kuruluşu ve Modern Gemi İpoteği 33
19. GEMİ İPOTEĞİNİN SİGORTA TAZMİNATINI KAPSAMASININ
    DOGMATİK TEMELLERİ VE TARİHSEL GELİŞİMİ 35
20. GENEL OLARAK 35
21. YANGIN SİGORTALARI BAKIMINDAN İPOTEK VE SİGORTA ARASINDAKİ İLİŞKİ 37
22. Sigortacılık Uygulamasında İpotek ve Sigorta Arasındaki İlişki 37
23. İpotek ve Sigorta Arasındaki İlişkiye Dair İlk Kanuni Düzenlemeler ve Sigorta Genel Şartlarında Konunun Ele  Alınışı      40
24. İpotekli Alacaklının Sigorta Tazminatı Üzerinde Hak Sahibi Olup Olmadığını Roma Hukuku Çerçevesinde Ele Alan Teoriler 44
25. Alman Medeni Kanunu ve Sigorta Sözleşmesi Kanunu Hükümlerine
    Göre İpotekli Alacaklının Korunması        51
26. DENİZ SİGORTALARI BAKIMINDAN İPOTEK VE SİGORTA ARASINDAKİ İLİŞKİ 53
27. Alman Hukuku 53
28. Türk Hukuku 58
29. İngiliz Hukuku 60
30. İpotekli Alacaklının Lehdar Olarak Atanması 61
31. Sözleşmeden Doğan Hakların İpotekli Alacaklıya Devri 61
32. İpotekli Alacaklıya Ait Menfaatin Gemi Malikinin Menfaati ile
    Birlikte Sigortalanması 62
33. İpotekli Alacaklıya Ait Menfaatin Ayrıca Sigortalanması 63

İkinci Bölüm

GEMİ İPOTEĞİNİN SİGORTA TAZMİNATINI KAPSAMASININ HUKUKİ NİTELİĞİ VE UYGULANACAK HÜKÜMLER

1. GEMİ İPOTEĞİNİN SİGORTA TAZMİNATINI KAPSAMASININ
   HUKUKİ NİTELİĞİ 66
2. AYNİLEŞMİŞ ALACAK GÖRÜŞÜ 66
3. KİMİN OLACAKSA ONUN LEHİNE SİGORTA GÖRÜŞÜ 72
4. ŞAHSİ HAK GÖRÜŞÜ 75
5. İPOTEK HAKKI GÖRÜŞÜ 79
6. KANUNDAN DOĞAN ALACAK REHNİ GÖRÜŞÜ 81
7. KAİM DEĞER GÖRÜŞÜ 86
8. GÖRÜŞÜMÜZ 91
9. SİGORTA ETTİRENİN RİZİKONUN GERÇEKLEŞMESİNDEN ÖNCEKİ AŞAMADA TASARRUF YETKİLERİ 99
10. ALMAN HUKUKU 99
11. Bina Dışı Unsurlar Bakımından 99
12. Bina Bakımından 100
13. TÜRK/İSVİÇRE HUKUKU 104
14. Zaman Bakımından 104
15. Kapsam Bakımından 111

III. UYGULANACAK HÜKÜMLER           114

1. GEMİ İPOTEĞİNE İLİŞKİN TTK m. 1022 – m. 1029 ARASINDAKİ HÜKÜMLER 114
2. SINIRLI AYNİ HAKLARA İLİŞKİN TTK m. 1456 115
3. SİGORTA TAZMİNATININ BİR KAİM DEĞER TEŞKİL ETMESİ YÖNÜYLE UYGULANACAK HÜKÜMLER 121
4. Gemi İpoteğine İlişkin Diğer Hükümler ile Taşınmaz İpoteğine İlişkin Hükümler 121
5. Alacak Rehnine İlişkin Hükümler 123
6. Teslime Bağlı Taşınır Rehnine İlişkin Hükümler 126
7. SİGORTA SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA UYGULANACAK
   HÜKÜMLER 130
8. Türk Ticaret Kanunu’nun Sigorta Hukukuna İlişkin 6. Kitabı ve Türk Borçlar Kanunu Hükümleri 130
9. Sigorta Genel ve Özel Şartları 131

Üçüncü Bölüm

İPOTEKLİ ALACAKLIYI KORUMAYA YÖNELİK HÜKÜMLERİN UYGULANMA KOŞULLARI (TTK m. 1022(1))

1. TTK m. 1022 – m. 1029 ARASINDAKİ HÜKÜMLERİN
   UYGULANABİLMESİ İÇİN GEREKLİ ÖN ŞARTLAR 136
2. RİZİKONUN GERÇEKLEŞMESİNDEN ÖNCE GEMİ İPOTEĞİNİN KURULMUŞ OLMASI 136
3. GEMİ MALİKİNİN MENFAATİ İÇİN BİR SİGORTA YAPILMIŞ
   OLMASI 139
4. “Malik Menfaati” Kavramı 139
5. Malik Menfaatine İlişkin Sigortanın Kim Tarafından Yaptırıldığı     142
6. İpotekli Alacaklının Menfaatine Yapılan Sigortalar 144
7. Dain’i Mürtehin Kaydı İçeren Sigorta Sözleşmeleri 147
8. GEMİ İPOTEĞİNİN KAPSAMINA GİREN HUSUSLARLA İLGİLİ SİGORTA YAPILMIŞ OLMASI 149
9. Gemi İpoteğinin Kapsamına Giren Unsurlar 149
10. Gemi İpoteğinin Kapsamına Giren Unsurlara İlişkin Sigortalar 150
11. Tekne Sigortası 150
12. Bütünleyici Parça ve Eklenti Bakımından Özellik Arz Eden Durumlar       151
13. Eklentinin İpoteğin Kapsamı Dışında Tutulmuş Olması 151
14. Bütünleyici Parça ve Eklentinin Gemiden Ayrılması 151

iii. Eklentinin Üçüncü Kişiye Ait Olması             153

2. Eklenti Niteliğinde Olmayan Kumanya ve Sarf Malzemeleri 155
3. Tekne Sigortalarında Teminat Altına Alınmış Olan
   Sorumluluk Rizikoları              156
4. P&I Sigortası 158
5. İngiliz ve Norveç Uygulamasında P&I Sigortası ve Gemi
   İpoteği Arasındaki İlişki 159
6. P&I Sigortalarının Gemi İpoteğinin Kapsamında Olup Olmadığına İlişkin Olarak Türk/Alman Hukuku’nda İleri
   Sürülen Görüşler 161
7. Görüşümüz 163
8. Alacak Sigortası 166
9. Tekne İnşaat Sigortası 168
10. SİGORTA TAZMİNATININ KAİM DEĞER OLARAK İPOTEĞİN KAPSAMINA GİRMESİ İÇİN RİZİKONUN GERÇEKLEŞMESİ ŞARTI 170

III. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN DEVAMI SIRASINDA İPOTEKLİ
ALACAKLIYI KORUMAYA YÖNELİK TTK m. 1024 HÜKMÜNÜN UYGULANMASI İÇİN İPOTEĞİN SİGORTACIYA BİLDİRİLMESİ
ŞARTI            171

1. GENEL OLARAK 171
2. GEMİ İPOTEĞİNİN SİGORTACIYA BİLDİRİLMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 173
3. GEMİ İPOTEĞİNİN MEVCUDİYETİ KONUSUNDAKİ BİLDİRİMİN
   İFASI 174
4. Bildirimi Yerine Getirecek Kişi ve Bildirimin Muhatabı 174
5. Bildirimin Şekli, İçeriği ve Zamanı 176

Dördüncü Bölüm

İPOTEKLİ ALACAKLININ SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN DEVAMI
SIRASINDA KORUNMASI (TTK m. 1024)

1. PRİM ÖDEME BORCUNDA TEMERRÜT 180
2. GENEL OLARAK 180
3. TTK m. 1024(1) HÜKMÜNÜN KAPSAMI 181
4. Sigorta Priminin Ödenmemesi Nedeniyle Sigorta Ettirene Ödeme
   Süresi Verilmiş Olması 181
5. Ödeme Süresi Sonunda Sözleşmenin Feshedilmiş Olması 185
6. İki Kez Haklı İhtar Gönderilmesi Sonucunda Sözleşmenin
   Feshedilmiş Olması       187
7. TTK m. 1024(1)’İN HÜKÜM VE SONUÇLARI 188
8. İpotekli Alacaklıya Bildirim Yapılması 188
9. İpotekli Alacaklıya Bildirim Yapılmamasının Sonuçları 190
10. SİGORTACININ İPOTEKLİ ALACAKLI TARAFINDAN YAPILAN ÖDEMEYİ KABUL ETME ZORUNLULUĞU (TTK m. 1029) 191
11. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN VAKTİNDEN ÖNCE SONA ERMESİ 193
12. GENEL OLARAK 193
13. TTK m. 1024(2)’NİN KAPSAMI 195
14. Sigorta Sözleşmesinin Vaktinden Önce Sona Ermesi 195
15. Sözleşmenin Vaktinden Önce Sona Ermesine Yol Açan ve TTK m. 1024(2)’nin Kapsamına Giren Durumlar 196
16. Sigorta Ettirenin Primin Yarısını Ödeyerek Sözleşmeden Cayması 196
17. Sigortacının Sözleşme Öncesi Beyan Yükümlülüğünün İhlali
    Nedeniyle Sözleşmeden Cayması         197
18. Sigortacının Rizikonun Ağırlaşması ve Sözleşmesel
    Yükümlülüklerin İhlali Nedeniyle Sözleşmeyi Feshetmesi           200
19. Tarafların İfa Güçsüzlüğü 206
20. Sigortacının Aczi veya Hakkında Yapılan Takibin
    Semeresiz Kalması     207
21. Sigortacının Konkordato İlan Etmesi, Ruhsatının İptal
    Edilmesi Gibi Olağanüstü Hallerde Sözleşmenin Feshi     208
22. Sigorta Ettirenin Aczi veya İflası ya da Hakkında Yapılan Takibin Semeresiz Kalması veya Konkordato İlan Etmesi 210
23. Kısmi Hasar Meydana Gelmesi 211
24. Sigortacının Primi Tek Taraflı Olarak Arttırması 212
25. Sigorta Sözleşmesinin Vaktinden Önce Sona Ermesine Yol Açan
    Diğer Haller 213
26. İkale Sözleşmesi 213
27. Menfaat Sahibinin Değişmesi 213
28. Prim Farkı Talebinin Kabul Edilmemiş Olması 214
29. Sözleşmenin Vaktinden Önce Sona Ermesine Yol Açan ve fakat
    TTK m. 1024(2)’nin Kapsamına Girmeyen Durumlar 215
30. Sigortacının İflas Etmesi 215
31. Prim Ödenmemesi Yüzünden Sözleşmenin Vaktinden Önce Sona Erdirilmesi 218
32. TTK m. 1024(2)’NİN HÜKÜM VE SONUÇLARI 219
33. Sigorta Sözleşmesinin Vaktinden Önce Sona Erdiğinin İpotekli
    Alacaklıya Bildirilmesi 219
34. Bildirimin Amacı 219
35. Bildirimin Şekli ve İçeriği 219
36. Bildirim Yapılmamasının Sonucu 222
37. Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesinin İpotekli Alacaklıya Karşı İki
    Hafta Sonra Hüküm İfade Etmesi 223
38. Amacı 223
39. Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesinin İpotekli Alacaklıya Karşı
    İki Hafta Sonra Hüküm İfade Etmesinin Hukuki Niteliği 224
40. İPOTEKLİ ALACAKLININ SÜRE SONUNDA SÖZLEŞMEYE
    DEVAM ETMEK İSTEMESİ (TTK m. 1456(5))        231
41. Sözleşmeye Devam Hakkının Gemi İpoteği Alacaklısı Açısından
    Önemi 231
42. Sözleşmeye Devam Hakkının Hukuki Niteliği 233
43. Sözleşmenin İpotekli Alacaklıya Devri İçin Gerekli Şartlar 234
44. Sözleşmenin İpotekli Alacaklıya Devrinin Hüküm ve Sonuçları 236

III. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN İÇERİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI   240

1. GENEL OLARAK 240
2. TTK m. 1024(4)’ÜN KAPSAMI 241
3. Sigorta Bedelini Azaltan Değişiklikler 241
4. Sigortacının Sorumlu Olduğu Tehlikenin Kapsamını Daraltan
   Anlaşmalar 242
5. TTK M. 1024(4)’ÜN HÜKÜM VE SONUÇLARI 243
6. Sözleşme Değişikliklerinin İpotekli Alacaklıya Bildirilmesi 243
7. Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesinin İpotekli Alacaklıya Karşı İki
   Hafta Sonra Hüküm İfade Etmesi 244
8. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN GEÇERSİZ OLMASI 246
9. GENEL OLARAK 246
10. TTK m. 1024(5)’İN KAPSAMI 247
11. Aşkın Sigorta Nedeniyle Geçersizlik 247
12. Çifte Sigorta Nedeniyle Geçersizlik 249
13. TTK m. 1024(5)’İN HÜKÜM VE SONUÇLARI 251

Beşinci Bölüm

RİZİKONUN GERÇEKLEŞMESİ  ÜZERİNE SİGORTA TAZMİNATININ ÖDENMESİ (TTK m. 1022(3) ve 1023)

1. SİGORTA TAZMİNATININ GEMİ MALİKİNE ÖDENMESİ 254
2. ZARARIN MEYDANA GELDİĞİ İPOTEKLİ ALACAKLIYA
   BİLDİRİLMİŞ LAKİN İKİ HAFTALIK BİR MÜDDET GEÇMESİNE RAĞMEN ALACAKLI BİR İTİRAZDA BULUNMAMIŞ İSE (TTK m. 1022(3)) 255
3. Sigorta Tazminatının TTK m. 1022(3) Uyarınca Gemi Malikine
   Ödenmesi İçin Gereken Şartlar 256
4. Rizikonun Gerçekleştiğinin İpotekli Alacaklıya Bildirilmiş Olması 256
5. İpotekli Alacaklının Gemi Malikine Yapılacak Ödemeye İtiraz Etmemesi 258
6. İtiraz Süresi ve İtirazın Şekli 258
7. İpotekli Alacaklının İtiraz Etmesinin Hüküm ve Sonuçları 260
8. İpotekli Alacaklının Gemi Malikine Yapılacak Ödemeye İtiraz Etmemesinin Hüküm ve Sonuçları 261
9. GEMİ MALİKİNİN SİGORTACININ KENDİSİNE ÖDEYECEĞİ TAZMİNATI, GEMİNİN ÖNCEKİ DURUMUNA GETİRİLMESİ MAKSADINA TAHSİS EDECEĞİ TEMİNAT ALTINA ALINMIŞ İSE (TTK m. 1023(1))  262
10. Genel Olarak 262
11. Sigorta Tazminatının Gemi Malikine Ödenmesi İçin Gereken Şartlar 265
12. Kısmi Hasar Meydana Gelmesi 265
13. Önceki Duruma Getirme Kavramının Kısmi Hasara İlişkin Olması 265
14. Deniz Sigortalarında Kısmi Hasar Konusunun Düzenlenişi 267
15. Kısmi Hasarın Gemi İpoteğine İlişkin TTK m. 1030 ile
    İlişkisi 268
16. Ödemenin Önceki Duruma Getirme Amacıyla Kullanılacağı
    Konusunda Teminat Verilmesi 272
17. Teminat Koşulunun Amacı 272
18. Teminatın İfası 273
19. Sigorta Tazminatının Geminin Önceki Duruma Getirilmesi Amacıyla Ödenmesinin Sonuçları 275
20. TTK m. 1023(1) Açısından 275
21. TTK m. 1023(2) ile TTK m. 1023(1) Arasındaki İlişki 276
22. GEMİ MALİKİNİN SİGORTACININ KENDİSİNE ÖDEYECEĞİ TAZMİNATI GEMİ ALACAKLISI HAKKI SAHİPLERİNE
    VERECEĞİ TEMİNAT ALTINA ALINMIŞ İSE (TTK m. 1023(1)) 278
23. Genel Olarak 278
24. Sigorta Tazminatının Gemi Malikine Ödenmesi İçin Gerekli Şartlar 278
25. Gemi Alacaklısı Hakkının Meydana Gelmesi 278
26. Gemi Alacaklısı Hakkı Kavramı 278
27. Gemi Alacaklısı Hakkının Kapsamı ve Sigorta Tazminatı 281
28. Gemi Alacaklısına Verilmek Üzere Gemi Malikine
    Ödenecek Sigorta Tazminatının Sorumluluk Sigortasına
    İlişkin Olması 283
29. Sigorta Tazminatının Sadece Gemi İpoteğinden Önce Gelen Gemi Alacakları Bakımından Gemi Malikine Ödenebilecek Olması 288
30. Ödemenin Gemi Alacaklılarına Verilmek Amacıyla Kullanılacağı Konusunda Teminat Verilmesi 289
31. Sigorta Tazminatının Gemi Alacaklılarına Verilmek Amacıyla
    Ödenmesinin Sonuçları 289
32. SİGORTA TAZMİNATININ İPOTEKLİ ALACAKLIYA ÖDENMESİ 290

III. SİGORTA TAZMİNATININ TEVDİ YERİNE ÖDENMESİ          293

1. İPOTEKLİ ALACAKLININ PARAYA ÇEVİRME HAKKINI
   KULLANMASI 295

Altıncı Bölüm

SİGORTACININ SİGORTA TAZMİNATINI ÖDEMEKTEN KURTULMASI
(TTK m. 1027)

1. SİGORTACININ SİGORTALIYA KARŞI SİGORTA TAZMİNATINI ÖDEMEKTEN KURTULMASINA RAĞMEN İPOTEKLİ ALACAKLIYA KARŞI BORCUNUN DEVAM ETMESİ 300
2. TTK m. 1027(1)’İN KAPSAMI 300
3. Sözleşme Öncesi Beyan Yükümlülüğünün İhlali 304
4. Rizikonun Ağırlaşması 305
5. Zararın Büyümesini Engellemeye ve Rizikonun Saptanmasına Yönelik Çeşitli Yükümlülüklerin İhlali 310
6. Rizikonun Kasten Ya Da Kusurlu Bir Davranış Sonucunda Gerçekleştirilmesi 312
7. Özen Yükümlülüğüne Aykırılık 313
8. Rizikonun Kasten Gerçekleştirilmesi 315
9. TTK m. 1027(1)’İN HÜKÜM VE SONUÇLARI 317
10. SİGORTACININ HEM SİGORTALIYA HEM İPOTEKLİ ALACAKLIYA KARŞI SORUMLULUKTAN KURTULMASI 319
11. SİGORTA PRİMİNİN ZAMANINDA ÖDENMEMESİ 320
12. GEMİNİN DENİZE VEYA YOLA ELVERİŞSİZ BİR HALDE YOLA ÇIKMASI 322
13. Denize Elverişlilik Kavramı 322
14. Deniz Sigortaları Bakımından Denize Elverişsizliğin Sonuçları 323
15. İpotekli Alacaklı Bakımından Geminin Denize Elverişsiz Olması     326
16. GEMİNİN BİLDİRİLEN VEYA MUTAT ROTADAN AYRILMIŞ
    OLMASI 328
17. Rotadan Sapma Kavramı 328
18. Deniz Sigortaları Bakımından Rotadan Sapmanın Sonuçları 329
19. İpotekli Alacaklı Bakımından Rotadan Sapma 330

III. GEMİ İPOTEĞİNİN SİGORTACIYA GEÇMESİ (TTK m. 1028)  331

1. İPOTEĞİN SİGORTACIYA GEÇMESİNİN ŞARTLARI 333
2. Sigortacının TTK m. 1024(2)(4)(5) ya da TTK m. 1027(1) Uyarınca İpotekli Alacaklıya Sorumluluğunun Doğması        333
3. Sigortacının Ödeme Yapması 334
4. HUKUKİ NİTELİĞİ 335
5. SİGORTACIYA İNTİKAL EDEN İPOTEĞİN DİĞER ALACAKLILAR ALEYHİNE İLERİ SÜRÜLEMEMESİ 340

SONUÇ 341

KAYNAKÇA      349

KAVRAM ENDEKSİ       379